- بازخوانی تاریخ/ حاجبالدوله؛ دستی که امیرکبیر را در فین خاموش کرد
- وقتی لاله گوش به نقشهای برای درمان تبدیل میشود
- مانوک خدابخشیان کیست و چرا نامش اینقدر جستجو میشود؟
- بازخوانی تاریخ/ عجیبترین مأموریت آقای شاعر در دفتر رئیسجمهور!
- عکس: کارت شناسایی یک اسیر عراقی در ایران/۱۳۶۴
- دوگانه موهوم «جنگ یا مذاکره»
- چرا ارتشی با ۱۲۵ هزار نیرو نتوانست در برابر متجاوزان دوام بیاورد؟
- نیروهای شرکتی در انتظار اولین حقوق مستقیم/سایه مستدام سلطه و سود پیمانکاران روی زندگی کارگران
- آغاز مطالبه برکناری معاون رئیسجمهور/ تحلیلی بر مغلطه نابجای جعفرخان
- آخرین کتابی که رئیس جمهور خوانده، چه می گوید؟
فیلم - صفحه 23
آسپرین؛
هر روز هزاران نفر در جهان میمیرند، اما علت و سن مرگ در همه کشورها یکسان نیست. این ویدیو با تکیه بر شاخص «سالهای از دسترفته عمر» نشان میدهد چرا در کشورهای فقیر، بیماریهای عفونی مانند مالاریا، ذاتالریه و اسهال عامل اصلی مرگ زودهنگاماند، در حالی که در برخی کشورها تصادفات، خشونت، جنگ، سکته مغزی یا بیماری قلبی نقش اصلی را دارند. این گزارش همچنین توضیح میدهد که چگونه توسعه اقتصادی، زیرساخت درمانی، آلودگی، سبک زندگی و افزایش طول عمر، الگوی مرگومیر را در جهان تغییر دادهاند. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۹۶۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۳۱
وقایع اتفاقیه؛
ونسان ونگوگ امروز یکی از تأثیرگذارترین نقاشان تاریخ هنر جهان شناخته میشود، اما زندگی او با فقر، سرگردانی، شکستهای شغلی و رنج روانی همراه بود. این ویدیو روایتی فشرده از مسیر زندگی ونگوگ است؛ از کار در دلالی آثار هنری در لاهه و اخراج از شعبه پاریس، تا تلاش برای واعظ شدن، سالهای سرگردانی در هلند و بلژیک، و ورود دیرهنگام او به دنیای هنر در ۲۷سالگی. همچنین تأثیر امپرسیونیسم، دوستی پرتنش با گوگن، اقامت در خانه زرد، دوران آسایشگاه سن-رمی و آخرین روزهای او در اوور-سور-اواز مرور میشود. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۹۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۹
آسپرین؛
این ویدیو توضیح میدهد که دیر خوابیدن یا دیر بیدار شدن همیشه نشانه تنبلی یا عادت بد نیست. پژوهشهای تازه نشان میدهند که زمان خواب هر فرد میتواند با الگوی خواب ترجیحی، ساعت درونی بدن و حتی ژنتیک مرتبط باشد؛ اینها سازوکارهای زیستی هستند که در سلولهای بدن جریان دارند و بهسادگی با اراده تغییر نمیکنند. در این ویدیو میبینید چرا برخی افراد با برنامه معمول جامعه هماهنگ نیستند، چرا بازگشت به کار پس از روز تعطیل برای آنها شبیه جتلگ است و این ناهماهنگی چه پیامدهایی برای سلامت، از جمله خطر دیابت و افسردگی، میتواند داشته باشد. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۹۵۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۷
آسپرین؛
رفتوآمد روزانه به محل کار برای میلیونها نفر بخشی فرساینده از زندگی مدرن است؛ ساعتهایی طولانی در خودرو، قطار یا اتوبوس که میتواند با استرس، چاقی، اضطراب، فشار خون بالا و حتی نارضایتی از زندگی مرتبط باشد. این ویدیو توضیح میدهد که چرا نوع رفتوآمد اهمیت دارد؛ چرا تنها رانندگی کردن معمولاً آسیبزاتر است و چرا استفاده از حملونقل عمومی، پیادهروی یا دوچرخهسواری میتواند اثرات متفاوتی بر سلامت جسمی و روانی داشته باشد. با این حال، رفتوآمد همیشه «زمان مرده» نیست؛ برای برخی فرصتی برای فکر کردن، مطالعه، گوش دادن به پادکست یا فاصله گرفتن از فشار کار است. جزئیات را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۹۴۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲
تکنو تابناک؛
ورود سلاحهای خودمختار به میدانهای نبرد، جنگ را وارد مرحلهای تازه کرده است؛ مرحلهای که در آن ماشینها میتوانند بدون مداخله مستقیم انسان، هدف را شناسایی و حمله را آغاز کنند. این ویدیو توضیح میدهد که سلاحهای خودمختار چگونه کار میکنند، چرا ارتشها به استفاده از آنها علاقهمند شدهاند و چه چالشهای حقوقی و اخلاقی درباره تصمیمهای مرگ و زندگی ایجاد کردهاند. جزئیات را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۹۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۱
نبض خبر
با وجود تعیین خط قرمز حمله به جنوب لبنان به عنوان نقض آتش بس از سوی نیروهای مسلح ایران طی ساعات اخیر، رژیم صهیونیستی با عبور از این خط قرمز حملات هوایی به مناطق السماعية و برج الشمالی و خربه الدویر در جنوب لبنان انجام داد. تصاویری از این حملات را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۸۱۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۸
تکنو تابناک؛
شناسایی افراد از طریق اثر انگشت بیش از یک قرن سابقه دارد، اما اثر انگشت دقیقاً چرا منحصربهفرد است؟ این ویدیو توضیح میدهد که چرا حتی اثر انگشتهای مختلف یک فرد نیز با هم تفاوت دارند و تحلیلگران جنایی چگونه با بررسی جزئیات ریز برجستگیها، شکستها و انشعابهای خطوط، اثرها را با یکدیگر تطبیق میدهند. نکته مهمتر این است که پژوهشهای تازه درباره هوش مصنوعی نشان میدهد ماشینها میتوانند شباهتهایی را میان اثر انگشتهای مختلف یک فرد تشخیص دهند که معمولاً از نگاه انسان پنهان میماند. جزئیات را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۹۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۳۱
نبض خبر
سرفرماندهی نیروی دریایی سپاه اعلام کرد: «با ورود هرگونه شناور رزمی از کشورهای متخاصم به تنگه هرمز، بیدرنگ مورد هدف قرار میگیرد.» در ارتباط حسین اژدهایی از تنگه هرمز با سرفرماندهی نیروی دریایی سپاه گفتگو شد.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۸۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۸
وقایع اتفاقیه؛
در دوران جنگ سرد، دولت آمریکا با ساخت فیلمهای آموزشی، نصب تابلوهای پناهگاه و تبلیغ پناهگاههای ضدبارش هستهای، شهروندان را برای مواجهه با حمله اتمی آماده میکرد. از تمرینهای «بخواب و پناه بگیر» تا توصیه به ساخت پناهگاه در زیرزمین خانهها، این برنامهها قرار بود مردم را از انفجار و بارش رادیواکتیو محافظت کند؛ اما با گسترش بمبهای هیدروژنی، موشکهای قارهپیما و قدرت ویرانگر جنگ هستهای، روشن شد که این پناهگاهها بیش از آنکه راهحل باشند، نمادی از نبود یک برنامه واقعی برای نجات بودند. این ویدیو تاریخ شکلگیری، تبلیغ و افول فرهنگ پناهگاههای هستهای در آمریکا را مرور میکند. این ویدیو را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۰
وقایع اتفاقیه؛
کنکورد زمانی نماد شکوه مهندسی، سرعت و تجمل در پروازهای مسافربری بود؛ هواپیمایی مافوق صوت که مسیر نیویورک تا لندن را در حدود سه ساعت و نیم طی میکرد و تجربهای متفاوت از سفر هوایی میساخت. اما این هواپیما با وجود شهرت جهانی، با مشکلاتی جدی روبهرو بود؛ از صدای مهیب و محدودیت پرواز بر فراز خشکی گرفته تا مصرف بالای سوخت، هزینه سنگین نگهداری، ظرفیت محدود مسافر و دشواری پشتیبانی فنی. سانحه مرگبار پرواز 4590 ایرفرانس و رکود صنعت هوانوردی پس از حملات یازده سپتامبر نیز به پایان آن سرعت بخشید. سرانجام کنکورد در سال 2003 بازنشسته شد و به بخشی از تاریخ هوانوردی تبدیل شد. جزئيات صعود و افول کنکورد را با زیرنویس اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۳۱
وقایع اتفاقیه
لولههای پنوماتیک روزگاری نماد آینده حملونقل و ارتباطات بودند؛ سامانههایی که با اختلاف فشار هوا، کپسولها را درون لولههای مهرومومشده جابهجا میکردند. از پست زیرزمینی نیویورک و انتقال صدها هزار نامه در ساعت تا آزمایشهای عجیب با حیوانات در فیلادلفیا، این فناوری بخشی از تخیل مدرن قرن نوزدهم بود. بعدها از این لولهها در بانکها، فروشگاهها، ناسا و بیمارستانها استفاده شد، اما هزینه، اصطکاک و دشواری نگهداری مانع تبدیل آنها به راهحلی فراگیر برای حملونقل انسانی شد. جزئيات تاریخچه این لولهها را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۰
هوخویک در هلند، یکی از مشهورترین نمونههای «دهکده زوال عقل» است؛ محلهای طراحیشده برای افراد مبتلا به دمانس شدید که در آن رستوران، آرایشگاه، فروشگاه، فضای سبز و خانههای کوچک وجود دارد. ایده اصلی این مدل، حفظ حس آزادی، انتخاب و زندگی عادی برای افرادی است که حافظه و توان شناختی خود را بهتدریج از دست میدهند. در این فضا، کارکنان آموزشدیدهاند تا بدون ایجاد حس بیمارستانی، مراقبت تخصصی ارائه کنند. گزارش همچنین به مزایا، هزینههای بالا و نبود شواهد قطعی درباره برتری این مدل نسبت به خانههای سالمندان سنتی میپردازد. این ویدیو را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۱
خانمها و آقایان؛
فرایند تولید ابریشم که با نام نوغانداری نیز شناخته میشود، قدمتی چند هزار ساله دارد و ریشههای آن به چین باستان بازمیگردد. در این فرایند، لاروهای کرم ابریشم پس از خروج از تخم، از برگهای توت تغذیه میکنند و سپس طی چند روز پیلهای از رشتههای ابریشمی میتنند. هر رشته از غدد بزاقی کرم ترشح میشود و میتواند صدها متر طول داشته باشد. پس از آن، پیلهها با بخار، آفتاب یا جوشاندن پردازش میشوند، در آب داغ نرم شده و رشتههایشان باز میشود. چندین رشته به هم تابیده میشود تا نخ ابریشم شکل بگیرد؛ نخی که سپس پاکسازی، رنگرزی و برای بافت آماده میشود. جزئيات تصویری این فرایند را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۵۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۶
تکنو تابناک؛
در حالی که گوگل، مایکروسافت و آمازون از تعهد خود به پایداری و کاهش مصرف انرژی سخن میگویند، گزارشها نشان میدهد همین شرکتها با استفاده از هوش مصنوعی برای کشف، حفاری و استخراج ارزانتر نفت و گاز به این صنعت کمک میکنند. فناوری یادگیری ماشین میتواند دادههای لرزهای، نقشههای زمینشناسی و اطلاعات مربوط به لایههای سنگی را تحلیل کند و بهترین نقاط حفاری را شناسایی کند؛ امری که به سودآوری بیشتر شرکتهای سوخت فسیلی و رقابت آنها با انرژیهای تجدیدپذیر کمک میکند. همکاری گوگل با شرکتهای نفتی، مشارکت مایکروسافت با اکسون و شورون و خدمات ابری آمازون به بیپی و شل، نشان میدهد غولهای فناوری عملاً وارد تجارت نفت شدهاند. جزئيات را با ترجمه اختصاصی تابناک در این ویدیو میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۴۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۷
طبیعت و جغرافیا؛
گاوها سهم قابل توجهی در انتشار متان دارند؛ گازی گلخانهای که عمدتاً از طریق آروغ آنها وارد جو میشود. پژوهشگران در سالهای اخیر به جای تمرکز صرف بر تغییر رژیم غذایی انسانها، سراغ تغییر خوراک گاوها رفتهاند. یکی از گزینههای امیدبخش، افزودن جلبک دریایی قرمز به خوراک دام است؛ روشی که در برخی مطالعات کاهش چشمگیر انتشار متان را نشان داده، اما هنوز درباره اثرات بلندمدت آن بر دامها و امکان اجرای گسترده آن تردیدهایی وجود دارد. این راهحل در کنار تعهد جهانی متان و تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای بررسی میشود. جزئيات بیشتر در این مورد را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۴۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۹
وقایع اتفاقیه؛
بحران استقلال کاتالونیا یکی از جدیترین چالشهای سیاسی اسپانیا در دهههای اخیر است؛ بحرانی که از همهپرسی بحثبرانگیز استقلال آغاز شد و به تقابل مستقیم دولت مرکزی با رهبران منطقهای کاتالونیا انجامید. این مناقشه ریشه در هویت تاریخی، زبان و فرهنگ متمایز کاتالانها، تجربه سرکوب در دوران دیکتاتوری فرانکو و اختلافات اقتصادی با مادرید دارد. در حالی که بخشی از مردم کاتالونیا خواهان جدایی از اسپانیا هستند، مخالفان استقلال نسبت به پیامدهای سیاسی، اقتصادی و حقوقی آن هشدار میدهند. اتحادیه اروپا نیز عمدتاً در کنار دولت مرکزی اسپانیا ایستاده و تأکید کرده است که کاتالونیای مستقل باید جداگانه برای عضویت در اتحادیه درخواست دهد. جزئیات بیشتر را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۷
طبیعت و جغرافیا؛
در این ویدیو، روایت آموزش سگهای سورتمهکش در منطقهای سرد و دورافتاده دنبال میشود؛ جایی که خطر خرسهای قطبی حتی پوشیدن لباسهای روشن را به یک ضرورت ایمنی تبدیل میکند. محور اصلی روایت، تلاش ساشا برای تشکیل گروهی از سگهای سورتمهکش است؛ سگهایی که ریشه آنها به فرهنگ سنتی روسیه و مردمان سیبری بازمیگردد، اما در نظام رسمی پرورش سگ، زیر چتر نهادهای نوردیک دستهبندی شدهاند. جزئیات بیشتر در مورد این تضاد میان ریشه تاریخی، هویت فرهنگی و مرجعیت رسمی بینالمللی را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۷۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۶
نبض خبر
ویدیویی منتشر شده که ادعا شده آمریکا پس از حملات ایران به خاک کویت و بحرین، اولین تصاویر از پرتاب موشکهای هیمارس HIMARS خود به جزایر ایرانی را منتشر کرد! برخلاف ادعای مطرح شده، این تصاویر شلیک موشکهای سامانه توپخانهای با قابلیت تحرک بالا (HIMARS) ایالات متحده را در جریان رزمایش نظامی بالیکاتان 2026 در فیلیپین نشان میدهد. این رزمایش با آتش واقعی در سه می 2026 انجام شد و یک کشتی مستقر در دریا را در سواحل لائوگ، ایلوکوس شمالی هدف قرار داد. این رزمایش ضد چینی شامل سناریوهای فرود متقابل با مشارکت نیروهای فیلیپین، ایالات متحده و ژاپن بود. البته آمریکا از خاک شماری از کشورهای منطقه در جریان جنگ رمضان به ایران حمله موشکی کرد که تصاویرش در تابناک منتشر شد اما این تصاویر ربطی به آن حملات یا حملات جدید ندارد.
کد خبر: ۱۳۷۷۶۰۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۱۷
وقایع اتفاقیه؛
مأموریت تاریخی آپولو 11 فقط یک پرتاب ساده نبود؛ زنجیرهای دقیق از جداسازی مرحلههای موشک ساترن 5، مانورهای مداری، اتصال به ماهنشین، فرود ایگل بر سطح ماه و بازگشت کلمبیا به زمین بود. در این ویدیو، مسیر فنی این مأموریت از لحظه پرتاب در کیپ کندی تا ورود دوباره به جو زمین و فرود در اقیانوس آرام توضیح داده میشود؛ مسیری که نیل آرمسترانگ، باز آلدرین و مایکل کالینز را به یکی از نمادینترین لحظات تاریخ بشر رساند. این ویدیو را با ترجمه اختصاصی تابناک میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۵۵۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۳۱
نبض خبر؛
این ویدیو سازوکار شبکههای امن دولت آمریکا برای انتقال اطلاعات محرمانه و فوقمحرمانه را توضیح میدهد؛ از شبکههای نظامی مانند سیپرنت تا سامانه جیویکس که برای جابهجایی دادههای فوقمحرمانه به کار میرود. در این روایت، نحوه انتقال بستههای داده، مسیرهای امن ارتباطی، نقش ماهوارهها و اتاقهای ویژه موسوم به تأسیسات اطلاعاتی بخشبندیشده حساس بررسی میشود؛ جزئیات این شبکههای اطلاعاتی را با ترجمه اختصاصی تابناک ببینید.
کد خبر: ۱۳۷۷۵۵۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۰