En
/
فا
En العربیة
ویدئو جدیدترین اخبار یادداشت بالای صفحه
در مورد بانک مرکزی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
 
 
کلیات
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۸ مرداد ماه ۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی از وظایف بانک مرکزی عبارتند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکه‌های فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و...

رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاست‌های پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامه‌های مختلف اعم از برنامه‌های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.

تاریخچه
نخستین بار اروپاییان در ۱۲۸۱/۱۸۶۴، تأسیس بانک را به وسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در ۱۳۰۲/۱۸۸۵، برای یک کاسه شدن کلیه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایه‌گذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما، چون فرانسویان به این سرمایه‌گذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام، انگلیسی‌ها موفق شدند که در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
 
ارکان بانک
براساس فصل سوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب سال ۱۳۵۱ و آخرین اصلاحات آن، ارکان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بخش هایی، چون مجمع عمومی، شورای پول و اعتبار، هیئت عامل، هیئت نظارت اندوخته اسکناس و هیئت نظار را شامل می‌شود.
 

ریاست بانک
ریاست بانک مرکزی ایران یکی از حساس‌ترین سمت‌های اقتصادی کشور است که در سال‌های گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیده ایم. ابراهیم شیبانی در ۱۳۸۲، طهماسب مظاهری در ۱۳۸۶، محمود بهمنی در سال ۱۳۸۷، ولی اله سیف در ساال ۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی در سال ۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند. عبدالناصر همتی اکنون رئیس بانک مرکزی است.
 

وظایف
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن به صورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر می باشد:

الف- انتشار اسکناس و سکه‌های فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداخت‌های ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار (۱).

همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:

الف- نگاهداری حساب‌های وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آن‌ها متعلق به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکت‌های دولتی و یا شهرداری‌ها میباشند و انجام تمام عملیات بانکی آن‌ها در داخل و خارج از کشور (۲) و (۳).
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه به عنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد و یا مؤسسات دیگر.
ج- نگاهداری تمام ذخائر ارزی و طلای کشور.
د- نگاهداری وجوه ریالی صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بینالمللی و مؤسسه بینالمللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قرارداد‌های پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.

اختیارات
بر اساس ماده ۱۳ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دارای اختیارات زیر است.
۱ -دادن وام و اعتبار به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۲ - تضمین تعهدات دولت و وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۳ - دادن وام و اعتبار و تضمین وام و اعتبارات اعطایی به شرکت‌های دولتی (۵) و شهرداری‌ها و همچنین به مؤسسات وابسته به دولت و شهرداری‌ها با تأمین کافی.
۴ - تنزیل مجدد برات‌ها و اسناد بازرگانی کوتاه مدت بانک‌ها (۶) و دادن اعتبار به بانک‌ها با تأمین کافی.
۵ - خرید و فروش اسناد خزانه و اوراق قرضه دولتی و اوراق قرضه صادر شده از طرف دولت‌های خارجی یا مؤسسات مالی بینالمللی معتبر.
۶ - خرید و فروش طلا و نقره.
۷ - افتتاح و نگاهداری حساب جاری نزد بانک‌های خارج و یا نگاهداری حساب بانک‌های داخل و خارج نزد خود و انجام تمام عملیات مجاز بانکی دیگر و تحصیل اعتبارات در داخل و خارج به حساب خود و یا به حساب بانک‌های داخل.

رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاست‌های پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامه‌های مختلف اعم از برنامه‌های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.

در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداخت‌ها به همراه رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاست‌های پولی از اهداف مهم آن به شمار میرود.
 
سیاست پولی بعد از انقلاب

مهم‌ترین ابزار‌های سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفته‌اند عبارت اند از:
نرخ‌های ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده، اما انعطاف‌پذیری بالایی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال ۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی مورد استفاده قرار گرفته‌است.
تعیین نرخ سود سپرد ه‌ها و وام دهی توسط دولت و مجلس که تأکید بیشتر بر نرخ وام دهی بانک‌ها بوده‌است.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ هرچند که این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم به شدت مورد توجه دولت بوده‌است.
سپرده ویژه بانک‌ها نزد بانک مرکزی که به دلیل نامناسب بودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبوده‌است.
تعیین نرخ ارز توسط بانک مرکزی.
 
نشان بانک مرکزی
نشان یا آرم، هویت یک سازمان را نشان مى دهد و براى اینکه مخاطبان بتوانند سازمان و جایگاه آن را به راحتى تشخیص دهند از نشان استفاده مى شود. نشان هر سازمانى براى اینکه با دیگر سازمان‌ها متفاوت باشد داراى ویژگى هاى منحصر به فرد است و از قواعد و روش هاى خاصى تبعیت مى کند. کتابچه نشان بانک مرکزى با هدف رعایت ویژگى هاى مختلف نشان این بانک منتشر مى شود تا با استفاده از قواعد این کتاب، استفاده سلیقه اى از عناصر نشان به حداقل رسد و یک شکلى آن رعایت شود.

در مورد بانک مرکزی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

زنگ خطر تکرار نسخه «بانک آینده» در ۵ بانک | پرونده دوم؛ موسسه ملل
مدیرعامل سابق موسسه ملل بازداشت شده، هیات سرپرستی اداره امور را در دست گرفته و پرونده سایر مدیران ملل نیازمند بررسی جدی است. مسیری که ملل می‌رود، همان مسیری است که بانک آینده تا انتها رفت؟
کد خبر: ۱۳۹۵۲۱۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۹

حسین صمصامی در گفتگو با تابناک | بخش دوم
نماینده مردم تهران در مجلس با افشای جزییاتی از پشت‌پرده حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی می‌گوید: «با استدلال‌های سست و ادعای دروغینِ نبودِ ارز، قیمت مرغ و روغن و تخم‌مرغ را دو تا سه برابر کردند؛ این سیاست‌های غلط سفره مردم را فقیر کرد و حالا آقایان معتقدند شجاعانه عمل کرده‌اند!»
کد خبر: ۱۳۹۴۶۶۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۸

بانک مرکزی در حال حاضر برنامه‌ای برای توسعه و انتشار اوراق بدهی ارزی نظیر اوراق سلف ارزی در بازار سرمایه ندارد.
کد خبر: ۱۳۹۴۶۴۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۵

محمدرضا مقامی فرد
کد خبر: ۱۳۹۴۶۰۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۵

قیمت دلار در بازار آزاد امروز پس از صعود تا ۲۳۲ هزار تومان، به کانال ۲۲۹ هزار تومان بازگشت. همزمان نرخ دلار با کارت ملی نیز افزایش یافت و از ۲۲۰ هزار تومان عبور کرد.
کد خبر: ۱۳۹۴۵۰۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۴

حسین صمصامی در گفتگو با تابناک
صمصامی معتقد است: وارد یک جنگ تمام‌ عیار اقتصادی شده‌ایم و اکنون دروازه‌های اقتصادی ما به روی دشمن گشوده شده است؛ دشمن بر اساس زیرساخت‌های اقتصادی که ما ایجاد کرده‌ایم، علیه ما و به نفع خودش استفاده می‌کند.
کد خبر: ۱۳۹۴۲۴۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۳

ناهماهنگی در تخصیص سهمیه واردات و فشار تقاضای غیررسمی بر بازار ارز
بازگشایی سقف ۵۰۰ میلیون‌دلاری واردات تلفن همراه از محل «سپرده اشخاص» در شرایطی که بازار ارز با محدودیت منابع و فشار تقاضا مواجه است، به شکل‌گیری تقاضایی معادل همین رقم در بازار آزاد و غیررسمی منجر می‌شود، روندی که نیازمند توجه تیم اقتصادی دولت است.
کد خبر: ۱۳۹۴۱۶۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۲

بانک سپه پس از گذشت چندین هفته، به گزارش‌های تابناک درباره تسهیلات کلان، مطالبات مشکوک‌الوصول و وام‌های ازدواج و فرزندآوری واکنش داد؛ انگار که این بانک در پاسخ دادن به رسانه هم هک شده است که نزدیک به یک ماه و نیم بعد از یک گزارش به فکر پاسخ دادن به آن افتاده است! با این حال، برخی پرسش‌های مطرح‌شده همچنان نیازمند توضیح و ارائه مستندات دقیق‌تر است.
کد خبر: ۱۳۹۴۰۶۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۲

رئیس کمیسیون صنایع مجلس در گفتگوی تفصیلی با تابناک:
رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس با انتقاد از سیاست‌های ارزی بانک مرکزی، گفت: سخت‌گیری‌های ارزی، چرخه تولید و صادرات را با مشکل مواجه کرده و در صورت تداوم، تبعات آن در بلندمدت جدی‌تر خواهد شد.
کد خبر: ۱۳۹۴۰۳۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۲

بازار ارز در آخرین روز هفته با تداوم روند صعودی قیمت‌ها همراه شد؛ روندی که همزمان بازار طلا و سکه را نیز تحت تاثیر قرار داد و نگاه‌ها را بار دیگر به سمت سیاست‌های بانک مرکزی برای مدیریت نوسانات ارزی و کنترل انتظارات تورمی معطوف کرد.
کد خبر: ۱۳۹۳۷۶۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۹

نبض خبر
کارشناس شبکه افق صداوسیما در اظهاراتی عجیب که سوژه فضای مجازی شده مدعی شد ذخایر طلای بانک مرکزی 500 میلیون تن، طلای دست مردم 500 میلیون تن و طلای معادن کشور 800 میلیون تن است؛ یعنی مجموعا یک میلیارد و هشتصد میلیون تن طلا است. این در حالی است که برآورد می‌شود طلای موجود در بانک مرکزی حداکثر چند صد تن باشد و کل طلای استخراج‌شده در تاریخ بشر حدود دویست و بیست و دو هزار تن تخمین زده می‌شود! این بخش که سوژه فضای مجازی شده را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۳۹۳۷۶۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۹

در گفتگو با تابناک بررسی شد؛
اوراق سلف سکه بانک مرکزی با وجود شروعی پرابهام و ثبت سفارش‌هایی بالاتر از نرخ بازار آزاد، در ادامه مسیر نزولی به خود گرفت و با قیمتی کمتر از بازار معامله شد.
کد خبر: ۱۳۹۳۶۶۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۸

روز چهارشنبه ( 18 شهریور 1405) عرضه 100 هزار قطعه سکه در قالب اوراق سلف موازی از سوی بانک مرکزی آغاز شد؛ اما یک پرسش مهم برای بسیاری از مردم و فعالان بازار شکل گرفته است: در اوضاع کنونی، خرید سکه فیزیکی بهتر است یا اوراق سلف سکه؟
کد خبر: ۱۳۹۳۶۱۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۸

بانک مرکزی پس از مداخله در بازار ارز از طریق فروش ارز با کارت ملی، از روز چهارشنبه با عرضه اوراق سلف سکه با تضمین سود دست‌کم ۷ درصدی وارد فاز جدیدی از مدیریت بازار طلا و ارز می‌شود.
کد خبر: ۱۳۹۳۳۴۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۷

روزنامه کیهان
بانک مرکزی در خبری اعلام کرد، بانک‌هایی که بستر و زیرساخت‌های تراکنشی برای اخلالگران بازار ارز آماده کردند، جریمه شدند، اما دریغ از اینکه هیچ اسمی از بانک‌ها یا مدیران متخلف و نوع و میزان جریمه به میان آورده باشد!
کد خبر: ۱۳۹۲۹۱۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۴

رئیس اتاق ایران و چین در گفتگو با تابناک
حریری معتقد است اقتصاد ایران با شبکه‌ای از افراد مواجه است که هم ارز ترجیحی می‌گیرند، هم صادرات می‌کنند اما ارز آن را به سامانه رسمی نمی‌آورند، و هم پول‌های تراستی را جابه‌جا کرده و سودهای کلان به جیب می‌زنند؛ جالب اینجاست که همین شبکه، همیشه در جایگاه مدعی نشسته و از دولت و حاکمیت هم طلبکار است.
کد خبر: ۱۳۹۲۸۴۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۴

پرداخت نرخ سود کمتر از نرخ سود متناظر با دوره زمانی آن سپرده توسط بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی تخلف محسوب شده و بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی متخلف مشمول اقدامات نظارتی بانک مرکزی می‌شود.
کد خبر: ۱۳۹۲۷۳۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۲

در گفتگو با تابناک بررسی شد؛
مدیران نظارتی بانک مرکزی باید با بازرسی‌های سرزده از شعب بانک ها، بدون واسطه در جریان روند عرضه ارز به مردم قرار گیرند تا فضا برای نرخ‌سازی دلالان مهیا نشود و بازارساز حضور مؤثر خود را حفظ کند.
کد خبر: ۱۳۹۲۶۱۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۲

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در گفتگو با تابناک خبر داد؛
وقتی میلیاردها دلار ارز صادراتی در خارج از چرخه رسمی «رسوب» می‌کند یا در بازارهای غیررسمی می‌چرخد، بدیهی است که فشار تقاضا بر عرضه پیشی بگیرد و فنر نرخ ارز فشرده‌تر شود.
کد خبر: ۱۳۹۲۴۷۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۱

گزارش تابناک از بازار ارز
در حالی که بانک مرکزی با فروش ارز سهمیه‌ای، تلاش می‌کند ترمز جهش قیمت دلار را بکشد، شاخص ارزی با شکستن رکورد‌های تاریخی، مسیر صعودی خود را با شتاب بیشتری ادامه می‌دهد. با عبور دلار از مرز ۲۱۳ هزار تومان، به نظر می‌رسد انتظارات تورمی همچنان بر سیاست‌های عرضه بازارساز غلبه دارد
کد خبر: ۱۳۹۲۴۶۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۰