کلیات
عراق یکی از کشورهای جنوب غرب آسیا است که با کشورهایی، چون ایران، کویت، سوریه، ترکیه، اردن و عربستان سعودی مرز مشترک دارد. در این کشور جمعیتی بالغ بر ۳۷ میلیون نفر زندگی میکنند که ۷۵-۸۰ درصد آنها عرب، ۱۵-۲۰ درصد کرد، ترکمن و آشوری و ۵ درصد را سایر قومیتها تشکیل میدهند.
جغرافیا
مساحت تقریبی کشور عراق ۴۳۸٬۳۱۷ کیلومتر مربع است که این مساحت تقریباً یک چهارم مساحت ایران است و کشور عراق را از این لحاظ در رده پنجاه و هشتمین کشور پهناور جهان قرار داده است. به لحاظ جغرافیایی بیشتر سرزمین عراق پست و هموار و گرمسیری است. غرب عراق کویر است و شرق آن جلگههای حاصلخیز؛ ولی بخشی از کردستان عراق (شمال شرق) کوهستانی و سردسیر میباشد. همچنین عراق یکی از بزرگترین کشورهای دارای منابع نفت میباشد. این کشور دارای ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر تاییدشده نفتی میباشد.
کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی، زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوت هستند. کشور عراق از نظر ساختار اجتماعی-فرهنگی به سه حوزه کاملاً متفاوت تقسیم میشود، در حوزه مرکزی عراق اعراب سنی، در شمال کردها و در جنوب شیعیان سکونت دارند و هر کدام از این گروهها دارای شاخصههای فرهنگی و اجتماعی خاص خود هستند. البته در کنار این سه گروه اصلی، هویتهای فرهنگی اجتماعی کوچکتری نظیر ترکمنها، آشوریها و یزیدیها نیز وجود دارند که دارای فرهنگ و عقاید متمایزی هستند. با ما همراه باشید تا با آداب و رسوم مردم عراق بیشتر آشنا شوید.
مردم
شهروندان عراقی را از نظر مذهبی باید به دو گروه بزرگ اسلامی شیعه و سنی تقسیم کرد که به لحاظ ترکیبی حدود ۶۰ درصد مردم عراق شیعه، ۳۷ درصد سنی و ۳ درصد پیروان سایر ادیان (مسیحیان، یهودیان، آشوریان و...) هستند.
شیعیان که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند، بیشتر در مناطق جنوبی و مرکزی عراق سکونت دارند. وجود مقبره امامان شیعی در شهرهای مقدس عراق همچون کربلا و نجف، و همچنین وجود حوزه علمیه نجف و در نتیجه حضور دایمی علمای شیعی در این شهرها باعث تقویت فرهنگ شیعی شده و این امر شیعیان عراق را از نظر فرهنگی به ایرانیان شیعیمذهب نزدیک کرده است. بعد از سرنگونی حکومت صدام، شیعه قدرت و نفوذ بیشتری پیدا کرده است و میتوانند خیلی آزادانهتر راجع به هویت مذهبی خود صحبت کنند.
در کنار مسلمانان شیعی مذهب، اعراب سنی بخش دیگری از ساختار فرهنگی اجتماعی عراق را تشکیل میدهند که براساس قومیت عربی و مذهب سنی ایجاد شده و به دلیل حاکمیت اقلیت اعراب سنی در طول دهههای گذشته در عراق تقویت شده است.
عربی و کردی زبانهای رسمی مردم عراق است. البته زبانهای دیگری نظیر ترکی آذربایجانی (ترکمنهای عراق)، فارسی، لری فیلی، کلدانی نو (از زبانهای آرامی)، ارمنی، آشوری، دوماری (زبان کولیها)، گورانی (از شاخه شمال غربی زبانهای کردی) و ... نیز در این کشور صحبت میشود.
به لحاظ فرهنگی باید گفت: عراقیها ارزش زیادی برای خانواده قائل هستند و خانوادههای بزرگ یا قبایل بزرگ از قدرت سیاسی و اجتماعی برخوردارند. اعضای خانواده باید مسئولیت رفتار و کردار خود را بپذیرند و هر گونه خطایی باعث بیآبروی کل خانواده میشود.
وفاداری به خانواده قبل از سایر روابط اجتماعی و حتی کسب و کار قرار میگیرد. خویشاوندسالاری در بین مردم عراق به چشم میخورد و از آنجا که دیدگاه منفی نسبت به این قضیه ندارند، طبیعتا پیشنهادات کاری را به خانواده خود میدهند، زیرا افراد مورد اعتمادشان هستند. اغلب خانوادههای بزرگ در یک خانه، محله یا روستا زندگی میکنند. در مناطق شهری مردم لزوما در یک خانه در کنار هم زندگی نمیکنند، هر چند که عموما در یک خیابان یا نزدیک به هم هستند.
نظام سیاسی
دولت مرکزی عراق که پیش از انقلاب اسلامی ایران و به واسطه قرار داد الجزایر با ایران اختلافاتی داشت، در نهایت پس از انقلاب اسلامی و در شهریورماه ۱۳۵۹ به مرزهای غربی ایران حمله کرد؛ اقدامی که مقدمه یک جنگ طولانی و تمام عیار دو کشور همسایه شد و صدها هزار نفر در این جنگ هشت ساله جان خود را از دست دادند.
حضور صدام در رأس هرم قدرتی عراق که در دهه ۷۰ میلادی قدرت را از نخسین رئیس جمهور عراق یعنی احمد حسن البکر گرفت، مقدمه نا امنیهای فراوانی در عراق شد که جنگ هشت ساله علیه ایران تنها یک مورد آن بود.
با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران و عراق و بازگشت دو کشور به مرزهای مندرج در قرارداد الجرایز، صدام به کویت حمله و مقدمه آغاز جنگ خلیج فارس را فراهم کرد.
نوع حکومت داری صدام در عراق در نهایت سبب شد تا دولت آمریکا در اواخر زمستان سال ۱۳۸۱ به این کشور حمله نظامی کند و مقدمه سقوط دولت صدام را فراهم کند. یک روز بیشتر به نوروز ۱۳۸۲ (۲۰ مارس ۲۰۰۳) نمانده بود که آمریکا با تشکیل یک ائتلاف به عراق حمله کرد. این کشور دست نکشیدن عراق از برنامهٔ سلاحهای کشتار جمعی که خلاف قطعنامهٔ ۶۸۷ شورای امنیت بود را به عنوان دلیل این تهاجم اعلام کرد.
درگیریها در سال ۲۰۰۸ در عراق ادامه پیدا کردند و نیروهای مسلح تازه آموزشدیدهٔ عراقی با شبه نظامیان درگیر شدند. دولت عراق توافقی را با آمریکا امضا کرد که نیروهای مسلح آمریکا را ملزم به خروج از شهرهای عراق تا ۹ تیرماه ۱۳۸۸ و خروج از کل خاک عراق تا ۱۰ دیماه ۱۳۹۰ میکرد.
جنگ داخلی
با خروج نیروهای آمریکایی در سال ۱۳۹۰ ناآرامیها ادامه یافت و عراق دچار بیثباتی سیاسی شد. بهار عربی در بهمن ۱۳۸۹ به عراق رسید و مخالفتها در شهرها گسترش یافت، اما مخالفتهای ابتدایی نتوانستند دولت را ساقط کنند. ائتلاف میهنی عراق که گفته میشود بزرگترین مجموعهٔ سنیان عراق است به دلیل آنکه دولت عراق را تحت سیطره شیعیانی میدانست که میخواهند سنیها را کنار بزنند، مجلس عراق را به مدت چند هفته در ماههای پایانی ۱۳۹۰ تحریم کرد.
گروههای شبه نظامی سنی در سال ۲۰۱۳ حملات زیادی را علیه اکثریت شیعهٔ عراق انجام دادند تا اعتماد عمومی نسبت به دولت نوری المالکی را زیر سؤال ببرند. جنگ طلبان سنیمذهب عضو دولت اسلامی عراق و شام در سال ۱۳۹۳ کنترل بخشهای وسیعی از عراق از جمله شهرهای بزرگی، چون تکریت، فلوجه و موصل را به دست آوردند و باعث شدند صدها هزار نفر از خانه و کاشانهٔ خود فرار کنند و در ادامه این گروهها که اقدامات تروریستی خود را گسترش دادند به شکل گیری گروه تروریستی داعش کمک کرد؛ گروهی تروریستی که زمینه جنگهای داخلی طولانی در عراق را فراهم کرد و در نهایت با کمکهای ایران و دیگر کشورهای متحد از پای درآمد.
مدیریت سیاسی عراق به شکل فدرالی است و دولت فدرال عراق تحت قانون اساسی فعلی به شکل یک جمهوری فدرالی دموکراتیک پارلمانی اسلامی تعریف میشود. دولت فدرال مشتمل بر قوای مجریه، مقننه و قضاییه و کمیسیونهای مستقل متعدد دیگر است. جدای از دولت فدرال مناطق (مشتمل بر چند استان)، استانها و بخشهایی وجود دارند که طبق قانون دارای اختیاراتی هستند.
عراق دارای هجده استان است که هر استان به چند شهرستان تقسیم شده است. کردستان عراق تنها ناحیه تعریفشده در قانون عراق است که برای خود دولت و ارتش نیمه رسمی به نام پیشمرگه دارد.
بغداد، صلاحالدین، دیاله، واسط، میسان، بصره، ذیقار، مثنی، قادسیه، بابل، کربلا، نجف، انبار، نینوا، دهوک، اربیل، کرکوک، سلیمانیه و حلبچه استانهای عراق هستند.
اقتصاد
صادرات نفت از گذشته نقش اصلی را در اقتصاد عراق بر عهده داشته بهطوری که ۹۵٪ از درآمد خارجی این کشور را تشکیل می دهد. عدم توسعه در سایر زمینهها باعث بروز بیکاری ۱۸ تا ۳۰ درصدی و درآمد سرانه ۴۰۰۰ دلاری شدهاست. در سال ۲۰۱۱ استخدام تمام وقت در بخش عمومی نزدیک به ۶۰ درصد از کل استخدامها را شامل میشد. بخش صادرات نفت شغلهای بسیار کمی برای عراقیها ایجاد کرده است.
در مورد عراق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
نوید کمالی
کد خبر: ۱۳۷۲۴۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۳
ادعای رویترز: پاکستان و عراق از ایران مجوز ویژه دریافت کردند!
کد خبر: ۱۳۷۲۴۸۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۳
وزارت دفاع عراق وجود هر گونه تأسیسات نظامی ناشناس و یا فعالیت های نظامی در صحرای نجف واقع در مرکز عراق را رد کرد.
کد خبر: ۱۳۷۲۴۰۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۳
فرماندهی عملیات مشترک عراق شامگاه دوشنبه گفت که هماکنون هیچ نیرو یا پایگاه نظامی غیرمجاز خارجی در خاک عراق وجود ندارد.
کد خبر: ۱۳۷۲۱۶۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۲
نماینده پارلمان عراق گفت: پایگاه «آمریکایی-اسرائیلی» همچنان در غرب عراق دایر است و به نیروهای عراقی اجازه نزدیک شدن به این مرکز داده نمیشود.
کد خبر: ۱۳۷۲۱۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۱
عضو چارچوب هماهنگی سیاسی شیعیان عراق، با بیان اینکه ساعات آینده در زمینه تشکیل دولت علی الزیدی بسیار مهم و سرنوشت ساز است، گفت: انتظار میرود رأیگیری در مورد دولت بدون هیچ تأخیری این هفته برگزار شود.
کد خبر: ۱۳۷۱۹۸۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۱
کالبدشکافی فیلم/
پاسخ یک دودوتا چهارتای ساده است! بناست در فیلمی که میبینیم، یکاسطوره را پیش چشممان بسازند. او بعد از کشتن زن و بچه عراقی میگوید: «تا حالا شیطون رو اینقدر از نزدیک ندیده بودم!»
کد خبر: ۱۳۷۱۸۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۱
نبض خبر
تصاویر ماهوارهای با کیفیت بالا از پایگاه مخفی اسرائیل در غرب صحرای کربلا نشان میدهد که این پایگاه حداقل تا 2 مارس (یازده اسفند 1404) فعال بوده و از 6 مارس (پانزده اسفند 1404) جمع آوری شده است. در این تصاویر، هلیکوپترها، تجهیزات و چادرهایی جهت استقرار موقت به وضوح مشاهده شدهاند.
کد خبر: ۱۳۷۱۹۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۰
رئیس مرکز رسانهای نظامی عراق در پاسخ به ادعاهای رسانههای خارجی درباره وجود پایگاه اسرائیلی در عراق، اعلام کرد این خبر بی پایه و اساس است و صحت ندارد.
کد خبر: ۱۳۷۱۹۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۰
نبض خبر
جتهای جنگنده نیروی هوایی آمریکا امروز صبح هنگام پرواز بر فراز ابوکمال، در سمت سوری یکی از نقاط عبور اصلی مرز سوریه و عراق، فیلمبرداری شدند. همچنین تصاویری از این جنگندهها بر فراز فعالیت نیروی هوایی ایالات متحده بر فراز کوههای سنجار عراق منتشر شده است. تصاویری از این تحرکات هواگردهای آمریکا در خاورمیانه را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۱۸۸۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۲۰
روزنامه وال استریت ژورنال ادعا کرد که رژیم صهیونیستی پایگاه نظامی محرمانهای در صحرای عراق، پیش از آغاز جنگ متجاوزانه علیه ایران، با هدف پشتیبانی از عملیات هوایی خود ایجاد کرده بود.
کد خبر: ۱۳۷۱۷۲۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۹
کد خبر: ۱۳۷۱۴۱۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۸
جزئیات جدیدی از جاسوس زن آمریکایی که مقاومت عراق دستگیر کرد، منتشر شده است.
کد خبر: ۱۳۷۱۳۴۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۷
یک تحلیلگر عراقی با اشاره به شکننده بودن آتشبس میان آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران، اظهار داشت: در صورت از سرگیری جنگ علیه ایران، تهران اعلام کرده است که آماده پاسخ کوبنده است.
کد خبر: ۱۳۷۱۰۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۶
مسعود پزشکیان شامگاه سهشنبه 15 اردیبهشت 1405 در گفتوگوی تلفنی با آقای علی فالح الزیدی، نخستوزیر مکلف به تشکیل دولت عراق، ضمن تبریک انتصاب وی، برای ایشان در مسئولیت جدید آرزوی موفقیت کرد و اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران، دولت و ملت عراق را فراتر از یک همسایه، برادر خود میداند و از هر اقدامی در جهت توسعه هماهنگیها، تقویت همکاریها و گسترش مناسبات همهجانبه میان دو کشور حمایت میکند.
کد خبر: ۱۳۷۱۰۲۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۵
رئیسجمهور فرانسه در تماس تلفنی با نخست وزیر مکلف به تشکیل دولت جدید عراق در حمایت پاریس از بغداد تاکید کرد.
کد خبر: ۱۳۷۰۶۱۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۳
کد خبر: ۱۳۷۰۵۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۳
نیویورک تایمز بررسی کرد
نخست وزیر منتخب عراق اگرچه روابط دوستانه با بیشتر طیف سیاسی عراق دارد، در نهایت معیاری که واشنگتن و تهران بر اساس آن او را قضاوت خواهند کرد، نحوه برخوردش با شبهنظامیان است.
کد خبر: ۱۳۷۰۳۳۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۲
یک منبع امنیتی عراقی اعلام کرد کرد که در ساعات گذشته هواپیماهای اسرائیلی-آمریکایی به دلایل نامشخصی عملیات شناسایی هوایی بیسابقهای را بر فراز الانبار انجام دادهاند.
کد خبر: ۱۳۷۰۲۹۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۲
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به «علی فالح الزیدی» نخست وزیر جدید عراق تبریک گفت.
کد خبر: ۱۳۷۰۲۴۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۲/۱۲