نیوا و جیلی متحد شدند؛ جنگ تعویض باتری وارد مرحله تازه‌ای شد

به گزارش خبرنگار خودرو تابناک، صنعت خودرو چین یک قدم دیگر از رقابت صرفاً بر سر فروش خودرو فاصله گرفته و به سمت رقابت بر سر زیرساخت انرژی حرکت کرده است. نیوا و جیلی در تازه‌ترین توافق خود قرار است کسب‌وکار‌های تعویض باتری و شارژ خود را به یکدیگر متصل کنند؛ توافقی که فقط یک قرارداد میان دو خودروساز نیست و می‌تواند استاندارد تعویض باتری در خودرو‌های برقی را از یک راهکار اختصاصی برای یک برند، به بخشی از یک اکوسیستم مشترک تبدیل کند. طبق اعلام رسمی نیوا، شرکت سرمایه‌گذاری جیلی هولدینگ در ازای انتقال ۱۰۰ درصد سهام شرکت Yiyi Power به همراه ۶۴۰ میلیون یوان وجه نقد، ۳۰ درصد از سهام NIO Power را در اختیار خواهد گرفت و ارزش پس از سرمایه‌گذاری این شرکت حدود ۱۶ میلیارد یوان تعیین شده است.

تعویض باتری سال‌هاست یکی از متفاوت‌ترین پاسخ‌ها به مشکل اصلی خودرو‌های برقی یعنی زمان شارژ است. در خودرو‌های معمولی، راننده برای سوخت‌گیری چند دقیقه توقف می‌کند و خودرو دوباره به مسیر برمی‌گردد، اما باتری خودرو برقی برای رسیدن به ظرفیت مناسب ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد و سرعت شارژ هم به توان شارژر، دمای باتری، وضعیت شبکه برق و معماری پک وابسته است. نیوا از ابتدا تلاش کرد این مسئله را با حذف فرآیند شارژ باتری روی خود خودرو حل کند؛ خودرو وارد ایستگاه می‌شود، باتری تخلیه‌شده از زیر خودرو خارج و یک پک شارژشده جایگزین آن می‌شود. خود نیوا می‌گوید تا ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از ۲۰ میلیارد یوان در فناوری و زیرساخت شارژ و تعویض باتری سرمایه‌گذاری کرده و شبکه آن به ۹۴۳۳ ایستگاه شارژ و تعویض باتری در چین رسیده است که شامل ۴۱۲۶ ایستگاه تعویض باتری و ۵۳۰۷ ایستگاه شارژ با مجموع ۳۰۵۹۸ خروجی شارژ است.

 

عدد مهم‌تر، بیش از ۱۲۵ میلیون تعویض باتری ثبت‌شده توسط نیواست. این عدد به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تعویض باتری در تمام بازار‌های خودرو برقی بهترین راهکار است، اما نشان می‌دهد فناوری از مرحله نمونه آزمایشگاهی و نمایشگاه خودرو عبور کرده و در یک شبکه واقعی با میلیون‌ها استفاده عملیاتی آزمایش شده است. خود نیوا اعلام کرده قصد دارد تعداد ایستگاه‌های Power Swap را تا سال ۲۰۳۰ به ۱۰ هزار دستگاه برساند و مجموع مصرف برق سالانه این شبکه در آن زمان می‌تواند از ۱۰ میلیارد کیلووات‌ساعت عبور کند. چنین مقیاسی دیگر یک قابلیت جانبی خودرو نیست؛ زیرساختی است که خودش به یک کسب‌وکار مستقل تبدیل می‌شود.

 

ورود جیلی به این شبکه دقیقاً از همین نقطه اهمیت پیدا می‌کند. Yiyi Power که متعلق به جیلی هولدینگ است، در بخش حمل‌ونقل تجاری و خدمات تعویض باتری فعالیت کرده و قرار است پس از تکمیل معامله، کسب‌وکار تعویض باتری تجاری آن در NIO Power ادغام شود. هم‌زمان، دو طرف قرار است فناوری‌ها و استاندارد‌های تعویض باتری برای خودرو‌های مصرفی را توسعه دهند و جیلی نیز خودرو‌هایی با قابلیت تعویض باتری عرضه کند؛ NIO Power وظیفه ارائه خدمات تعویض باتری برای این خودرو‌ها را بر عهده خواهد داشت.

 

این قسمت از قرارداد شاید از خود سرمایه‌گذاری ۶۴۰ میلیون یوانی مهم‌تر باشد. مشکل اصلی تعویض باتری همیشه فقط ساخت یک ایستگاه نبوده؛ مسئله اصلی، استانداردسازی ابعاد پک، نقاط اتصال، سیستم مدیریت باتری، ارتباط الکترونیکی میان خودرو و ایستگاه، پروتکل‌های ایمنی، نرم‌افزار کنترل و حتی مدل مالکیت باتری است. اگر هر خودروساز استاندارد خودش را داشته باشد، یک ایستگاه نمی‌تواند باتری خودرو‌های مختلف را تعویض کند و مزیت شبکه‌ای این فناوری محدود می‌شود. همکاری نیوا و جیلی دقیقاً روی همین نقطه دست گذاشته است.

 

بر اساس توافق اعلام‌شده، جیلی در قبال انتقال شرکت Yiyi Power و پرداخت ۶۴۰ میلیون یوان، ۳۰ درصد NIO Power را دریافت می‌کند و نیوا چین همچنان با ۶۳.۶ درصد سهام، کنترل شرکت را در اختیار خواهد داشت. ۶.۴ درصد باقی‌مانده نیز متعلق به یک سرمایه‌گذار موجود است. قرارداد حتی مکانیزمی برای تعدیل سهم جیلی بر اساس عملکرد آینده NIO Power دارد؛ در صورت تحقق نیافتن برخی شاخص‌های عملیاتی، سهم جیلی می‌تواند کاهش پیدا کند و تا حداقل ۲۰ درصد برسد. جیلی یک اختیار سرمایه‌گذاری اضافی ۶۴۰ میلیون یوانی نیز دارد که در صورت استفاده و بدون در نظر گرفتن تعدیلات عملکردی، می‌تواند سهم آن را به ۳۴ درصد برساند.

 

در طرف دیگر معامله، نیوا هم قرار است ۱۰ درصد از Haohan Energy، شرکت زیرمجموعه جیلی در حوزه شارژ، را به دست آورد. بخشی از دارایی‌های شارژ نیوا نیز در قالب این همکاری به Haohan Energy منتقل می‌شود و دو شبکه شارژ قرار است به یکدیگر متصل شوند؛ بنابراین قرارداد فقط درباره تعویض باتری نیست؛ دو شرکت عملاً می‌خواهند لایه انرژی خودرو‌های برقی خود را به هم نزدیک کنند.

 

این مدل برای خودروسازان چینی یک مزیت اقتصادی بالقوه دارد. ساخت هزاران ایستگاه تعویض باتری و شارژ هزینه بسیار سنگینی دارد و اگر هر برند به‌تنهایی این هزینه را پرداخت کند، سرمایه‌گذاری باید از محل تعداد بالای خودرو، خدمات انرژی و درآمد‌های جانبی بازگردد. وقتی چند خودروساز از زیرساخت مشترک استفاده کنند، ظرفیت هر ایستگاه افزایش پیدا می‌کند و هزینه سرمایه‌گذاری میان تعداد بیشتری خودرو تقسیم می‌شود. البته تحقق این مزیت به یک شرط اساسی وابسته است: خودرو‌ها باید از نظر باتری و استاندارد تعویض با یکدیگر سازگار باشند.

 

نیوا و جیلی پیش از این هم درباره استاندارد‌های تعویض باتری همکاری کرده بودند. دو شرکت در سال ۲۰۲۳ توافقی برای همکاری در استاندارد باتری، فناوری تعویض، توسعه شبکه، تولید خودرو‌های سازگار و مدیریت دارایی باتری امضا کرده بودند. توافق جدید در عمل همان مسیر را از سطح همکاری فنی به سطح سرمایه‌گذاری مشترک، اتصال زیرساخت و ادغام بخشی از کسب‌وکار‌ها رسانده است.

 

اگر مدل نیوا و جیلی گسترش پیدا کند، تعریف «خودروی برقی» برای مصرف‌کننده هم تغییر می‌کند. امروز وقتی خریدار یک خودروی برقی می‌خرد، عملاً همراه خودرو یک مسئله دیگر هم خریداری می‌کند: اینکه کجا و چگونه باید انرژی آن را تأمین کند. در مدل شارژ سنتی، مالک به شارژر خانگی، شارژر عمومی یا شارژر فوق‌سریع وابسته است. در مدل تعویض باتری، بخش مهمی از این مسئله از خودرو جدا می‌شود و به شبکه ایستگاه‌ها انتقال پیدا می‌کند.

 

این مدل یک اثر فنی دیگر هم دارد. اگر باتری متعلق به شبکه انرژی باشد و نه الزاماً مالک خودرو، امکان مدیریت عمر باتری و جایگزینی پک‌ها نیز تغییر می‌کند. یک باتری که ظرفیتش به مرور کاهش یافته، می‌تواند از چرخه خودرو‌های شخصی خارج و در کاربرد‌های دیگر مورد استفاده قرار گیرد. مدل Battery-as-a-Service نیوا نیز از همین ایده استفاده می‌کند؛ مالک می‌تواند خودرو را بدون خرید کامل باتری دریافت کند و هزینه استفاده از باتری را جداگانه پرداخت کند. نیوا پیش‌تر توضیح داده بود که جداسازی هزینه و مالکیت باتری می‌تواند امکان ارتقا و مدیریت مستقل باتری را فراهم کند.

 

البته تعویض باتری یک راه‌حل بدون هزینه نیست. ایستگاه تعویض باید مکانیزم‌های مکانیکی بسیار دقیق، سامانه‌های تشخیص، تجهیزات ایمنی ولتاژ بالا، تهویه و کنترل دمای باتری و مجموعه‌ای از پک‌های آماده داشته باشد. خود باتری نیز باید در طول عمر خود بار‌ها وارد چرخه شارژ و تخلیه شود و سیستم مدیریت انرژی باید سلامت سلول‌ها را کنترل کند. کوچک‌ترین اختلاف میان استاندارد‌های مکانیکی و الکترونیکی دو نسل باتری می‌تواند یک ایستگاه را از استفاده عملیاتی خارج کند.

 

برای همین، بخش جذاب قرارداد جدید نیوا و جیلی شاید همان جمله‌ای باشد که درباره «استاندارد‌های مشترک» گفته شده است. اگر این دو شرکت بتوانند باتری، خودرو و ایستگاه را به یک زبان مشترک برسانند، ارزش شبکه آنها با افزایش تعداد خودرو‌ها بیشتر می‌شود. اگر این استاندارد فقط بین چند مدل محدود باقی بماند، شبکه همچنان یک اکوسیستم نسبتاً بسته خواهد بود. خود نیوا اعلام کرده این همکاری برای ورود سایر بازیگران صنعت نیز باز است و هدف آن ایجاد یک شبکه متصل‌تر است.

 

برای بازار جهانی خودرو برقی، این اتفاق یک پیام فنی روشن دارد: رقابت شرکت‌ها دیگر فقط بر سر ظرفیت باتری، شتاب، برد یا قدرت موتور الکتریکی نیست. زیرساخت شارژ و تعویض باتری به بخشی از محصول تبدیل شده است. خودروسازی که خودرو خوبی تولید کند، اما شبکه انرژی محدودی داشته باشد، در استفاده روزمره با همان محدودیت زیرساختی روبه‌رو می‌شود؛ در مقابل، شبکه‌ای که تعداد بیشتری خودرو را پوشش دهد می‌تواند ارزش اقتصادی خود را مستقل از یک مدل خودرو افزایش دهد.

 

نیوا در حال حاضر اعلام کرده بیش از ۲۰ میلیارد یوان روی این حوزه سرمایه‌گذاری کرده و هدف ۱۰ هزار ایستگاه تعویض تا ۲۰۳۰ را دنبال می‌کند. جیلی نیز اعلام کرده شبکه شارژ Haohan Energy تا پایان ۲۰۲۷ باید به بیش از ۲۲ هزار ایستگاه و بیش از ۱۰۰ هزار کانکتور برسد. اگر این برنامه‌ها طبق زمان‌بندی پیش بروند، چین طی چند سال آینده شاهد شکل‌گیری شبکه‌ای خواهد بود که مرز میان «خودروساز»، «اپراتور زیرساخت انرژی» و «ارائه‌دهنده خدمات حمل‌ونقل» را کم‌رنگ‌تر می‌کند.

 

برای صنعت خودروی ایران، بخش مهم این خبر حتی خود نیوا یا جیلی نیست. مسئله اصلی این است که خودروی برقی بدون زیرساخت، فقط یک محصول وارداتی است؛ اما وقتی خودروساز هم‌زمان روی خودرو، باتری، استاندارد شارژ و شبکه انرژی سرمایه‌گذاری می‌کند، محصول تبدیل به یک اکوسیستم می‌شود. تجربه نیوا نشان می‌دهد ارزش فناوری تعویض باتری زمانی آشکار می‌شود که خودرو، باتری و ایستگاه از یکدیگر جدا نباشند. همکاری تازه با جیلی نیز همین مدل را یک مرحله جلوتر برده است؛ از رقابت بر سر ساخت خودرو به همکاری بر سر چیزی که خودرو بدون آن اساساً نمی‌تواند به‌صورت گسترده استفاده شود: انرژی.