در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم و دوازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا بودند.

در دولت دوازدهم نیز ترکیب ستاد احیا علی رغم انتصاب عیسی کلانتری به عنوان رئیس سازمان محیط زیست تغییر نکرد.

بررسی ها نشان داد که در پایان دولت های یازدهم و دوازدهم نه تنها دریاچه احیا نشد، بلکه سطح تراز دریاچه از سال آغاز کار ستاد نیز کمتر شد.

 

ادامه فعالیت ستاد احیا در دولت سیزدهم

اعضای هیأت دولت سیزدهم در تیرماه 1401 با اجماع نظر عیسی کلانتری را از دبیری ستاد احیا عزل کردند و به جای او محمد صادق معتمدیان - استاندار آذربایجان غربی عهده دار این مسئولیت شد. 

 

در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌غربی با بیان اینکه وسعت دریاچه ارومیه اکنون به ۲ هزار و ۴۸۹ کیلومتر مربع رسیده است، گفت: وسعت دریاچه نسبت به مدت مشابه سال گذشته، یک هزار و ۱۵ کیلومتر مربع کاهش یافته است.
کد خبر: ۱۱۱۳۸۰۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۱/۲۶

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان شرقی با بیان آخرین وضعیت آبی دریاچه ارومیه ، گفت: تراز آبی این دریاچه ۱۲۷۰متر و ۷۳ سانتی متر است که نسبت به سال گذشته ۶۴ سانتی متر کاهش یافته، اما نسبت به کمترین تراز ثبت شده آن ۶۹ سانتی بالاتر است.
کد خبر: ۱۱۱۰۰۲۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۲/۲۶

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب‌منطقه‌ای آذربایجان‌غربی گفت: هم‌اکنون حجم، تراز و وسعت دریاچه ارومیه نسبت به مشابه سال گذشته کاهش داشته است.
کد خبر: ۱۱۰۶۷۰۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۲/۰۷

یک استاد دانشگاه گفت: فرونشست دشت‌های اطراف دریاچه ارومیه می‌تواند خسارت‌ قابل توجهی به تأسیسات زیربنایی، شریان‌های حیاتی، سازه‌های شهری و روستایی،‌ راه‌ها و خطوط انتقال نیرو وارد کند.
کد خبر: ۱۱۰۶۱۴۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۲/۰۴

مدیر هماهنگی ترویج کشاورزی سازمان جهادکشاورزی استان آذربایجان شرقی گفت: در مرحله دوم برنامه احیای دریاچه ارومیه به صورت نرم‌افزاری صورت می پذیرد.
کد خبر: ۱۰۹۶۰۰۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۰/۰۹

خیره به نمک‌زار به‌جای مانده از دریاچه‌ی خشک‌شده ارومیه. / آخرین خبر
کد خبر: ۱۰۹۲۱۹۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۱۸

معاون برنامه ریزی و نظارت شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران از انتقال ٦٧٠ میلیون مترمکعب آب به دریاچه ارومیه خبر داد و گفت : برنامه هایی را در راستای احیای دریاچه ارومیه در دستور کار داریم.
کد خبر: ۱۰۸۵۸۹۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۱۴

با توجه به کاهش بارندگی و کاهش رهاسازی آب سد ها به دریاچه ارومیه ، حجم آب دریاچه بیش از ۲ میلیارد متر مکعب کمتر از میزان آن در مدت مشابه سال گذشته است . تراز دریاچه ارومیه در حال حاضر ( آخرین گزارش تراز ۱۸ مهر ۱۴۰۰) به ۱۲۷۱ متر از سطح دریاهای آزاد رسیده که این مقدار بیش از ۶۳ سانتی متر کمتر از تراز دریاچه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته است . دریاچه ارومیه ، از بزرگترین دریاچه های آب شور جهان است که در دو دهه اخیر دچار بحران کم آبی و خشکسالی شده است .
کد خبر: ۱۰۸۳۹۰۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۰۳

برخی از شهروندان ادعا می‌کنند که عدد نمایشگر دستگاه سوخت‌گیری، عددی بیشتر از میزان بنزین سوخت‌گیری شده نشان می‌دهد. آن‌ها می‌گویند ممکن است در برخی از جایگاه‌ها تخلفاتی رخ داده باشد.
کد خبر: ۱۰۸۲۶۱۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۲۵

بدترین وضعیت در ۳۴ ماه اخیر:
با ادامه کاهش بارندگی و گرمای هوا و همچنین عدم تامین حق‌آبه، وسعت دریاچه ارومیه به بدترین وضعیت خود در ۳۴ ماه اخیر رسید.
کد خبر: ۱۰۸۲۴۱۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۲۴

بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق (ع) در اقدامی نمادین تعدادی گالن سوخت را به سفارت انگلستان در تهران اهدا کرد.
کد خبر: ۱۰۷۹۶۸۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۱۰

ضرباهنگ مرگ برای دریاچه ارومیه که از ۲۰سال پیش آغاز شده بود اینک با تعطیلی ستاد احیای دریاچه بیش از پیش شتاب گرفته است.
کد خبر: ۱۰۷۹۳۰۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۰۸

مدیر کل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفت: طوفان نمکی در اطراف دریاچه ارومیه فعال شده است.
کد خبر: ۱۰۷۷۳۵۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۹

در نامه نماینده ارومیه به رییس جمهور تاکید شد
نماینده مردم ارومیه طی یک نامه ای به رییس جمهور به وضعیت نامناسب دریاچه ارومیه اشاره کرد و هشدار داد: حال دریاچه ارومیه خوب نیست و معیشت و زندگی میلیون ها هموطن در شمال غرب کشورمان و در حوزه آبریز آن به ادامه حیات دریاچه گره خورده است.
کد خبر: ۱۰۷۶۵۷۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۵

کد خبر: ۱۰۷۵۴۱۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۰

فضانوردان چینی، تصاویر واضحی را از آب‌های سطح زمین ثبت کرده‌اند که تصویر دریاچه ارومیه نیز در میان آنها خودنمایی می‌کند.
کد خبر: ۱۰۷۵۳۵۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۹

ایستگاه فضایی چین اخیراً‌ تصاویری با وضوح بالا از سرزمین‌ها و آب‌های کره زمین منتشر شده کرده است که در جدیدترین آنها، تصویری دلخراش از دریاچه ارومیه ثبت شده است!
کد خبر: ۱۰۷۵۳۲۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۹

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی گفت: تراز دریاچه ارومیه به یکهزار و ۲۷۰ متر و ۶۹ سانتی متر رسیده که نسبت به سال گذشته ۶۲ سانتی متر کاهش یافته است.
کد خبر: ۱۰۷۵۱۱۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۸

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی از کاهش ۶۲ سانتیمتری تراز دریاچه ارومیه خبرداد.
کد خبر: ۱۰۷۴۸۸۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۷

باتوجه به موج فراگیر کرونا و توصیه‌های ستاد کرونا نسبت به عدم تجمع و سفر غیرضروری، دریاچه ارومیه مملو از گردشگران و مسافرانی است که بدون توجه به این توصیه‌ها اقدام به سفر به این منطقه کرده اند.
کد خبر: ۱۰۷۱۴۰۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۳۱

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ