- بازخوانی تاریخ/ حاجبالدوله؛ دستی که امیرکبیر را در فین خاموش کرد
- وقتی لاله گوش به نقشهای برای درمان تبدیل میشود
- مانوک خدابخشیان کیست و چرا نامش اینقدر جستجو میشود؟
- بازخوانی تاریخ/ عجیبترین مأموریت آقای شاعر در دفتر رئیسجمهور!
- عکس: کارت شناسایی یک اسیر عراقی در ایران/۱۳۶۴
- دوگانه موهوم «جنگ یا مذاکره»
- چرا ارتشی با ۱۲۵ هزار نیرو نتوانست در برابر متجاوزان دوام بیاورد؟
- نیروهای شرکتی در انتظار اولین حقوق مستقیم/سایه مستدام سلطه و سود پیمانکاران روی زندگی کارگران
- آغاز مطالبه برکناری معاون رئیسجمهور/ تحلیلی بر مغلطه نابجای جعفرخان
- آخرین کتابی که رئیس جمهور خوانده، چه می گوید؟
فیلم - صفحه 18
جنگ افزار؛
در این ویدیو، شلیک تفنگ نیمهخودکار ایآر-۱۵ با کالیبر ۵.۵۶ میلیمتر و کلاشنیکف با کالیبر ۷.۶۲ در ۳۹ میلیمتر در محیط زیر آب آزمایش شده است؛ تصاویری آهسته که نحوه خروج گلوله، موج ضربه، پخش گاز و رفتار متفاوت این دو سلاح در آب را نشان میدهد. این آزمایش تصویری، تفاوت عملکرد مهمات و مکانیزم سلاحها در محیطی بسیار متراکمتر از هوا را بهخوبی آشکار میکند. شلیک این دو سلاح زیر آب را با تصویر آهسته میبینید.
کد خبر: ۱۳۸۰۰۰۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۰
جنگ افزار؛
در این ویدیو، یک آیمک 5K با نمایشگر رتینا در برابر شلیک یک توپ ضدتانک ۹۰ میلیمتری قرار میگیرد؛ شلیکی سنگین که در تصویر آهسته، لحظه برخورد، متلاشی شدن بدنه و پراکنده شدن قطعات دستگاه را نشان میدهد. لحظه شلیک توپ به آیمک را در تصویر آهسته میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۹۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۹
دیوار برلین، یکی از مهمترین نمادهای جنگ سرد، پس از ۲۸ سال نه با یک فرمان رسمی و برنامهریزیشده، بلکه در پی یک اعلام شتابزده در نشست خبری آلمان شرقی عملاً فرو ریخت. در ۹ نوامبر ۱۹۸۹، گونتر شابوفسکی، سخنگوی دولت، مقررات جدید سفر را بدون آمادگی کامل اعلام کرد؛ مقرراتی که قرار بود از روز بعد اجرا شود، اما در رسانهها بهعنوان باز شدن فوری مرزها فهمیده شد. هزاران نفر به سوی گذرگاههای دیوار رفتند و مرزبانان آلمان شرقی که دستور روشنی نداشتند، در برابر فشار جمعیت عقبنشینی کردند. اینگونه دیواری که دستکم ۱۴۰ نفر هنگام تلاش برای عبور از آن جان باخته بودند، بر اثر فشار اجتماعی، آشفتگی اداری و یک خطای رسانهای از کار افتاد. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲
تکنو تابناک؛
بیمه فقط به خودرو، خانه و جان انسانها محدود نمیشود؛ حتی سبیل یک بازیکن کریکت هم میتواند موضوع بیمهنامه باشد. اما در میان عجیبترین و پرریسکترین موارد، ماهوارهها جایگاه ویژهای دارند؛ تجهیزاتی چندمیلیارددلاری که از مرحله انتقال و پرتاب تا حضور در مدار، با ریسکهایی مانند نقص موشک، محرمانگی دادههای پرتاب، تابشهای فضایی، توفانهای خورشیدی و برخورد با زبالههای فضایی روبهرو هستند. این ویدیو توضیح میدهد شرکتهای بیمه چگونه تلاش میکنند برای چنین دارایی پرخطری، احتمال خسارت را محاسبه کنند؛ محاسبهای که گاهی بیشتر شبیه حدسزدن در تاریکی است. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۳۱
وقایع اتفاقیه؛
در سال ۱۹۷۵، زنان ایسلند با برگزاری «روز مرخصی زنان» یا «فانافری»، یکی از مهمترین کنشهای جمعی تاریخ جنبش زنان را رقم زدند. در این روز، حدود ۹۰ درصد زنان ایسلندی از کار در خانه و محل کار خودداری کردند تا نقش اقتصادی و اجتماعی خود را آشکار کنند؛ اقدامی که باعث اختلال گسترده در نظام اداری، رسانهای، آموزشی و حملونقل کشور شد. این حرکت که با همکاری گروههای مختلف سیاسی، اجتماعی و فمینیستی، از جمله «جورابقرمزها»، شکل گرفت، بعدها به تصویب نخستین قانون برابری جنسیتی ایسلند، ممنوعیت تبعیض مزدی بر پایه جنسیت، افزایش حضور زنان در پارلمان و انتخاب نخستین رئیسجمهور زن منتخب دموکراتیک جهان در ایسلند کمک کرد. این گزارش در مورد ائتلاف گسترده از زنان برای تغییر مسیر یک کشور را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۳
وقایع اتفاقیه؛
در سال ۱۹۱۷، کارملیتا تورس، خدمتکار ۱۷ ساله اهل خوارس، در اعتراض به سیاستهای تحقیرآمیز ضدعفونی و بازرسی بدنی مهاجران مکزیکی در مرز الپاسو، شورشی را رهبری کرد که به «شورشهای حمام» معروف شد. این سیاستها، که با ادعای مقابله با تیفوس اجرا میشد، مهاجران را مجبور به برهنهشدن، شپشزدایی، حمام با مواد سمی و بازرسیهای انسانیتزدا میکرد. گزارش نشان میدهد چگونه ترس از بیماری، اصلاح نژادی و تبعیض نژادی در سیاست مرزی آمریکا به هم گره خورد و حتی بعدها در استفاده نازیها از زیکلون ب برای ضدعفونی و سپس کشتار جمعی بازتاب یافت. این ویدیو همچنین ادامه این منطق در برنامه براسرو، استفاده از ددت بر بدن کارگران مهاجر، و تداوم زبان ترس و طرد در سیاستهای مرزی امروز آمریکا را بررسی میکند. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۶
وقایع اتفاقیه؛
با وجود استقلال نیجریه، هزاران اثر تاریخی بنین همچنان در موزههای غربی از جمله موزه بریتانیا نگهداری میشوند. این آثار که بسیاری از آنها در جریان لشکرکشی تنبیهی بریتانیا به بنین در سال ۱۸۹۷ غارت شدند، برای مردم نیجریه فقط اشیای موزهای نیستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و روایت سیاسی و اجتماعی پادشاهی بنین به شمار میآیند. خانواده سلطنتی بنین از سال ۲۰۰۰ رسماً خواستار بازگرداندن اموال فرهنگی غیرقانونی شده، اما موزه بریتانیا با استناد به قوانین داخلی و دفاع از نقش خود بهعنوان «کتابخانه جهان»، از استرداد مستقیم آنها خودداری کرده است. این گزارش، مناقشه بر سر برنزهای بنین را بهعنوان نمونهای از میراث گستردهتر استعمار بررسی میکند؛ میراثی که امروز مسئله مالکیت آثار فرهنگی و حق ملتها بر بازسازی حافظه تاریخی خود را به یکی از بحثهای اصلی موزههای جهان تبدیل کرده است. جزئیات را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۳
وقایع اتفاقیه؛
لوسآلاموس فقط یک آزمایشگاه نظامی نبود؛ شهری محرمانه بود که در آن برجستهترین فیزیکدانان جهان، از اوپنهایمر و فرمی تا وایسکاپف و تلر، در کنار خانوادهها، سربازان و امکانات موقت زندگی میکردند. این گزارش نشان میدهد چگونه اقامتگاههای ساده، یخخانهها، آگهی خرید ماشین لباسشویی، گروه موسیقی و حتی زایشگاهها، در کنار سیکلوترون، دستگاه واندوگراف و تأسیسات ساخت گرافیت، بخشی از زندگی روزمره پروژه منهتن بودند. در نهایت، همه این جهان پنهان یک هدف داشت: ساخت و آزمایش نخستین بمب اتمی در سایت ترینیتی؛ آزمایشی که در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۵، پیش از بمباران ژاپن، آغاز عصر هستهای را رقم زد. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۳۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۷
سوت
ویدیوی منتشرشده از تمرینات فشرده یکی از بازیکنان تیم ملی کره جنوبی در اردوی جام جهانی 2026، با نمایش آمادگی بدنی و تمرینات طاقتفرسا، توجه کاربران و رسانهها را به خود جلب کرد.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۲۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۸
تکنو تابناک؛
واقعیت مجازی حتی وقتی از نظر گرافیکی کاملاً واقعی نیست، میتواند واکنشهایی کاملاً واقعی در بدن و ذهن ایجاد کند. این ویدیو با بررسی تجربههایی مانند ایستادن روی یک تخته مجازی در ارتفاع طبقه هشتادم، توضیح میدهد که هدست واقعیت مجازی چگونه با نمایش دو تصویر متفاوت به هر چشم، ایجاد عمق، ردیابی حرکت سر، صدای ۳۶۰ درجه و نشانههای محیطی، مغز را متقاعد میکند که در یک فضای واقعی حضور دارد. در ادامه، کاربردهای پزشکی واقعیت مجازی از کاهش درد قربانیان سوختگی تا مواجههدرمانی برای فوبیا و کمک به فیزیوتراپی سالمندان بررسی میشود. کارشناسان هشدار میدهند با پیشرفت گرافیک و فناوریهای غوطهوری، تشخیص مرز میان محتوای کامپیوتری و جهان واقعی دشوارتر خواهد شد؛ موضوعی که پرسشهای اخلاقی مهمی را پیش میکشد. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۹۱۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲
نبض خبر
نشست همفکری نماینده ویژه ایران در امور چین با اتاق بازرگانی برگزار شد و قالیباف تاکید کرد ایران باید جایگاه خود را به عنوان شریک چین تثبیت کند. محمدباقر قالیباف، در این نشست با اشاره به تفاهم نامه ایران و آمریکا گفت: «ما باید سنگر را از بچههای لانچر تحویل بگیریم و مردم را از زیر فشار اقتصادی دربیاوریم.» روایت کامل قالیباف از نگاه اقتصادی پس از جنگ را میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۷۹۸۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۷
وقایع اتفاقیه؛
هیندنبورگ، بزرگترین کشتی هوایی مسافربری جهان، در سال ۱۹۳۷ هنگام فرود در نیوجرسی آتش گرفت و به یکی از مشهورترین فجایع تاریخ هوانوردی تبدیل شد. این زپلین عظیم آلمانی، نماد آینده سفرهای هوایی تجاری و شکوه مهندسی آلمان در سالهای آغازین حکومت نازیها بود؛ وسیلهای که میتوانست مسافران را با امکاناتی شبیه یک کشتی اقیانوسپیما، در زمانی کوتاهتر از اروپا به آمریکا برساند. اما اتکای آن به هیدروژن، گازی ارزان اما بهشدت آتشگیر، خطر بزرگی بود که پیشتر نیز چندین کشتی هوایی را به کام مرگ فرستاده بود. در ۶ مه ۱۹۳۷، تأخیر طولانی، احتمال نشت هیدروژن، ناتوانی در حفظ تعادل و شرایط الکتریکی ناشی از توفان، مجموعهای مرگبار ساخت. آتشسوزی هیندنبورگ ۳۵ سرنشین و یک خدمه زمینی را کشت، اما اثر واقعی آن فراتر از آمار تلفات بود: این فاجعه روی فیلم ثبت شد و تصویر سوختن آن در برابر دوربینها، اعتماد عمومی به کشتیهای هوایی هیدروژنی را نابود کرد. پس از آن روز، این وسایل دیگر هرگز مسافران پولی را جابهجا نکردند. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۸۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۳
چرتکه؛
حمایت مالیاتدهندگان از خاندان سلطنتی بریتانیا سالهاست محل مناقشه است؛ مناقشهای که پس از آتشسوزی قلعه وینزر در سال ۱۹۹۲ و مشخص شدن نبود بیمه آتشسوزی شدت گرفت. این گزارش توضیح میدهد که چگونه بخشی از هزینههای سلطنت از محل «کمکهزینه حاکمیتی» تأمین میشود؛ بودجهای عمومی که برای سفرهای رسمی، حقوق کارکنان و نگهداری اقامتگاههای سلطنتی اختصاص دارد. در همین چارچوب، بازسازی خانه هری و مگان، دوک و دوشس ساسکس، با هزینهای نزدیک به ۲٫۵ میلیون پوند از منابع عمومی، بار دیگر بحثها درباره مدل مالی سلطنت را زنده کرد. همزمان، این ویدیو نشان میدهد که هری و مگان با اعلام استقلال مالی در سال ۲۰۲۰، نهتنها بخشی از درآمد سلطنتی خود را کنار گذاشتند، بلکه از محدودیتهای بهرهبرداری تجاری از جایگاه سلطنتی نیز فاصله گرفتند؛ تصمیمی که نگرانیهایی درباره تبدیل نام سلطنت به یک برند شخصی و رقابت احتمالی با برند خاندان سلطنتی بریتانیا ایجاد کرده است. جزئيات منبع درامد خانواده سلطنتی بریتانیا را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۸۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۳
سوت؛
چیستگ، نسخهای حرفهای و رقابتی از بازی آشنای گرگمبههواست که با ترکیب پارکور، سرعت، تاکتیک و طراحی موانع به یک ورزش تازه و پرهیجان تبدیل شده است. این رشته از بازی چند نفر در یک باغ و آزمایش با دوربین گوپرو شروع شد، اما بهتدریج با اضافه شدن موانع، داربستها و طراحی دقیق زمین مسابقه، شکل حرفهایتری پیدا کرد. در این ویدیو بنیانگذاران و ورزشکاران ورلد چیس تگ توضیح میدهند که چگونه مفاهیمی مانند کیفیت گریز، مسیر حرکت، فریب حریف و کنترل فضا، این بازی ساده کودکانه را به رقابتی جدی و تماشایی تبدیل کرده است؛ ورزشی که هدفش پیدا کردن بهترین تعقیبکنندهها و فرارکنندههای جهان است. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۸۲۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۳
آسپرین؛
این گزارش با بررسی دادههای تاریخی قد انسان نشان میدهد که هرچند بخش بزرگی از تفاوت قد به ژنتیک مربوط است، اما تغذیه، بهداشت، بیماری، آلودگی، فقر و کیفیت زندگی نقشی تعیینکننده در رشد جسمی نسلها داشتهاند. در بیشتر تاریخ، قد انسان تغییر چندانی نکرد، اما طی دو قرن اخیر، با بهبود شرایط زندگی، مردم در بسیاری از کشورها بلندقدتر شدند. نمونه چشمگیر این روند کره جنوبی است؛ کشوری که پس از فقر گسترده، جنگ و کمبود غذا، با رشد اقتصادی، بهبود تغذیه و کاهش مرگومیر نوزادان، افزایش قابل توجهی در میانگین قد تجربه کرد. در مقابل، کره شمالی پس از جدایی دو کره، انزوا، بحران اقتصادی و قحطی دهه ۱۹۹۰، مسیر متفاوتی را طی کرد و شکاف قد میان مردم دو کشور بهتدریج بیشتر شد. جزئیات افزایش متوسط قد کرهایها را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۸۰۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۱
وقایع اتفاقیه
ترولگری یعنی تحریک عمدی یک فرد یا گروه با حرف، ادعا یا رفتار جنجالی، با هدف کشاندن آنها به واکنش افراطی یا احساسی. ترولگری سیاسی دیگر فقط رفتار کاربران ناشناس اینترنتی یا چهرههای جنجالی نیست؛ بلکه به ابزاری در دست سیاستمداران جدی تبدیل شده است. این گزارش با بررسی ماجرای «یادداشت نونز» نشان میدهد چگونه برخی مقامهای جمهوریخواه با وعده افشاگریهای بزرگ علیه افبیآی و تحقیقات مولر در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، رسانهها را وارد چرخهای از هیجان، گمانهزنی و پوشش خبری گسترده کردند؛ اما در نهایت محتوای منتشرشده چیزی در حد ادعاهای کمجان و بیاثر بود. با این حال، همین فرایند توانست توجه رسانهها را از خبرهای مهمتر، مانند تلاش احتمالی ترامپ برای برکناری مولر، منحرف کند و در ذهن بخشی از رأیدهندگان نسبت به افبیآی تردید ایجاد کند. در این ویدیو مفهوم «پژواک باور» نیز توضیح داده میشود؛ یعنی تأثیر ماندگار اطلاعات منفی حتی پس از تکذیب شدن آنها. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۸۰۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۸
وقایع اتفاقیه؛
زندان هالدن در نروژ با معماری پردیسمانند، فضای سبز گسترده، نور طبیعی، آثار هنری معاصر و ساختمانهای جداگانه برای اسکان، آموزش و ملاقات، نمونهای شاخص از طراحی انسانی زندان است. فلسفه این نوع طراحی بر این اصل استوار است که مجازات زندانی، سلب آزادی اوست؛ نه معماری خشن، راهروهای تکراری، مصالح سرد و فضای تحقیرآمیز. در این الگو، زندانیان برای رسیدن به بخشهای مختلف زندان ناچار به رفتوآمد روزانه هستند؛ امری که زندگی در جهان بیرون را شبیهسازی میکند و امکان دسترسی به طبیعت، فعالیت بدنی و درک گذر زمان را فراهم میآورد. طراحی داخلی نیز با استفاده از شیشه، چوبپنبه و چوب، نور و آرامش بیشتری ایجاد میکند و از شدت صدا و حس فشار میکاهد. این گزارش نشان میدهد چگونه چیدمان فضایی، محوطهسازی و حتی اندازه اتاق نگهبانان در زندان هالدن، رابطه مستقیمتر و انسانیتری میان مأموران و زندانیان شکل میدهد و میتواند خشونت و تنش را کاهش دهد. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۷۹۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۷
تکنو تابناک؛
ورود پنج فروند بوئینگ ۷۷۷ به ناوگان ماهانایر، به یکی از عجیبترین پروندههای اخیر در صنعت هوانوردی ایران تبدیل شد. این هواپیماها که پیشتر در خدمت سنگاپور ایرلاینز بودند، پس از بازنشستگی در استرالیا، از مسیر شرکتهای واسطه، تغییر ثبت مالکیت و انتقال میان چند کشور، در نهایت به ایران رسیدند؛ مسیری که از آلیس اسپرینگز آغاز شد، از چین و کامبوج گذشت و با خاموش شدن فرستندههای ردیابی در حریم هوایی افغانستان، به فرود هواپیماها در چابهار، زاهدان و مشهد ختم شد. این گزارش نشان میدهد که چگونه تحریمهای آمریکا علیه فروش هواپیما و قطعات آمریکایی به ایران، نوسازی ناوگان هوایی کشور را به عملیاتی پیچیده، پنهان و پرریسک تبدیل کرده است. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۷۹۷۸۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۵
چرتکه؛
بازخرید سهام در آمریکا از سقوط بازار والاستریت در سال ۱۹۲۹ تا دوران رونالد ریگان، مسیری پرحاشیه را طی کرده است. این سازوکار به شرکتها امکان میدهد با خرید سهام خود از بازار، قیمت سهام را بالا ببرند؛ اقدامی که به سود مدیران و سهامداران تمام میشود، اما منتقدان میگویند منابع لازم برای سرمایهگذاری، افزایش دستمزد و حفظ اشتغال را کاهش میدهد. در این گزارش، نمونه جنرال موتورز و تعطیلی کارخانه لردزتاون در اوهایو بررسی میشود؛ کارخانهای که با وجود سود میلیاردی شرکت، تعطیل شد و موجی از بیکاری، ورشکستگی تأمینکنندگان و فشار اقتصادی بر شهر ایجاد کرد. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۷۹۷۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۷
تکنو تابناک؛
لوسزتاس، یکی از خشنترین و مجهزترین کارتلهای مواد مخدر مکزیک، فقط با سلاح و خشونت شناخته نمیشد؛ این گروه یک شبکه مخفی ارتباطی در مکزیک ساخته بود که با آنتن، تکرارکننده، بیسیم، تلفنهای پوشتوتاک و پنلهای خورشیدی کار میکرد. این شبکه به دیدهبانهای کارتل، موسوم به «هالکونس»، امکان میداد تحرکات پلیس، ارتش و کارتلهای رقیب را گزارش کنند. «هالکون» در زبان اسپانیایی به معنی «شاهین» است، اما در ادبیات کارتلهای مکزیک به دیدهبانها و خبرچینهای میدانی گفته میشود. این افراد در خیابانها رفتوآمد نیروهای پلیس، ارتش و کارتلهای رقیب را زیر نظر میگیرند و اطلاعات را از طریق بیسیم یا تلفنهای رادیویی به شبکه کارتل منتقل میکنند. لوس زتاس که ابتدا شاخه مسلح کارتل گلف بود و بعدها مستقل شد، با تکیه بر نیروهای سابق نظامی و کارشناسان ارتباطات ربودهشده، یکی از پیچیدهترین زیرساختهای مخابراتی غیرقانونی را ایجاد کرد. جزئیات این شبکه را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید و میشنوید.
کد خبر: ۱۳۷۹۷۷۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۳