در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم و دوازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا بودند.

در دولت دوازدهم نیز ترکیب ستاد احیا علی رغم انتصاب عیسی کلانتری به عنوان رئیس سازمان محیط زیست تغییر نکرد.

بررسی ها نشان داد که در پایان دولت های یازدهم و دوازدهم نه تنها دریاچه احیا نشد، بلکه سطح تراز دریاچه از سال آغاز کار ستاد نیز کمتر شد.

 

ادامه فعالیت ستاد احیا در دولت سیزدهم

اعضای هیأت دولت سیزدهم در تیرماه 1401 با اجماع نظر عیسی کلانتری را از دبیری ستاد احیا عزل کردند و به جای او محمد صادق معتمدیان - استاندار آذربایجان غربی عهده دار این مسئولیت شد. 

 

در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

سلاجقه در ادامه گفت: سطح تراز دریاچه ارومیه در سال 1398 که سیلاب های ناگهانی زیادی رخ داد به 3.5 تا 4 میلیارد مکعب رسیده بود.
کد خبر: ۱۲۴۲۴۰۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۴

پرندگان آبزی و کنار آبزی مهمترین عناصر تنوع جانوری دریاچه ارومیه هستند و وجود ۲۱۲ گونه پرنده در تالاب‌ها و جزایر پارک ملی دریاچه ارومیه ثبت شده است.
کد خبر: ۱۲۴۱۹۰۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۱

رییس سازمان حفاظت از محیط زیست گفت: خوشبختانه فعلا وضعیت دریاچه ارومیه مناسب است و بارش ها هم خوب بوده است اما با افزایش درجه حرارت، تبخیر آب دریاچه بیشتر خواهد شد.
کد خبر: ۱۲۳۹۹۱۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۹

حوضه آبریز دریاچه ارومیه با مساحت ۵۱ هزار و ۸۷۶ کیلومترمربع یکی از ۶ حوضه آبریز اصلی کشور است که روند خشکیدن و کاهش تراز آبی آن از اواخر دهه ۷۰ آغاز و سالانه ارتفاع آن حدود ۴۰ سانتی متر کاهش یافته بود. در دولت سیزدهم با دستور رئیس جمهور، ۹ راهبرد برای تسریع در نجات این پهنه آبی و استمرار روند فعلی با ۲۳هزار میلیارد ریال اعتبار تصویب و عملیات اجیای دریاچه و آبرسانی به آن آغاز شد. این دریاچه، در قالب طرح‌های ستاد احیا قرار است به تراز اکولوژیک خود برسد. طبق اعلام دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه ، با اقدامات انجام شده و باران های شدید و سیل آسای بهاری وسعت دریاچه ارومیه نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل ۵۶۰ کیلومتر مربع افزایش یافته و حجم آب دریاچه نیز با ۶۰۰ میلیون مترمکعب افزایش نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل، به دو و نیم میلیارد مترمکعب رسیده است.
کد خبر: ۱۲۳۷۹۰۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۹

با توجه به بارش های خوب زمستان سال گذشته و بهار امسال در حوزه آبریز دریاچه ارومیه و همچنین افتتاح طرح های احیای دریاچه مثل تونل کانی سیب، دریاچه ارومیه این روزها حال خوبی را تجربه می کند.کشتی معروف آرتمیا دوباره آب را در نزدیکی خود حس می‌کند و قایق های تفریحی دوباره به آب انداخته شده اند.
کد خبر: ۱۲۳۷۰۷۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۴

دریاچه ارومیه ، دریاچه ای شور در شمال غرب ایران و بین استان های آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی است. این دریاچه ، بزرگترین دریاچه داخلی ایران و از بزرگترین دریاچه های آب شور در جهان است که در سال های اخیر دچار بحران آب و خشکسالی شده است. با افزایش بارش‌ها در حوزه آبریز دریاچه ارومیه نسبت به سال گذشته و رهاسازی حق‌آبه این دریاچه از سدهای بالادست، وضعیت این دریاچه رو به بهبود است و مردم با قایق سواری وگشت وگذار در دریاچه اوقات خود را سپری می‌کنند./ هادی برومندنژاد
کد خبر: ۱۲۳۵۶۸۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۶

نبض خبر
بارش شدید باران و رهاسازی گسترده آب، باعث شده ورود آب به دریاچه ارومیه از طریق پنج رودخانه پیوسته شود. ویدیویی دیدنی از لحظۀ اتصال 5 رود با دریاچۀ ارومیه را که محسن قاصد ضبط کرده، با جزئیات می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۳۵۴۳۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۵

نبض خبر
همزمان با رهاسازی حجم عظیم آب به سمت دریاچه ارومیه ، تصاویری از نصب پمپ آب و آب دزدی در مسیر انتقال به دریاچه ارومیه منتشر شده است. آن گونه که خط انرژی گزارش کرده، در یک پایش میدانی یکی از رودخانه‌های منتهی به دریاچه ارومیه حداقل ۱۵۰۰ مورد آب دزدی در مسیر رود گزارش شده است. سال گذشته ۱۶ مورد پرونده قضایی در زمینه برداشت غیرمجاز آب تشکیل و به مراجع قانونی ارجاع شد. این تصاویر تلخ را می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۳۴۸۶۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۱

به دنبال خشک شدن دریاچه، برخاستن ذرات غبار و نمک با قطر کمتر از ۱۰ میکرون، نه تنها باعث شیوع سرطان خون و افزایش فشار آسمُزی در انسان می‌شود، بلکه کیفیت فتوسنتز را مختل می‌کند و توان ریسک پذیری را در منطقه کاهش می‌دهد.
کد خبر: ۱۲۳۴۴۶۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۹

با اقدامات انجام شده در حوضه آبریز و تالاب‌های اقماری دریاچه ارومیه و بارش‌های اخیر، دریاچه ارومیه وضعیت بهتری پیدا کرده و این روزها میزبان گردشگران است. بر اساس آمار در ابتدای سال ۱۴۰۳ وضعیت این پهنه آبی رو به بهبود بوده و حجم آب آن با افزایش ۱۶۰ میلیون مترمکعبی نسبت به زمان مشابه سال گذشته و حدود ۱.۱ میلیارد مترمکعبی نسبت به ابتدای سال آبی به یک میلیارد و ۷۱۰ میلیون مترمکعب رسیده است.بهتر شدن شرایط دریاچه زیبای ارومیه شرایط حضور گردشگران در این منطقه را فراهم کرده است.
کد خبر: ۱۲۳۴۴۶۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۹

رئیس کمیسیون کشاورزی، آب و محیط زیست مجلس گفت: با پیگیری‌ها و نظارت‌های میدانی انجام شده مشکلات انتقال آب به دریاچه ارومیه برطرف شده و روند احیای آن امیدوارکننده است.
کد خبر: ۱۲۳۴۱۶۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۸

مجید رستگاری مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌غربی اظهار کرد: «مرحله دوم رهاسازی حقابه زیست‌محیطی دریاچه ارومیه از محل سد سیلوه پیرانشهر به سمت دریاچه آغاز شد.»
کد خبر: ۱۲۳۳۹۲۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۶

مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌غربی گفت: «دومین گوساله‌گوزن زرد ایرانی در سال ۱۴۰۳ در سایت تکثیر و پرورش مجتمع رشکان پارک ملی دریاچه ارومیه متولد شد.»
کد خبر: ۱۲۳۳۳۳۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۳

کد خبر: ۱۲۳۲۷۳۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۳۱

جشنواره فرهنگی، ورزشی و تفریحی دریاچه ارومیه ، عصر جمعه (۲۴ فروردین ۱۴۰۳) با حضور «علی بهادری جهرمی» سخنگوی دولت و «محمدصادق معتمدیان» استاندار آذربایجان غربی در محوطه پل میانگذر دریاچه برگزار شد.
کد خبر: ۱۲۳۱۶۸۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۲۵

۲۴ فروردین ۱۴۰۳ پس از بارشهای اخیر و بهبود نسبی وضعیت دریاچه ارومیه جشنواره فرهنگی، ورزشی و تفریحی با نام دریاچه ارومیه با حضور علی بهادری جهرمی، سخنگوی دولت، محمد صادق متعمدیان، استاندار آذربایجان غربی با حضور مردم در محوطه پل میانگذر دریاچه با رقابت جذاب ملی پوشان قایقرانی به همراه برنامه های آئینی و سنتی و موسیقی فولکور آذربایحان برگزار شد.
کد خبر: ۱۲۳۱۵۸۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۲۵

وزیر نیرو با بیان اینکه آخرین پروژه برای احیای دریاچه ارومیه طی یک ماه آینده اجرایی می‌شود، گفت: وزارت نیرو متعهد به احیای این دریاچه است.
کد خبر: ۱۲۳۱۳۱۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۲۳

مدیر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی گفت: حجم آب پارک ملی دریاچه ارومیه نسبت به ابتدای سال آبی سال گذشته ۱ میلیارد و ۱۱۵۰ میلیون متر مکعب افزایش یافته است.
کد خبر: ۱۲۳۰۰۵۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۱۵

عکسی جدید از افزایش سطح آب دریاچه ارومیه در فضای مجازی منتشر شده است.
کد خبر: ۱۲۲۹۶۵۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۱۲

سازمان نقشه­‌برداری کشور با استفاده از پردازش تصاویر ماهواره‌­ای لندست ۸ ، مساحت دریاچه ارومیه را در بازه سال­‌های ۱۴۰۲-۱۴۰۱ مورد پایش قرار داده­ است.
کد خبر: ۱۲۲۹۵۶۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۱۲

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ