پشت پرده رفتارهای پرخطر نوجوانان
به گزارش تابناک؛ امیر لطفی در گفت‌و‌گو با ایسنا، با هشدار نسبت به مصرف پنهان مواد صنعتی و دارو‌های روان‌گردان در برخی دورهمی‌های بسته نوجوانان، گفت: نکته مهم این است که ما همیشه با یک «نوجوان مصرف‌کننده» مواجه نیستیم، گاهی با یک «خرده‌فرهنگ مصرف» مواجهیم. برای برخی نوجوانان، مصرف راهی برای پذیرفته‌شدن و اثبات خود در گروه دوستان است؛ یعنی نه به‌دلیل علاقه، بلکه برای عقب‌نماندن از جمع.
وی به درمانگران توصیه کرد که در درمان نباید فقط پرسید «چه چیزی مصرف کرده‌ای؟»، بلکه باید پرسید «این مصرف چه مساله‌ای را برای تو حل می‌کند؟»، آیا برای فرار از اضطراب است، یا تجربه هیجان، تعلق، تنهایی و یا ساختن هویتی که در واقعیت ندارد؟ برخورد صرفا تنبیهی کافی نیست و باید با فرد، خانواده و گروه همسالان و محیط اجتماعی کار کرد.
وی درباره با اشاره به کمبود فضا‌های امن برای تفریح و تخلیه هیجان نوجوانان، اظهار کرد: گاهی نوجوان با ماشین فقط رانندگی نمی‌کند؛ هیجان، قدرت و استقلال و هویت خود را تجربه می‌کند. نوجوانی دوره‌ای برای امتحان‌کردن مرزهاست و اگر جامعه فضای سالمی نسازد، خیابان محل تجربه این هیجان می‌شود. کورس شبانه فقط سرعت نیست، پشت آن رقابت، تماشاچی و اعتبار و تعلق گروهی وجود دارد. اگر بگوییم این نوجوانان بی‌مسئولیت‌اند، مساله را ساده کرده‌ایم. باید بپرسیم شهر چه امکان دیگری برای دیده‌شدن به او داده است؟ اگر برای هیجان سالم فضا نسازیم، هیجان راه خودش را در خیابان پیدا می‌کند.
این روانشناس درباره تاثیر چالش‌های شبکه‌های اجتماعی بر عادی‌سازی رفتارهای پرخطر و آسیب به خود در سنین بلوغ، تصریح کرد: شبکه‌های اجتماعی فقط رفتار را نمایش نمی‌دهند؛ گاهی به آن پاداش اجتماعی هم می‌دهند. نوجوان ممکن است کاری را که در شرایط عادی خطرناک می‌داند، در قالب چالش انجام دهد تا لایک و توجه بگیرد؛ دیده‌شدن اینجا نوعی سرمایه است.
وی اضافه کرد: فضای دیجیتال به نوجوان یاد داده موفقیت را با عدد بسنجد، فالوئر، بازدید، لایک، پول و سرعت به موفقیت. مشکل از جایی شروع می‌شود که موفقیت سریع جای موفقیت واقعی را می‌گیرد. نوجوان ممکن است به تدریج تصور کند که اگر سریع پولدارشدن ارزشمند است، مهم نیست این پول از چه مسیری به دست می‌آید. در چنین شرایطی، قمار آنلاین، کلاهبرداری‌های دیجیتال یا تخلفات مالی برای برخی نوجوانان شکل یک بازی یا فرصت اقتصادی پیدا می‌کند. پیشگیری فقط گفتن «این کار جرم است» نیست؛ باید سواد مالی، سواد رسانه‌ای، قدرت تشخیص فریب و تحمل تاخیر در پاداش را آموزش داد.
به گفته وی، نکته مهم دیگر این است که نباید هر رفتار آسیب‌رسان را صرفاً «جلب توجه» بنامیم. گاهی پشت یک رفتار خودآسیب‌رسان، درد روانی واقعی، احساس بی‌ارزشی، تنهایی یا ناتوانی در بیان هیجان وجود دارد، بنابراین به جای اینکه فقط بگوییم «این کار را نکن»، باید بتوانیم بفهمیم این نوجوان از طریق این رفتار چه چیزی را دارد بیان می‌کند که با کلمات نمی‌تواند بیان کند.
وی با اشاره به فقر حرکتی ناشی از زیست آپارتمانی و فقر فضا‌های سبز اختصاصی، بیان کرد: ما گاهی فراموش می‌کنیم که بدن بخشی از روان انسان است. نوجوان امروز ممکن است از خانه به مدرسه، از مدرسه به کلاس و از کلاس به اتاق خودش برود و بخش بزرگی از زندگی‌اش را هم در فضای دیجیتال بگذراند. وقتی حرکت، طبیعت، بازی و تجربه‌بدنی کم می‌شود، فرصت‌های طبیعی تخلیه تنش و تنظیم هیجان هم کاهش پیدا می‌کند، به‌همین دلیل سلامت روان نوجوان را نمی‌توان فقط در اتاق درمان بررسی کرد. پارک، مدرسه، معماری شهر، کیفیت محله و امکان بازی و حرکت هم بخشی از سلامت روان هستند. ما اگر برای بدن نوجوان فضای کافی نسازیم، نباید تعجب کنیم که فشار‌های روانی او افزایش پیدا کند.
