نفع انتخاباتی نتانیاهو از ماجرای هواپیمای فلای‌دبی؛ حادثه تعمدی بود؟
به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، تا پیش از حادثه فلای‌دبی، فضای انتخاباتی اسرائیل حول یک پرسش محوری شکل گرفته بود: ارزیابی مدیریت نتانیاهو در حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و واکنش‌های پس از آن.
نظرسنجی‌ها نشان می‌داد که بخش قابل‌توجهی از رای‌دهندگان از عملکرد او در این زمینه ناراضی‌اند و ائتلاف حاکم در آستانه از دست دادن اکثریت بود.
اما وقوع حادثه فلای‌دبی در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، و مهم‌تر از آن، همزمانی آن با هشدار نتانیاهو درباره «تهدیدات امنیتی پیش از انتخابات» در ۲۹ سپتامبر، محور بحث را جابه‌جا کرد.
نتانیاهو در پیامی ویدئویی پیش از حادثه هشدار داده بود که نیرو‌های اسرائیلی در آماده‌باش کامل هستند و هر دشمنی که بخواهد پیش از انتخابات دست به اقدام تهاجمی بزند، پاسخ خواهند داد. یک روز بعد، حادثه فلای‌دبی رخ داد و نتانیاهو بلافاصله آن را به‌عنوان تأییدی بر هشدار خود بازنمایی کرد.
این همزمانی، فضای رقابت را از «آیا نتانیاهو ۷ اکتبر را بد مدیریت کرد؟» به «چه کسی امنیت اسرائیل را در برابر تهدیدات آینده تضمین می‌کند؟» تغییر داد. در چارچوب جدید، پرونده ۷ اکتبر به حاشیه رفت و نتانیاهو توانست خود را نه به‌عنوان مسئول گذشته، بلکه به‌عنوان تنها گزینه برای آینده معرفی کند.
نتانیاهو و روایت «من از خطر جلوگیری می‌کنم»
نتانیاهو در روز‌های پس از حادثه، استراتژی روشنی را دنبال کرد: دیدار با مسافران هواپیما، توصیف خلبان مهاجم به‌عنوان «تروریست»، و پیوند دادن حادثه به ایران. او حادثه فلای‌دبی را نه یک رویداد منفرد، بلکه بخشی از یک الگوی تهدید مستمر علیه اسرائیل معرفی کرد که فقط او قادر به مدیریت آن است.
این روایت در بستر سیاسی اسرائیل از دو جهت به نفع نتانیاهو عمل کرد. نخست، بحث را از پرونده‌های فساد و ناکامی‌های گذشته به موضوع امنیت که نقطه قوت سنتی راست اسرائیل است، منتقل کرد.
دوم، مخالفان را در موضع دفاعی قرار داد؛ زیرا آنها باید همزمان هم نگرانی امنیتی را جدی بگیرند و هم بدون آنکه به «دولت‌سازی هراس» متهم شوند، روایت نتانیاهو را به چالش بکشند.
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، پس از نشست امنیتی با نتانیاهو تلاش کرد ضمن تأیید وجود تهدیدات، از دام هراس‌افکنی انتخاباتی خارج شود. او گفت که «تهدیدات امنیتی باید حرفه‌ای و مسئولانه مدیریت شوند» و «امنیت اسرائیل و پایگاه‌های ارتش تنها پس‌زمینه‌ای برای ویدئو‌های تبلیغاتی انتخاباتی نیستند». اما این موضع‌گیری، نتانیاهو را در موقعیت «مدافع امنیت» و مخالفان را در موقعیت «منتقد، اما فاقد جایگزین» قرار داد.
روند نظرسنجی‌ها؛ عقب‌نشینی از سقوط
داده‌های نظرسنجی نشان می‌دهد که روند نزولی حمایت از نتانیاهو و ائتلاف حاکم، که تا پیش از حادثه فلای‌دبی شتاب گرفته بود، متوقف یا معکوس شده است. یک نظرسنجی کانال ۱۲ در روز دوشنبه ۵ اکتبر نشان داد که ائتلاف پنج‌حزبی حامی نتانیاهو حدود ۴۹ کرسی به دست می‌آورد، در حالی که بلوک اپوزیسیون موسوم به «بلوک تغییر» ۵۴ کرسی خواهد داشت. این فاصله پنج کرسی، اگرچه همچنان به نفع اپوزیسیون است، اما نسبت به نظرسنجی‌های پیش از حادثه که شکاف را تا هفت کرسی نشان می‌داد، کاهش یافته است.
نکته مهم‌تر، تغییر در معیار «مناسب‌ترین گزینه برای نخست‌وزیری» است. در حالی که پیش از حادثه، گادی آیزنکوت با اختلاف معناداری از نتانیاهو جلو بود، نظرسنجی‌های پس از حادثه نشان می‌دهد که این فاصله در حال کاهش است.
یک نظرسنجی در ۲ اکتبر آیزنکوت را با ۴۷ درصد در برابر ۴۱ درصد نتانیاهو پیشتاز نشان می‌داد، اما در نظرسنجی دیگری در همان روز، فاصله به ۳۹ درصد در برابر ۳۸ درصد کاهش یافت. این تغییر کوچک، اما معنادار، نشان می‌دهد که حادثه فلای‌دبی توانسته است بخشی از رأی‌دهندگان مردد را که نگرانی امنیتی دارند، به سمت نتانیاهو متمایل کند.
هزینه‌های سیاسی حادثه برای مخالفان
مخالفان نتانیاهو با یک دوراهی دشوار مواجه شده‌اند. از یک سو، اگر حادثه فلای‌دبی را جدی بگیرند و بر ضرورت آمادگی امنیتی تأکید کنند، به‌طور ناخواسته به روایت نتانیاهو مشروعیت می‌بخشند. از سوی دیگر، اگر آن را صرفاً یک مانور تبلیغاتی بخوانند، ممکن است در نظر رأی‌دهندگان نگران امنیت، بی‌اعتنا یا سهل‌انگار به نظر برسند.
برخی رسانه‌ها و تحلیلگران اسرائیلی، از جمله در گزارش‌هایی که به نقل از منابع آگاه منتشر شده، اتهاماتی را مطرح کرده‌اند مبنی بر اینکه کابینه نتانیاهو در حال «سوءاستفاده» از حادثه فلای‌دبی برای «طولانی کردن بحران» با هدف کسب منافع انتخاباتی است. یک منبع نزدیک به دولت امارات نیز ادعا کرده که نتانیاهو به دنبال پیوند دادن این حمله به ایران به دلایل سیاسی پیش از انتخابات است.
اما این اتهامات، در فضای سیاسی فعلی اسرائیل، ممکن است به ضرر مخالفان تمام شود. طرح چنین ادعا‌هایی بدون ارائه شواهد قطعی، می‌تواند به نتانیاهو این فرصت را بدهد که مخالفان را به «سیاسی‌سازی امنیت» متهم کند؛ اتهامی که در گذشته نیز بار‌ها علیه اپوزیسیون به کار گرفته شده و در فضای ملتهب امنیتی، می‌تواند رأی‌دهندگان سنتی راست را به سمت او بازگرداند.
آیا این تغییر پایدار است؟
تحلیلگران مسائل اسرائیل معتقدند که تغییر فضای انتخاباتی به نفع نتانیاهو، اگرچه واقعی است، اما لزوماً پایدار نیست. تجربه انتخابات‌های گذشته نشان می‌دهد که «اثر امنیتی» معمولاً چند هفته دوام می‌آورد و پس از آن، پرونده‌های داخلی و اقتصادی بار دیگر به صدر بازمی‌گردند.
با این حال، در سه هفته باقی‌مانده تا انتخابات ۲۷ اکتبر، نتانیاهو احتمالاً به تشدید روایت امنیتی ادامه خواهد داد. او در هفته‌های اخیر تلاش کرده است تا احزاب کوچک راست را زیر چتر «امنیت» متحد کند و آرای آنها را به سمت لیست خود سوق دهد. همچنین ممکن است بحران‌های امنیتی جدیدی را به‌عنوان فرصت‌های تبلیغاتی تلقی کند؛ چراکه هر رویداد امنیتی، محور بحث را از ارزیابی گذشته به مدیریت آینده منتقل می‌کند.
در مقابل، مخالفان باید استراتژی روشنی برای مواجهه با این وضعیت تدوین کنند. آنها اگر نتوانند گزینه‌ای جایگزین برای امنیت اسرائیل ارائه دهند و تنها به انتقاد از نتانیاهو بسنده کنند، ممکن است نتوانند از فضای فعلی به نفع خود استفاده کنند.
همان‌طور که یک تحلیلگر اسرائیلی اشاره کرده، برای جایگزینی نتانیاهو، اپوزیسیون باید رأی‌دهندگان را متقاعد کند که می‌تواند دولتی جایگزین تشکیل دهد که امنیت اسرائیل را تضمین کند؛ نه اینکه فقط بر ناکامی‌های گذشته نتانیاهو تمرکز کند.
