- کودک شاهی که تا آخر عمر جدول ضرب را یاد نگرفت، اما تاریخ ایران را تغییر داد
- بازخوانی تاریخ/ آخرین امپراتور مغول در قاب دوربین!
- راز زن خونین؛ وقتی یک دختر آلمانی به معمای پزشکی قرن تبدیل شد
- طوفانی که هنوز نباریده؛ رویارویی خاموش میان آنکارا و تلآویو
- کاخ سفید در ساعت صفر؛ اگر رئیسجمهور آمریکا بمیرد چه اتفاقی خواهد افتاد؟
- چگونه شاهراه اینترنت جهان را از دست دادیم؟
- پیمان مکه علیه چه کسی است؟
- آمریکا آماده نخستین سناتور مسلمان هست؟
- رمز گشایی از یک اصطلاح خاص در بیانیه اخیر خبرگان رهبری
- جنگ ایران و آمریکا چگونه تمام می شود؟
کلیات
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۸ مرداد ماه ۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی از وظایف بانک مرکزی عبارتند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکههای فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری و...
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامههای مختلف اعم از برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
تاریخچه
نخستین بار اروپاییان در ۱۲۸۱/۱۸۶۴، تأسیس بانک را به وسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در ۱۳۰۲/۱۸۸۵، برای یک کاسه شدن کلیه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایهگذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما، چون فرانسویان به این سرمایهگذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام، انگلیسیها موفق شدند که در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
ارکان بانک
براساس فصل سوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب سال ۱۳۵۱ و آخرین اصلاحات آن، ارکان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بخش هایی، چون مجمع عمومی، شورای پول و اعتبار، هیئت عامل، هیئت نظارت اندوخته اسکناس و هیئت نظار را شامل میشود.
ریاست بانک
ریاست بانک مرکزی ایران یکی از حساسترین سمتهای اقتصادی کشور است که در سالهای گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیده ایم. ابراهیم شیبانی در ۱۳۸۲، طهماسب مظاهری در ۱۳۸۶، محمود بهمنی در سال ۱۳۸۷، ولی اله سیف در ساال ۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی در سال ۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند. عبدالناصر همتی اکنون رئیس بانک مرکزی است.
وظایف
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن به صورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر می باشد:
الف- انتشار اسکناس و سکههای فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداختهای ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار (۱).
همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:
الف- نگاهداری حسابهای وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آنها متعلق به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکتهای دولتی و یا شهرداریها میباشند و انجام تمام عملیات بانکی آنها در داخل و خارج از کشور (۲) و (۳).
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه به عنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد و یا مؤسسات دیگر.
ج- نگاهداری تمام ذخائر ارزی و طلای کشور.
د- نگاهداری وجوه ریالی صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بینالمللی و مؤسسه بینالمللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قراردادهای پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.
اختیارات
بر اساس ماده ۱۳ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دارای اختیارات زیر است.
۱ -دادن وام و اعتبار به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۲ - تضمین تعهدات دولت و وزارتخانهها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۳ - دادن وام و اعتبار و تضمین وام و اعتبارات اعطایی به شرکتهای دولتی (۵) و شهرداریها و همچنین به مؤسسات وابسته به دولت و شهرداریها با تأمین کافی.
۴ - تنزیل مجدد براتها و اسناد بازرگانی کوتاه مدت بانکها (۶) و دادن اعتبار به بانکها با تأمین کافی.
۵ - خرید و فروش اسناد خزانه و اوراق قرضه دولتی و اوراق قرضه صادر شده از طرف دولتهای خارجی یا مؤسسات مالی بینالمللی معتبر.
۶ - خرید و فروش طلا و نقره.
۷ - افتتاح و نگاهداری حساب جاری نزد بانکهای خارج و یا نگاهداری حساب بانکهای داخل و خارج نزد خود و انجام تمام عملیات مجاز بانکی دیگر و تحصیل اعتبارات در داخل و خارج به حساب خود و یا به حساب بانکهای داخل.
رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاستهای پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامههای مختلف اعم از برنامههای تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.
در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداختها به همراه رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاستهای پولی از اهداف مهم آن به شمار میرود.
سیاست پولی بعد از انقلاب
مهمترین ابزارهای سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفتهاند عبارت اند از:
نرخهای ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده، اما انعطافپذیری بالایی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال ۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی مورد استفاده قرار گرفتهاست.
تعیین نرخ سود سپرد هها و وام دهی توسط دولت و مجلس که تأکید بیشتر بر نرخ وام دهی بانکها بودهاست.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ هرچند که این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم به شدت مورد توجه دولت بودهاست.
سپرده ویژه بانکها نزد بانک مرکزی که به دلیل نامناسب بودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبودهاست.
تعیین نرخ ارز توسط بانک مرکزی.
نشان بانک مرکزی
نشان یا آرم، هویت یک سازمان را نشان مى دهد و براى اینکه مخاطبان بتوانند سازمان و جایگاه آن را به راحتى تشخیص دهند از نشان استفاده مى شود. نشان هر سازمانى براى اینکه با دیگر سازمانها متفاوت باشد داراى ویژگى هاى منحصر به فرد است و از قواعد و روش هاى خاصى تبعیت مى کند. کتابچه نشان بانک مرکزى با هدف رعایت ویژگى هاى مختلف نشان این بانک منتشر مى شود تا با استفاده از قواعد این کتاب، استفاده سلیقه اى از عناصر نشان به حداقل رسد و یک شکلى آن رعایت شود.
در مورد بانک مرکزی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
رئیس بانک مرکزی ایران در ادامه دیدارهایش در بغداد با نخستوزیر عراق دیدار و گفتوگو کرد.
کد خبر: ۱۳۹۰۲۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۶
رئیس کل بانک مرکزی در سفر رسمی خود به عراق با وزیر تجارت این کشور دیدار و درباره راهکارهای تسهیل مناسبات اقتصادی و رفع موانع موجود در مسیر مبادلات تجاری دو کشور به بحث و تبادل نظر پرداخت.
کد خبر: ۱۳۹۰۰۹۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۵
بانک مرکزی اعلام کرد: در پی اقدامات خصمانه دشمن صهیونی آمریکایی در حوزههای نظامی و سایبری، گواهی فنی ـ امنیتی برخی پایگاههای اطلاعرسانی مرتبط با بانک مرکزی از سوی تأمینکننده خارجی لغو شده است و کاربران ممکن است هنگام مراجعه، با خطاهای مربوط به گواهی امنیتی SSL مواجه شوند.
کد خبر: ۱۳۸۹۹۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۴
بیدقتی در نگهداری کارت بانکی، ۴۴ هزار تومان آب میخورد! بانک مرکزی با ابلاغیه جدید کارمزدها، نرخ ۷۶ خدمت الکترونیک را همسوی تورم بهروزرسانی کرد؛ از رشد ۶۰ درصدی هزینهی فعالسازی اینترنتبانک تا پیامکهایی که حالا گرانتر از همیشه به دست مشتری میرسند!
کد خبر: ۱۳۸۹۸۵۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۴
حمایت از معیشت یا بنزینِ تورم؟
با افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مردم، دولت وعده افزایش اعتبار کالابرگ را داده است؛ اما پرسش اصلی این است که منابع این افزایش از کجا تامین خواهد شد و آیا قرار است حمایت معیشتی با چاپ پول و تشدید تورم همراه شود؟
کد خبر: ۱۳۸۹۵۵۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۳
تابناک بررسی کرد
بانک سرمایه در حالی با سرمایه اسمی ۴۰۰ میلیارد تومانی به مسیر خود ادامه میدهد که زیان انباشته آن به بیش از ۷۵ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان رسیده و نسبت کفایت سرمایهاش تا منفی ۲۵۷ درصد سقوط کرده است؛ اعدادی که از یک ناترازی معمولی فراتر رفته و نشانههای یک بحران تمامعیار را آشکار کردهاند.
کد خبر: ۱۳۸۹۲۶۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۲
بانک سپه در محاصره ابهام و مخفی کاری!
مدیریت بانک سپه درباره کندی پرداخت وام ازدواج و فرزندآوری، تسهیلات ۱۳.۷ هزار میلیارد تومانی کارکنان و توقف انتشار اطلاعات تسهیلات کلان چه پاسخی دارد؟
کد خبر: ۱۳۸۹۰۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۹
وزارت خزانهداری آمریکا صرافیهای رمزارزی را به ادعای انتقال پول برای بانک مرکزی تحریم کرده، اما رئیس بانک مرکزی میگوید «پولهایمان دست خودمان است.»
کد خبر: ۱۳۸۸۸۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۷
در پی اظهارات وزیر خزانهداری آمریکا درباره احتمال دستیابی ایران و آمریکا به توافق در روزهای آینده، همتی، رئیسکل بانک مرکزی، گفت: فارغ از اینکه این توافق انجام شود یا نه، همین اظهارات با برخی مواضع قبلی درباره قریبالوقوع بودن فروپاشی اقتصاد ایران در تعارض است.
کد خبر: ۱۳۸۸۶۵۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۶
بخشنامهای که بانکها را به خط کرد
بخشنامه بانک مرکزی، ترمز «سودسازی از جهش ارز و نرخ تسعیر» را کشیده است؛ رویهای که سالها به بانکها اجازه میداد از مطالبات ارزی وصولنشده و داراییهای محدودشده، سودهای نجومی روی کاغذ بسازند و در مجامع پاداش بگیرند.
کد خبر: ۱۳۸۸۳۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۴
مرحله هشتم کالابرگ در حالی آغاز میشود که دولت فعلاً فقط توانسته اصل طرح را سرپا نگه دارد، نه اینکه ارزش آن را حفظ کند. تا وقتی تکلیف منابع پایدار روشن نشده، افزایش مبلغ کالابرگ بیشتر شبیه یک وعده معلق است تا یک تصمیم قابل اجرا.
کد خبر: ۱۳۸۸۱۳۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۴
صادرات به نام دیگران، تورم به کام مردم
پشت پرده مفقود شدن ۸۴ میلیارد دلار ارز صادراتی، ردپای صدور کارتهای بازرگانی اجارهای و یکبارمصرفی دیده میشود که تحت عنوان تسهیل تجارت، میلیاردها دلار از منابع ملی را بدون هیچ بازگشتی از کشور خارج کرده است.
کد خبر: ۱۳۸۷۸۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۱
با گذشت بیش از یک ماه از اختلال گسترده در شبکه بانکی، نشانهها حاکی از آن است که بحران هنوز پایان نیافته است؛ یکی از بانکها در نامهای به سازمان بورس اعلام کرده اختلال سامانههای این بانک، تهیه دفاتر کل روزانه، هفتگی و ماهانه را از ۲۲ خرداد ۱۴۰۵ ناممکن کرده و انتشار گزارش ماهانه را به تعویق انداخته است.
کد خبر: ۱۳۸۷۶۲۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۰
در حالی که قانون بودجه سال جاری با هدف حمایت از خانواده، اعتبار ۸۵ هزار میلیارد تومانی را برای تسهیلات فرزندآوری پیشبینی کرده است، کارنامه سه ماهه بانکها حکایت از یک کندی نگرانکننده دارد.
کد خبر: ۱۳۸۷۴۶۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۱۰
از سال ۱۳۹۷ تا ۵ مرداد ۱۴۰۵
تازهترین آمار از ارزهای صادراتی بازنگشته به چرخه رسمی اقتصاد، تصویری نگرانکننده از یکی از مهمترین گلوگاههای ارزی ایران ارائه میدهد.
کد خبر: ۱۳۸۷۰۰۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
اختلال بانکی زیر ذرهبین نهادهای نظارتی
دیوان محاسبات، فرسودگی زیرساختها و اجرای نشدن تکالیف قانونی را از عوامل اختلالات بانکی دانسته و از رسیدگی بدون اغماض به ترک فعل دستگاهها و بانکهای مسئول خبر داده است.
کد خبر: ۱۳۸۶۹۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۷
کاهش تورم ماهانه را میتوان یک تحول قابل توجه ارزیابی کرد، اما هنوز نمیتوان آن را به معنای مهار پایدار تورم دانست. تداوم این روند، در کنار حفظ انضباط پولی، کنترل رشد نقدینگی و ثبات در بازارهای کلیدی، شرط اصلی برای کاهش پایدار نرخ تورم در ماههای آینده خواهد بود.
کد خبر: ۱۳۸۶۸۳۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۶
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اقدامات اخیر سیاست گذار پولی برای کنترل تورم، اعلام کرد که نرخ تورم ماهانه در تیر سال جاری نسبت به ماه قبل تقریبا نصف شده است.
کد خبر: ۱۳۸۶۸۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۵
اختلال بانکی برای بسیاری از مردم فقط یک مشکل فنی نبود؛ یک خسارت واقعی بود، با تبعاتی واقعی. حالا نوبت مسئولان است که نشان دهند در برابر این خسارتها، فقط ناظر نبودهاند، بلکه پاسخگو هم هستند.
کد خبر: ۱۳۸۶۵۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۴
بانک سپه در حالی آمار تازهای از تسهیلات کلان و بدهکاران عمده خود منتشر نمیکند که آخرین دادههای رسمی، از حجم بالای بدهیهای غیرجاری و مشکوکالوصول در این بانک حکایت دارد؛ وضعیتی که حالا پرسش اصلی را پیش میکشد: دلیل این پنهانکاری چیست؟
کد خبر: ۱۳۸۶۵۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۶