دلایل سفر نخست وزیر عراق به ایران؛ «الزیدی» حامل پیامی از سوی آمریکاست؟

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «علی الزیدی» نخست وزیر عراق فردا پنجشنبه اول مرداد ۱۴۰۵ عازم تهران می‌شود.

این سفر پس از سفر به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا صورت می‌گیرد و گفته می‌شود پس از تهران نیز در چارچوب یک سفر منطقه‌ای عازم ترکیه و سوریه خواهد شد.

به گزارش روزنامه العرب نخست وزیر عراق قرار است در سفر به ایران پیشنهادی مبنی بر میزبانی بغداد از مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم میان آمریکا و ایران، ارائه کند.

بر اساس این گزارش، این ابتکار که گفته می‌شود در جریان دیدار اخیر الزیدی با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مطرح شده، با هدف جلوگیری از تبدیل رویارویی نظامی اخیر میان واشنگتن و تهران به جنگی گسترده‌تر در منطقه ارائه شده است.

با وجود این مشخص نیست که الزیدی در سفر به ایران حامل پیامی از سوی آمریکا باشد. ایران پیش از این اعلام کرده تنها میانجی در خصوص مناقشه با آمریکا، پاکستان است. با وجود این ایران از اقدامات و ابتکار عمل‌هایی که موجب کاهش تنش‌ها در منطقه شود استقبال کرده است.

بغداد معتقد است روابط نزدیکش با هر دو پایتخت، این کشور را در موقعیتی منحصر‌به‌فرد برای تسهیل ارتباطات قرار داده؛ به‌ویژه در شرایطی که تماس‌های مستقیم میان تهران و واشنگتن بیش از پیش دشوار شده است.

این تلاش دیپلماتیک پس از سفر الزیدی به واشنگتن انجام می‌شود؛ سفری که در آن دو طرف درباره گسترش تجارت، فرصت‌های سرمایه‌گذاری، تقویت بخش انرژی عراق و گشودن بازار‌های جدید برای صادرات نفت خام عراق گفت‌و‌گو کردند؛ موضوعاتی که نشان‌دهنده تمایل بغداد به تعمیق روابط اقتصادی با آمریکا، در کنار حفظ روابط راهبردی با ایران است.

به گزارش تابناک، بغداد پیش از این نیز میزبان دور‌های ابتدایی گفتگوی مستقیم بین ایران و عربستان سعودی بوده است که بعد‌ها با میانجی‌گری چین به توافق عادی‌سازی روابط انجامید.

در اوایل سال ۲۰۲۶، همزمان با بالا گرفتن تنش‌ها، عراق تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش بین ایران و آمریکا افزایش داد و وزیر خارجه آن به تهران سفر کرد تا به عنوان کانال ارتباطی عمل کند.

در جدیدترین ابتکار عمل، بغداد پیشنهاد میزبانی از یک نشست امنیتی منطقه‌ای با حضور ایران و کشور‌های شش‌گانه شورای همکاری خلیج فارس را مطرح کرده است. ایران از این ایده استقبال کرده، اما کشور‌های عربی و آمریکا در عمل‌گرایی آن تردید دارند و احراز توانایی عراق برای کنترل گروه‌های مسلح را شرط اساسی موفقیت آن می‌دانند.

هرچند بغداد از سال ۲۰۲۱ میزبان مذاکرات محرمانه میان ایران و عربستان بود، اما میانجی‌گری میان واشنگتن و تهران به‌مراتب پیچیده‌تر است؛ زیرا اختلافات دو طرف تنها به برنامه هسته‌ای ایران محدود نمی‌شود و موضوعاتی مانند تحریم‌ها، استقرار نیرو‌های نظامی، امنیت دریایی در خلیج فارس و شبکه متحدان منطقه‌ای ایران را نیز در بر می‌گیرد.

به گزارش تابناک، ناظران معتقد هستند انجام این سفر بعد از سفر به واشنگتن، نشان دهنده تلاش بغداد برای ایجاد موازنه میان روابط با ایران و آمریکاست.

در این راستا، «مجاشع التمیمی»، تحلیلگر امور سیاسی عراقی در این باره به پایگاه خبری المعلومه گفت: زمان سفر الزیدی به تهران پس از دیدارش با ترامپ، احتمال میانجیگری رسمی مستقیم بین واشنگتن و تهران را پررنگ‌تر می‌کند، و چه بسا بغداد حامل پیام‌های اعلام نشده‌ای در رابطه با تامین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و جلوگیری از تشدید درگیری در این آبراهه مهم باشد.

وی افزود: الزیدی تعهد عراق به اتخاذ سیاست ایجاد توازن ژئوپلیتیکی با هدف تقویت روابط با کشور‌های همسایه و شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی را بار دیگر مورد تاکید قرار خواهد داد.

التمیمی درباره سفر الزیدی به آنکارا و محور گفت وگوهایش با مقامات ترکیه تصریح کرد: این گفت‌و‌گو‌ها بر مسائل مورد اختلاف و پیش از همه امنیت مرزی و پرونده حزب کارگران کردستان (پ. ک. ک)، و همچنین از سرگیری صادرات نفت از اقلیم کردستان عراق از طریق بندر «جیهان» متمرکز خواهد بود و علاوه بر این موضوع بحران آب و گسترش افق‌های همکاری اقتصادی در چارچوب پروژه کریدور توسعه استراتژیک را شامل خواهد شد و بدین ترتیب جایگاه عراق را به عنوان یک شریک منطقه‌ای محوری، نه عرصه‌ای برای درگیری، تثبیت می‌کند.

این تلاش به ویژه در شرایطی که منطقه در بحران است و عراق به سبب وجود گروه‌هایی که از ایران حمایت می‌کنند و ممکن است با تشدید درگیری وارد جنگ شوند، حائز اهمیت است.

مقام‌های عراقی معتقدند بازگشایی حتی کانال‌های محدود ارتباطی میان تهران و واشنگتن، جایگاه عراق را به‌عنوان یک بازیگر سازنده منطقه‌ای تقویت کرده و این کشور را از «میدان رقابت قدرت‌ها» به «چهارراه دیپلماسی» تبدیل خواهد کرد.

یاسر الحجاج، سفیر جدید عراق در ایران در این زمینه می‌گوید: سفر مقامات عالی‌رتبه دو کشور می‌تواند به تحکیم روابط سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی تهران و بغداد، به‌ویژه در شرایط حساس کنونی منطقه، کمک شایانی کند.
 
الحجاج همچنین یکی از اهداف مهم سفر نخست‌وزیر عراق را کمک به کاهش تنش‌ها و حمایت از ثبات و آرامش در منطقه عنوان کرد.

 از سوی دیگر عراق تلاش می‌کند نقش دیپلماتیک منطقه‌ای خود در بحبوحه افزایش بی‌ثباتی در غرب آسیا را تقویت کند.

این موضوع با سفر الزیدی پس از ایران به قطر، عربستان سعودی، ترکیه و سوریه نمایان است.

به گزارش تابناک، سفر الزیدی علاوه بر موارد مورد اشاره می‌تواند با موضوع توافقنامه امنیتی ایران و عراق نیز مرتبط باشد. این موضوع به ویژه بعد از تجاوز‌های اخیر آمریکا-اسرائیل به ایران و ایفای نقش گروه‌های تروریستی مستقر در اقلیم کردستان عراق حائز اهمیت است.

ایران خواهان اجرای کامل این توافقنامه امنیتی است که بر اساس آن تشکیلات این گروهک‌ها در اقلیم برچیده شود و عناصر آن اخراج و به ایران مسترد شوند.

یکی از اولویت‌های اصلی ایران در این زمینه، جلوگیری از استفاده از خاک و حریم هوایی عراق برای هرگونه اقدام نظامی علیه ایران و همچنین تکمیل روند کنترل مرز‌های شمالی و برخورد با گروه‌های مسلح و تجزیه‌طلب مستقر در اقلیم کردستان عراق است.