تغییر استراتژی انصارالله یمن در باب المندب؛ چرا جبهه دریای سرخ هنوز فعال نشده است؟
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، وبسایت خبری-تحلیلی «نیو عرب» در مقالهای به بررسی وضعیت تنش در یمن و دریای سرخ پرداخته که در ادامه آمده است.
لازم به ذکر است انتشار مقالات خارجی به معنای تایید محتوای آن از سوی تابناک نیست.
تنشها بین حوثیهای (انصارالله) یمن و عربستان سعودی پس از مواجههٔ اخیرشان بر سر ازسرگیری پروازهای مستقیم ایران به فرودگاه صنعاء که در کنترل حوثیهاست، همچنان در حال افزایش است.
گروه حوثی در اقدامی که میتواند پیامدهای گستردهتری برای جنگ آمریکا و ایران داشته باشد، اعلام محاصرهٔ دریایی علیه محمولههای مرتبط با عربستان کرد و بار دیگر با این پادشاهی درگیر شد.
هرگونه تشدید تنش یا گسترش محاصره، این پتانسیل وخیم را دارد که جبههٔ دیگری در جنگ منطقهای با ایران بگشاید و تجارت جهانی و عرضهٔ نفت را بیش از پیش مختل کند.
تغییر در استراتژی حوثیها
کارولین رز (Caroline Rose)، مدیر ارشد مرکز سوفان (Soufan Centre) در آمریکا، معتقد است که این اقدام ممکن است «مهمترین پاسخ حوثیها» به کشتیرانی دریایی در سه سال گذشته باشد.
رز به «نیو عرب» (The New Arab) گفت: «اگرچه محاصره به طور کامل اجرا نشده است، اما نشاندهندهٔ تغییر قابلتوجهی در قصد راهبردی حوثیها است که درست در زمانی رخ میدهد که محدودیتهای عمدهای بر کشتیرانی از طریق تنگهٔ هرمز اعمال شده است.»
«در حال حاضر، شاهد تغییر رفتار کشتیهای تجاری در حال تردد در این منطقه بودهایم، به ویژه پس از آنکه حوثیها با هدف قرار دادن دو نفتکش سعودی، سعی در اجرای این محاصره داشتهاند.»
این اقدامات «اوضاع را برای هر کشتی که به دنبال عبور از این تنگهٔ باریک است، به آتشبار تبدیل کرده است». این موضوع در حال حاضر هزینهبر بوده و قیمت نفت به ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است.
فردی خوییری، تحلیلگر امنیت جهانی برای خاورمیانه و شمال آفریقا در شرکت اطلاعات ریسک RANE، معتقد است که تشدید تنش توسط حوثیها نشاندهندهٔ «همگرایی چندین عامل» است.
او به «نیو عرب» گفت: «اولاً، این گروه احتمالاً از موضع تهاجمیتر ایران در منطقه دلگرم شده است.»
«ثانیاً، این گروه احتمالاً ارزیابی کرده است که اختلال مستمر در تنگهٔ هرمز، که وابستگی عربستان به خط لولهٔ شرق-غرب و مسیرهای صادراتی دریای سرخ را افزایش داده، ریاض را حتی بیش از پیش نسبت به ازسرگیری یک درگیری پرهزینه مردد ساخته است.»
این به نوبه خود ممکن است «انتظار حوثیها را مبنی بر اینکه عربستان کاهش تنش را ترجیح میدهد، تقویت کرده باشد.»
خوییری افزود: «در نهایت، و اگرچه حوثیها به صراحت این دو صحنه را به هم مرتبط نکردهاند، اقدامات آنها احتمالاً پاسخی به درخواستهای اخیر ایران برای بستن بابالمندب و تشدید فشار بر کشتیرانی منطقهای و اقتصاد جهانی است.»
هدف نهایی
رز به «نیو عرب» گفت: «آنها این را یک لحظهٔ راهبردی میدانند - اقدامی که میتواند آمریکا را از جبههٔ خود با ایران منحرف کند و کارزار کلی آنها را علیه ایران و تسلط آن بر تنگهٔ هرمز تضعیف نماید.»
او افزود: «این تصمیم نشاندهندهٔ درک و فهم مداوم حوثیها از فشاری است که اختلال در تجارت دریایی میتواند بر رهبران سیاسی، به ویژه آمریکا، وارد کند.»
«این تاکتیکی برای اعمال آن فشار بر واشنگتن است.»
شیروان هندرین علی، مدیر تحقیقات خاورمیانه در سازمان غیرانتفاعی «دادههای مکان و رویدادهای درگیری مسلحانه» (ACLED)، از این حملات تعجب نکرده است. او خاطرنشان کرد که بعید بود حوثیها پس از اعلام محاصره، حملاتی را دنبال نکنند.
این گروه پیشتر پس از اعلام محاصرهٔ بنادر اسرائیل در پی شروع جنگ غزه در سال ۲۰۲۳، چنین کرده بود.
علی به «نیو عرب» گفت: «عربستان سعودی احتمالاً به این تشدید تنش پاسخ خواهد داد. این پاسخ میتواند اشکال متعددی از جمله حملات نظامی احتمالی داشته باشد و در روزهای آینده رخ دهد.»
خوییری محاصرهٔ حوثیها را یک «تهدید اجباری» جدی میداند، اما معتقد است که ممکن است منجر به «بسته شدن کامل فیزیکی» بابالمندب نشود. حرکت این گروه در حال حاضر «مسیر نفتکشها را تغییر داده است» و حملات گستردهتر آنها برای بازدارندگی کشتیرانی و دستیابی به اهدافشان کافی است.
خوییری افزود: «تشدید تنش در حال وقوع است، اما اگرچه گسترش بیشتر درگیری محتمل است، اما اجتنابناپذیر نیز نیست و به انتخاب هدف توسط هر دو طرف بستگی دارد.» او گفت: «نیروهای به رهبری عربستان اکنون عمدتاً مواضع نظامی حوثیها را هدف قرار دادهاند، فراتر از حملات به حدیده و کَرمان، در حالی که حوثیها به تأسیسات آرامکو در جیزان و ینبع پاسخ دادهاند.»
«اگر ریاض انتخاب هدف خود را علیه حوثیها گسترش دهد، یا برعکس، به زیرساختهای حیاتیتر اقتصادی، بشردوستانه و غیرنظامی، این چرخه احتمالاً تشدید خواهد شد.»
تمایل نشاندادهشدهٔ عربستان به حمله همچنین نشاندهندهٔ «کاهش تحمل در برابر اجبار حوثیها» و احتمالاً محاسبهای از سوی ریاض است مبنی بر اینکه «محیط منطقهای کنونی» حتی فرصتی را برای تضعیف تواناییهای این گروه و برقراری مجدد بازدارندگی فراهم میکند.
خوییری به «نیو عرب» گفت: «با دلگرمشدن حوثیها به دلیل حمایت ایران و تهدید روزافزون صادرات عربستان، ریاض اقدام نظامی را برای جلوگیری از فرسایش بیشتر وضع موجود ضروری میداند.»
انگیزههای چندوجهی حوثیها
حوثیها محاصره جدید خود را اقدامی برای وادار کردن ریاض به پایان دادن به محاصرهٔ بنادر و فرودگاههای یمن تحت کنترل آنها توجیه میکنند. با این حال، علی ارزیابی میکند که انگیزههای حوثیها چندوجهی است.
او گفت: «زمانبندی این اعلامیه بدون شک با شکست تفاهمنامه بین ایران و آمریکا و ازسرگیری درگیریهای با شدت بالا مرتبط است.»
پیش از این اعلامیه، گزارشهایی وجود داشت مبنی بر اینکه ایران از این گروه خواسته است در صورت حملهٔ آمریکا به زیرساختهای انرژی ایران، بابالمندب را ببندد.
علی گفت: «علاوه بر این، جدای از شبهنظامیان عراقی طرفدار ایران، حوثیها تنها متحد غیردولتی مؤثر باقیماندهٔ ایران با توانایی تهدید سایر کشورهای منطقه هستند.»
«بنابراین میتوان زمانبندی حملات را یادآوری این نکته دانست که ایران میتواند منطقه را در جبهههای متعدد مختل کند.»
پویاییهای داخلی یمن نیز احتمالاً بر تصمیم حوثیها برای تشدید تنش تأثیر میگذارد. تصمیم دولت ترامپ برای قرار دادن این گروه در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی، «بارهای اقتصادی جدیدی» را تحمیل کرده است که به مرور زمان تشدید شده است.
علی گفت: «مذاکرات با عربستان برای پایان دادن به جنگ یمن و تضمین کمکهای اقتصادی، سالهاست که متوقف شده است.»
«این امکان وجود دارد که حوثیها این لحظه را برای تشدید تنش انتخاب کردهاند - زمانی که عربستان مشغول بحران با ایران است - تا بر ریاض برای پذیرش خواستههای حوثیها فشار وارد کنند.»
بابالمندب و تنگهٔ هرمز
یک سناریوی کابوسوار شامل حرکت حوثیها برای بستن بابالمندب همزمان با بسته شدن تنگهٔ هرمز توسط ایران است که میتواند پیامدهای اقتصادی گستردهای بسیار فراتر از منطقه داشته باشد.
رز از مرکز سوفان فکر میکند که حوثیها برای هر کارزار طولانیمدتی آماده خواهند بود و تشخیص میدهند که چنین محاصرهای میتواند باعث تشکیل ائتلاف دریایی و حتی حملات مستقیم علیه آنها شود.
او گفت: «بسته شدن همزمان هر دو تنگه - به ویژه زمانی که هیچ مسیر جایگزین مشخصی در چشم نیست - هزینههای اقتصادی شدیدی را تحمیل خواهد کرد. این احتمالاً قصد حوثیها و حامی آنها، ایران است.»
علی انتظار دارد که محاصره کامل بابالمندب مشابه محاصرهٔ جاری در هرمز، «تأثیر قابلتوجهی» بر تجارت منطقهای و جهانی داشته باشد و در عین حال اهرم فشار حوثیها را افزایش دهد.
از سوی دیگر، چنین اقدام تشدیدآمیز میتواند هزینههای هنگفتی برای آنها داشته باشد، مانند فراخواندن یک کارزار هوایی جدید آمریکا.
علی به «نیو عرب» گفت: «تا کنون، حوثیها برای حفظ امکان عقبنشینی در صورت انتخاب کاهش تنش، تهدید خود را با دقت تنظیم کردهاند.» «این گروه به صراحت بیان کرده است که اقدامات آنها به معنای "بسته شدن" بابالمندب نیست، بلکه صرفاً محاصرهٔ بنادر و کشتیهای سعودی است. با این حال، حتی در این مورد نیز گروه در اعمال محاصره ثبات نداشته است.»
دو کشتی حامل نفت خام سعودی که عازم چین بودند، روز پنجشنبه بدون هیچ حادثهای از بابالمندب عبور کردند که نشان میدهد برخی کشتیها در حال حاضر مستثنی هستند. علی استدلال کرد که این ممکن است نشاندهندهٔ رویکرد «محافظهکارانهتر» گروه در اقدامات تشدیدآمیز خود باشد.
استیون هورل، همکار ارشد غیرمقیم در برنامهٔ دفاع و امنیت فراآتلانتیک در مرکز تحلیل سیاست اروپا (CEPA)، به «نیو عرب» گفت: «تفاوت آشکاری در اثربخشی بین بستن تنگهٔ هرمز توسط ایران و مختل کردن تردد توسط حوثیها بدون بستن واقعی بابالمندب وجود دارد.»
او افزود: «این نشاندهندهٔ تواناییهای یک دولت در مقابل یک بازیگر غیردولتی و ظرفیت کلی هر یک برای تداوم حملات است.»
همچنین، به گفته او، این تفاوت «نشاندهندهٔ تفاوتهای هندسی و جغرافیایی دو موقعیت» است.
زرادخانهای از سلاحها در اختیار حوثیها
حوثیها زرادخانهٔ قابلتوجهی از پهپادها و موشکهای ضدکشتی دارند که میتوانند کشتیرانی را تهدید کنند. رویترز روز پنجشنبه گزارش داد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) ایران، تجهیزات موشکی و پهپادی و همچنین مشاوران نظامی را به یمن منتقل کرده است.
برایان کلارک، همکار ارشد مؤسسهٔ هادسون و کارشناس عملیات دریایی و جنگهای شبیهسازیشده، به TNA گفت: «فکر میکنم حوثیها برای مونتاژ سلاحهای خود به مواد اولیهٔ ایرانی نیاز دارند، اما حوثیها اکنون در استفاده از پهپادها و انجام کارزارهای ضدکشتی متخصص هستند.»
«گمان میکنم مشاوران ایرانی تا حد زیادی برای هماهنگی عملیات بین ایران و این گروه و ارائه درسهای آموختهشده از کارزار اخیر ایران علیه نیروهای آمریکایی در آنجا حضور دارند.»
این کارشناس عملیات دریایی انتظار دارد که حوثیها بیشتر از پهپادهای هوایی یکبارمصرف مانند پهپاد معروف شاهد ساخت ایران استفاده کنند که میتوانند آنها را از خودروها و پاسگاههای موقت در امتداد سواحل یمن پرتاب کنند.
کلارک به «نیو عرب» گفت: «آنها ممکن است نتوانند قطعات موشکی جدید را از ایران دریافت کنند، زیرا جنگ مانع تردد است و ایران خود به این قطعات نیاز دارد.» «حوثیها همچنین میتوانند از پهپادهای دریایی استفاده کنند که احتمالاً هنوز در انبار دارند و مین، که در آخرین کارزار خود در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ از آنها استفاده نکردند.»
«مینگذاری حوثیها در تنگهٔ بابالمندب برای آمریکا و متحدان بسیار چالشبرانگیز خواهد بود، اما همچنین مانع از دریافت عوارض توسط حوثیها میشود.»
هورل خاطرنشان کرد که تسلیح حوثیها توسط ایران اصلاً جدید نیست و اشاره کرد که «پهپادهای انتحاری از نوع شاهد، موشکهای بالستیک و کروز در زرادخانهٔ حوثیها همواره توسط ایران تأمین شده است.»
«اگر محمولههای جدید حتی زمانی که ایران درگیر آمریکاست ارسال شوند، نشاندهندهٔ ظرفیت کلی است، اما همچنین این یک روش مقرونبهصرفه برای گسترش درگیری و منحرفکردن توجه آمریکاست.»
