تراول چکهای درشت و شیوع پدیدهای جدید در بازار تهران
به گزارش تابناک طبق شنیدههای خبرنگار تابناک، یک بسته ۱۰۰ تایی از این تراولچکها تا ۱۲ میلیون تومان خریداری میشود و خریداران اعلام کردهاند هر مقدار که موجود باشد، نقد و به حساب واریز میکنند. این اتفاق برای فروشنده سود داشته، اما حس ناخوشایندی ایجاد کرده و سؤالهایی درباره وضعیت نقدینگی، ابزارهای جایگزین پول و نگرانیهای امنیتی مطرح کرده است.
در همین زمینه، تجربه تاریخی آمریکا مربوط به مابین سالهای ۱۸۶۱ تا ۱۹۳۴ است که اسکناس ۱۰۰۰ دلاری در گردش بود، اما بعداً آن را از رده خارج کردند. یکی از دلایل مهم، سوءاستفاده تبهکاران، مافیاها و کسانی بود که از این اسکناسهای درشت برای پولشویی، انتقال آسان ثروتهای نامشروع و فرار از مالیات استفاده میکردند. او با مثال طنزآمیز از سریال «بریکینگ بد» اشاره کرده که والتر وایت (هایزنبرگ) به جای جابجایی پول در بشکههای سنگین، اگر اسکناس ۱۰۰۰ دلاری وجود داشت، میتوانست همه ثروتش را در یک کیف سامسونایت بگذارد و راحتتر منتقل کند.
اگر دقیقتر محاسبه شود حتی با اسکناس ۱۰۰۰ دلاری، حجم پول والتر وایت (۸۰ میلیون دلار) هنوز قابل توجه بود و به راحتی در یک کیف معمولی جا نمیشد.
اما در مجموع، نکته اصلی این بود که اسکناسهای بسیار درشت، هرچند حمل را آسانتر میکنند، اما ریسکهای امنیتی بالایی به همراه دارند.
واقعیت تاریخی چیست؟
طبق اسناد رسمی خزانهداری آمریکا، اسکناسهای درشت (۵۰۰، ۱۰۰۰، ۵۰۰۰ و ۱۰ هزار دلاری) آخرین بار در سال ۱۹۴۵ چاپ شدند و در ۱۴ ژوئیه ۱۹۶۹ رسماً از گردش خارج شدند. دلیل رسمی «عدم استفاده عمومی» اعلام شد، اما نگرانی از سوءاستفاده در فعالیتهای غیرقانونی، پولشویی و انتقال آسان داراییهای مشکوک نیز نقش مهمی داشت. امروز هم این اسکناسها هنوز قانونی هستند، اما بانکها موظفاند هر کدام را که دریافت کنند، به خزانهداری بفرستند تا نابود شود.
این موضوع در ایران هم قابل تأمل است. وقتی ابزارهای نقدی یا شبهنقدی درشت (مثل تراولچکهای ۱۰۰ هزار تومانی) تقاضای ناگهانی پیدا میکنند، برخی آن را نشانهای از تلاش برای حفظ ارزش دارایی در شرایط تورمی یا نیاز به جابجایی سریع میدانند، در حالی که دیگران نگران ایجاد بستر برای فعالیتهای خارج از نظارت رسمی هستند. در نهایت، تجربه آمریکا نشان میدهد دولتها برای کنترل شفافیت مالی و کاهش ریسکهای امنیتی، اغلب اسکناسهای خیلی درشت را محدود میکنند. حالا در بازار ایران، این موج خرید تراولچکهای درشت، باز هم بحث قدیمی «ارزش واقعی پول» و «ابزارهای جایگزین» را زنده کرده و بسیاری را به فکر واداشته که سیاستهای پولی و ارزی چگونه بر زندگی روزمره و امنیت اقتصادی تأثیر میگذارد.
