رونمایی کتاب «سخت ولی شیرین»؛ روایت زنی که جنگ را از ۱۵سالگی زندگی کرد
رونمایی کتاب «سخت ولی شیرین»؛ بهانهای شد تا روایتی کمتر شنیدهشده از حضور زنان در سالهای دفاع مقدس، از روزهای نوجوانی در جبهه تا سالهای زندگی در کنار یکی از فرماندهان جنگ، دوباره پیش روی مخاطبان قرار گیرد.
کد خبر: ۱۳۹۳۶۲۱
| | 2528 بازدید
به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، رونمایی کتاب «سخت ولی شیرین» حاوی خاطرات شهناز اشکیان، همسر سردار مرتضی قربانی، پیش از ظهر امروز چهارشنبه ۱۸ شهریور با حضور مدیر انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، نویسنده اثر، جمعی از همسران شهدای مدافع حرم، فرماندهان و فعالان حوزه ادبیات مقاومت در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس برگزار شد؛ مراسمی که در آن، خاطرات یک زن از سالهای نوجوانی و حضور در دفاع مقدس، بهانهای برای بازخوانی نقش زنان در جنگ و ضرورت ثبت روایتهایی شد که بخش قابل توجهی از آنها هنوز در انتظار انتشار و پژوهش هستند.
حسن علاییفعال، از سخنرانان ابتدایی این مراسم، با معرفی ساختار مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، به فعالیت چهار گروه تخصصی در این مجموعه اشاره کرد و گفت گروه مطالعات فرهنگی ـ اجتماعی که در دهه ۹۰ شکل گرفته، مأموریت تبیین نقش مردم در دفاع مقدس را دنبال میکند و در این زمینه پژوهشهایی در حوزههای مختلف انجام شده است.
وی با اشاره به فعالیت مرکز در حوزه زنان، از انتشار ۱۲ عنوان کتاب با موضوع نقش زنان و آماده انتشار بودن هفت عنوان دیگر خبر داد و گفت مجموعه ۱۵ جلدی «همسران» نیز با پیشنهاد سردار شهید نائینی و با هدف ثبت خاطرات و زندگینامه همسران فرماندهان، چه شهدا و چه فرماندهان در قید حیات، تعریف شده است. به گفته او، «سخت ولی شیرینه» سومین جلد این مجموعه است.
علاییفعال در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت انجام پژوهشهای عمیق اجتماعی درباره حضور زنان در تحولات انقلاب و دفاع مقدس تأکید کرد و گفت خاطرهنگاری به تنهایی نمیتواند همه ابعاد این حضور را روشن کند و لازم است پژوهشهای تحلیلی و اجتماعی بیشتری در این زمینه انجام شود.
از یک امدادگر ۱۵ ساله تا راوی یک زندگی
فاطمه ولینژاد، نویسنده کتاب، در ادامه درباره شکلگیری این اثر توضیح داد و از نقش سردار شهید نائینی در گسترش فعالیتهای مرکز اسناد به حوزههای اجتماعی و خانوادگی یاد کرد؛ رویکردی که به گفته او باعث شد ثبت خاطرات زنان و خانوادههای رزمندگان و فرماندهان جدیتر دنبال شود.
ولینژاد از نخستین دیدار خود با شهناز اشکیان در عملیات فتحالمبین گفت؛ زمانی که هر دو تنها ۱۵ سال داشتند و در شمار کمسنوسالترین امدادگران بودند. هر دو از آبادان آمده بودند و در شرایط سخت جنگی راهی شوش شده بودند. او پیش از این نیز بخشی از خاطرات اشکیان را در کتاب «یکشنبه آخر» که درباره فتحالمبین نوشته بود، آورده بود.
به گفته نویسنده، سالها بعد بار دیگر اشکیان را دید و خاطرات آن دوران دوباره برایش زنده شد. او شهناز اشکیان را زنی صبور، مهربان و همدل توصیف کرد که در کنار تجربههای جنگ، زندگی مشترک با سردار مرتضی قربانی را نیز پشت سر گذاشته است.
ولینژاد درباره ویژگی روایت کتاب گفت تلاش شده زندگی اشکیان بدون اغراق و قهرمانسازی روایت شود؛ چراکه جذابیت اصلی کتاب در واقعی بودن شخصیت و اتفاقات آن است. روایت، از کودکی اشکیان و مسائل مربوط به حجاب در مدرسه و حمایت خانواده آغاز میشود و به حضور او در جبهههای کردستان و جنوب و سپس زندگی خانوادگیاش میرسد.
او همچنین تأکید کرد که «سخت ولی شیرین» قرار نیست صرفاً یک رنجنامه یا سوگنامه باشد. تلخیهای جنگ در کتاب حضور دارند، اما در کنار آنها از روابط انسانی، انتخابها، زندگی خانوادگی و لحظههای شیرین نیز گفته شده است؛ ویژگیای که میتواند ارتباط مخاطب جوان با چنین آثاری را بیشتر کند.
«سخت بود، اما شیرین بود»
شهناز اشکیان، راوی کتاب، در این مراسم درباره دلیل انتخاب عنوان «سخت ولی شیرین» گفت مسیر جنگ و زندگی در آن دوران بسیار دشوار بوده، اما در نگاه او این سختی با ایمان و تأسی به حضرت زینب(س) معنای دیگری پیدا میکند و همین نگاه، رنجهای آن سالها را برای کسی که در این مسیر قدم گذاشته، به شیرینی تبدیل میکند.
او با اشاره به فاصله نسلی میان دهههای جنگ و نسل امروز گفت خاطرات این سالها باید به جوانانی منتقل شود که آن روزها را ندیدهاند. اشکیان تأکید کرد نسلهای دهه هفتاد و هشتاد باید بدانند انقلاب و دفاع مقدس در چه شرایطی و با چه هزینههایی شکل گرفته است.
راوی کتاب همچنین تأکید کرد که نباید از جوانان سالهای انقلاب و جنگ تصویری دور از واقعیت ساخت. به گفته او، بسیاری از آن افراد جوانانی معمولی بودند که هیجانها، احساسات و حتی خطاهای خاص دوران جوانی را داشتند، اما توانستند برای زندگی خود هدف تعیین کنند.
اشکیان در بخش دیگری از سخنانش به نقش خانواده اشاره کرد و گفت در دوران جنگ پنج عضو خانوادهاش در جبهه حضور داشتند. مادرش نیز در بسیج فعالیت میکرد و با چرخ خیاطی برای بیمارستانها و رزمندگان لباس و ملزومات مورد نیاز تهیه میکرد.
او از دلتنگیهای مادرش گفت؛ مادری که با وجود دوری از فرزندان، تلاش میکرد نگرانی خود را نشان ندهد تا روحیه آنها تضعیف نشود. اشکیان سالها بعد دریافت که پشت آن آرامش ظاهری، دلتنگی و رنج بزرگی پنهان بوده است.
به گفته او، در روزهای جنگ گاهی پنج یا شش ماه از مادرش دور بوده و تنها از طریق تماس تلفنی با او ارتباط داشته است. شهادت یکی از برادرانش در اواخر جنگ نیز بخش دیگری از خاطرات خانوادگی اوست که در این کتاب روایت شده است.
اشکیان در پایان بر انتقال مسئولیت میان نسلها تأکید کرد و گفت آنچه تا امروز بر عهده نسل او بوده، اکنون باید به نسل جدید سپرده شود و جوانان باید با شناخت این گذشته، مسئولیت خود را در قبال آینده کشور و آرمانهای شهدا بشناسند.
سردارقربانی؛ زنانی که جنگ را فقط از پشت جبهه ندیدند
سردار مرتضی قربانی همسر شهناز اشکیان، دیگر سخنران مراسم، با اشاره به حضور زنان در سالهای دفاع مقدس، از زنانی یاد کرد که در روزهای نخست جنگ در کنار مردان درگیر دفاع از شهرها و مناطق مرزی بودند. وی از حضور دختران جوانی گفت که با کولههای امدادی و در شرایطی که امکانات بسیار محدودی وجود داشت، خود را به مناطق درگیری میرساندند و در امدادرسانی به مجروحان مشارکت میکردند.
قربانی با اشاره به دشواریهای ماههای نخست جنگ و کمبود امکانات، آب، غذا و مهمات، نقش خانوادهها و بهویژه مادران را در حفظ روحیه رزمندگان مهم دانست و گفت مقاومت در جبهه تنها به نیروهای حاضر در خط مقدم محدود نمیشد و خانوادهها نیز بخشی از این ایستادگی را بر دوش داشتند.
وی همچنین با اشاره به میراث فرماندهان و شهدایی چون سردار شهید قاسم سلیمانی و دیگر فرماندهان دفاع مقدس، بر ضرورت حفظ و انتقال این میراث به نسلهای بعد تأکید کرد.
قربانی در بخش دیگری از سخنان خود به حملات دشمن به مراکز و زیرساختهای مرتبط با حفظ اسناد دفاع مقدس اشاره کرد و گفت تلاش برای از بین بردن آثار و اسناد، بخشی از تقابل با حافظه تاریخی ملت ایران است.
بهرامی: در روایت زندگی زنان دفاع مقدس تأخیر داشتهایم
در ادامه مراسم، خانم بهرامی با یاد سردار شهید نائینی، نقش او را در تغییر نگاه مرکز اسناد به موضوعات اجتماعی و خانوادگی مهم دانست و گفت با این رویکرد، ثبت خاطرات زنان، خانوادهها و تجربههای اجتماعی دوران دفاع مقدس جدیتر دنبال شد.
بهرامی به نخستین آشنایی خود با شهناز اشکیان در عملیات فتحالمبین اشاره کرد و گفت آن زمان هر دو ۱۵ ساله و از امدادگران کمسنوسال بودند. او بعدها نیز در کتاب «یکشنبه آخر» به بخشی از حضور اشکیان در آن دوران پرداخته بود.
وی روایت «سخت ولی شیرین» را روایتی پر از فراز و نشیب، تلخی و شیرینی دانست و گفت ویژگی مهم کتاب این است که با وجود پرداختن به رنجهای یک زن در سالهای جنگ، به یک «رنجنامه» یا «سوگنامه» تبدیل نشده است.
بهرامی با تأکید بر واقعی بودن شخصیت کتاب گفت نویسنده تلاش نکرده از اشکیان یک شخصیت دستنیافتنی بسازد، بلکه زندگی زنی را روایت کرده که در عمل قهرمانانه زندگی کرده است.
او همچنین درباره دشواری نوشتن خاطرات فرماندهان و خانوادههای آنها گفت وقتی شخصیتهای کتاب در قید حیات هستند، نویسنده با حساسیت بیشتری با روایت مواجه میشود و همین موضوع به شجاعت و دقت بیشتری در کار نیاز دارد. بهرامی معتقد بود در دهههای گذشته زنان کمتر درباره تجربههای خود از جنگ صحبت میکردند و گاهی نقش خود را در مقایسه با روایتهای مردان کمرنگتر میدیدند، اما امروز زنان با اعتماد بیشتری از رنجها، تجربهها و نقش خود در آن سالها سخن میگویند.
او تأکید کرد برای ماندگار شدن این آثار، مخاطب باید بتواند با شخصیتها همذاتپنداری کند و کتاب تنها زمانی میتواند اثر فرهنگی خود را بگذارد که از فضای محدود انتشار خارج شود و به دست مخاطب، بهویژه جوانان، برسد.
بهرامی همچنین گفت در بیان این روایتها تأخیر داشتهایم و بسیاری از این خاطرات میتوانست سالها پیش ثبت و منتشر شود. به اعتقاد او، امروز باید با نگاه دقیقتر و حرفهایتر به زندگی زنان آن دوره پرداخت و از نگاه صرفاً احساسی فاصله گرفت.
وی درباره مجموعه «همسران» نیز بر ضرورت توجه همزمان به زندگی شخصی، سبک زندگی و واقعیتهای روزمره این خانوادهها تأکید کرد و گفت این آثار نباید صرفاً به معرفی یک شخصیت یا بیان خاطرات محدود شوند، بلکه باید بتوانند تصویری واقعی و قابل لمس از زندگی ارائه کنند.
بهرامی در پایان بر اهمیت رساندن کتابها به مخاطب تأکید کرد و گفت صرف انتشار کتاب کافی نیست و باید درباره فروش، معرفی، ارتباط با نسل جوان و علت خلوت بودن برخی غرفههای ادبیات دفاع مقدس در نمایشگاهها نیز فکر کرد.
سردار رمضان شریف: خاطرات همسران فرماندهان میتواند تصویر واقعیتری از زندگی آنها ارائه کند
سردار رمضان شریف، سخنران پایانی مراسم، با اشاره به حساسیت انتشار خاطرات همسران فرماندهان گفت این آثار از این جهت اهمیت دارند که بخشهایی از زندگی شخصیتهای نظامی را روایت میکنند که معمولاً در خاطرات رسمی و نظامی دیده نمیشود.
وی با اشاره به کتاب «سخت ولی شیرین» گفت این اثر را با دقت مطالعه کرده و پیش از انتشار نسبت به محتوای آن حساسیت داشته است تا مطلبی که قابلیت سوءبرداشت یا حاشیهسازی داشته باشد، وارد کتاب نشود. شریف، کار نویسنده در پرداختن به این زندگی را اقدامی هنرمندانه و در عین حال نیازمند جسارت دانست.
او با اشاره به فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی گفت خاطرات خانواده فرماندهان امروز در شرایطی منتشر میشود که هر بخش از روایت میتواند با واکنشهای گسترده در فضای مجازی روبهرو شود؛ به همین دلیل، دقت و حرفهای بودن در تولید این آثار اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
سردار همچنین گفت خاطرات همسران فرماندهان میتواند تصویری واقعیتر از سبک زندگی آنها ارائه دهد و برخی برداشتهای کلیشهای درباره زندگی خانواده فرماندهان را اصلاح کند. به گفته او، بخشی از فرماندهان و خانوادههایشان ممکن است تمایلی به بیان خاطرات نداشته باشند، اما ثبت این تجربهها میتواند مکمل روایت دفاع مقدس باشد.
وی با اشاره به استقبال مخاطبان از برخی آثار مشابه، بر ضرورت توجه همزمان به نویسندگی حرفهای، کیفیت ادبی، معرفی و تبلیغ کتاب تأکید کرد و گفت برای ماندگاری این آثار تنها تولید و انتشار کافی نیست و باید برای رساندن آنها به جامعه و بهویژه نسل جوان برنامه داشت.
سردار رمضان شریف در بخش پایانی سخنان خود، خانوادهها و زنان را از عناصر مهم روایت دفاع مقدس دانست و تأکید کرد بخش مهمی از آنچه در سالهای جنگ و پس از آن بر کشور گذشته، بدون ثبت تجربه زنان و خانوادهها کامل نخواهد شد.
مراسم رونمایی از کتاب «سخت ولی شیرین» در حالی برگزار شد که سخنان مطرحشده در آن، فراتر از معرفی یک اثر خاطرهنگارانه بود؛ از ضرورت پژوهش درباره نقش اجتماعی زنان و ثبت تجربههای خانوادگی جنگ تا مسئله مخاطب و چگونگی رساندن ادبیات دفاع مقدس به نسلی که خود آن سالها را ندیده است. رونمایی کتاب «سخت ولی شیرین» نیز در همین مسیر، روایتی از زندگی شهناز اشکیان را پیش روی مخاطب میگذارد؛ زنی که روایتش از ۱۵سالگی و روزهای امدادگری آغاز میشود و در سالهای بعد، با زندگی خانوادگی و تجربه همسری یک فرمانده دفاع مقدس ادامه پیدا میکند
گزارش خطا
نظرسنجی
با کدام نرخ بنزین موافقید؟