در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم و دوازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا بودند.

در دولت دوازدهم نیز ترکیب ستاد احیا علی رغم انتصاب عیسی کلانتری به عنوان رئیس سازمان محیط زیست تغییر نکرد.

بررسی ها نشان داد که در پایان دولت های یازدهم و دوازدهم نه تنها دریاچه احیا نشد، بلکه سطح تراز دریاچه از سال آغاز کار ستاد نیز کمتر شد.

 

ادامه فعالیت ستاد احیا در دولت سیزدهم

اعضای هیأت دولت سیزدهم در تیرماه 1401 با اجماع نظر عیسی کلانتری را از دبیری ستاد احیا عزل کردند و به جای او محمد صادق معتمدیان - استاندار آذربایجان غربی عهده دار این مسئولیت شد. 

 

در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

وزیر نیرو از افزایش حدود یک متری تراز دریاچه ارومیه خبر داد.
کد خبر: ۱۰۲۴۹۸۹   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۱

تلاش برای احیای دریاچه ارومیه از مهم‌ترین اقدامات محیط‌زیستی دولت تدبیر و امید بوده و طرح انتقال از سد کانی‌سیب به دریاچه نیز از جمله مهم‌ترین اقدامات سازه‌ای وزارت نیرو در این زمینه بوده است.
کد خبر: ۱۰۲۴۸۹۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۱

معاون رییس جمهوری و رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: سد اصلی انتقال آب رودخانه زاب به دریاچه ارومیه به نام «کانی سیب» فردا (پنجشنبه) افتتاح می‌شود.
کد خبر: ۱۰۲۴۷۴۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۱۰

رئیس دفتر استان‌های ستاد احیای دریاچه ارومیه با بیان اینکه وسعت دریاچه به بیش از ۲ هزار و ۷۸۵ کیلومتر مربع رسیده گفت: این میزان نسبت به کمترین حجم ثبت‌شده در سال ۹۳ بیش از صد درصد افزایش یافته است.
کد خبر: ۱۰۲۴۰۸۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۰/۰۷

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان‌شرقی و عضو ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: وسعت دریاچه ارومیه اکنون ۲۷۶۷.۷۰ کیلومترمربع است که نسبت به هم سنجی سال گذشته ۱۷.۶ کیلومترمربع کاهش نشان می‌دهد.
کد خبر: ۱۰۱۸۸۶۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۹/۱۳

رئیس استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: با بستن سردهنه های حوضه آبریز دریاچه روند آماده سازی رهاسازی حق آبه دریاچه از آذرماه امسال تا اوایل خرداد ماه سال آینده آغاز می شود.
کد خبر: ۱۰۱۵۸۱۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۲۸

دریاچه ارومیه یکی از جاذبه‌های طبیعی در استان آذربایجان‌غربی است که همواره گردشگران بسیاری را از سراسر کشور، به سمت خود جذب می‌کند و این در حالی است که برخی افراد با اقدامات خود سبب آلودگی آن شده و چهره زیبای آن را مخدوش می‌کنند.
کد خبر: ۱۰۱۲۶۴۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۱۲

دریاچه ارومیه به عنوان شورترین دریاچه جهان با دارا بودن حدود هفت میلیارد تن نمک، معدنی در حد و اندازه آوازه جهانی است که در سایه بی توجهی به این ظرفیت، بهره برداری اقتصادی آنچنانی از آن نمی‌شود.
کد خبر: ۱۰۱۲۱۹۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۱۰

رئیس دفتر استان‌های ستاد احیای دریاچه ارومیه : طی ۱۵ روز گذشته تراز دریاچه ارومیه پس از ماه‌ها کاهش به تثبیت رسید و تقریبا تغییری نکرد.
کد خبر: ۱۰۱۱۷۷۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۷

کد خبر: ۱۰۱۱۵۵۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۶

دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین دریاچهٔ آب شور در خاورمیانه و ششمین دریاچهٔ بزرگ آب شور دنیا است که حد فاصل میان دو شهر تبریز و ارومیه قرار دارد. این دریاچه از نظر مساحت یکی از بزرگترین دریاچه های جهان است. منبع: ایلنا
کد خبر: ۱۰۱۱۰۴۷   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۴

معاون آب و آبفای وزیر نیرو آخرین وضعیت دریاچه ارومیه و زاینده رود را تشریح کرد و گفت: وضعیت دریاچه ارومیه نرمال است اما در زاینده رود بارندگی مناسبی را شاهد نیستیم.
کد خبر: ۱۰۱۰۶۴۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۰۲

رئیس سازمان حفاظت محیط ‌زیست کشور گفت: اگر روند احیای دریاچه ارومیه به سرانجام نمی‌رسید و این دریاچه خشک می‌شد، سلامت مردم تا شعاع بسیار زیادی تهدید جدی می‌شد.
کد خبر: ۱۰۰۵۹۴۰   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۰۸

گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
ما برای شما، در تابناک جوان هر روز گزید‌ه‌ای از آخرین اخبار و مطالب جذاب پیرامون موضوعات کسب و کار، رسانه، فرهنگ و هنر، خانواده، نشاط و سرگرمی، جامعه و ... را تولید و/یا ارائه می کنیم. «تابناک جوان» برای انتشار مطالب ارسالی شما نیز آمادگی دارد! روی تیترها کلیک کنید تا گزارش کامل گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را بخوانید.
کد خبر: ۱۰۰۱۷۰۶   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۱۹

تدابیر دولت در بخش گلخانه ها، مکانیزاسیون، آبیاری های نوین و ترویج کشاورزی در آذربایجان غربی علاوه برافزایش درآمد کشاورزان منجر به حرکت در مسیر پایداری منابع آبی و کاهش ۴۰ درصدی مصرف آب در این بخش شده‌ است.
کد خبر: ۱۰۰۰۸۴۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۱۶

میزان بارش تجمعی از ابتدای سال آبی جاری اول مهر ۱۳۹۸ تا ۲۴ مرداد ۱۳۹۹ در حوضه آبریز دریاچه ارومیه برابر با ۳۵۸ میلیمتر بوده که در مقایسه با سال گذشته ۴۹۱ میلیمتر یعنی ۲۷ درصد کاهش و در مقایسه با میانگین بلند مدت ۳۳۹ میلیمتر یعنی ۶ درصد افزایش یافته است.
کد خبر: ۹۹۷۴۴۸   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۸

در حالی که میزان بارش ها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه طبق آخرین برآورد حدود ۲۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافته، این روند در حجم آب دریاچه، تنها حدود چهار درصد است که نشان می دهد، بارش ها تنها عامل بهبود وضعیت نگین آبی آذربایجان نبوده و تدابیر دولت تدبیر و امید در این راستا بسیار موثر بوده است.
کد خبر: ۹۹۷۱۱۳   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۷

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب آذربایجان غربی گفت: با اتمام پروژه های در دست احداث توسط شرکت آب و فاضلاب، سالانه حدود ۱۰۰ میلیون متر مکعب پساب تصفیه شده به دریاچه ارومیه رهاسازی خواهد شد.
کد خبر: ۹۹۶۳۴۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۳

احیای دریاچه ارومیه که از حدود ۶ سال پیش کلید خورد و در این مدت، با موفقیت دنبال شده در کنار افزایش میزان آب، اقدامی موفق در کاهش بادهای نمکی بوده و دولت تدبیر و امید توانسته با ایجاد بادشکن‌ها، از بروز بادهای نمکی و گسترش آن به میزان چشمگیری جلوگیری کند.
کد خبر: ۹۹۶۱۴۵   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۲۲

در روزهای گذشته حضور مردم بدون رعایت کوچک‌ترین موارد بهداشتی و فاصله گذاری اجتماعی در اماکن عمومی به خصوص سواحل دریاچه ارومیه و افزایش آمار روزانه مبتلایان به کرونا و نیز فوتی‌ها موجب بروز نگرانی شدید در آذربایجان غربی شده است. این روزها بازار، مراکز خرید، تفرجگاه‌ها، رستوران‌ها، باغ‌ها، سفره سراها و اماکن عمومی مملو از جمعیتی است که بدون هیچ واهمه‌ای، بدون رعایت موازین بهداشتی تردد و تجمع می‌کنند./مهدی زوار
کد خبر: ۹۹۵۳۵۲   تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۵/۱۸

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ