ایرانیان خارج از کشور در جنگ رمضان آماده ورود و همکاری با نیروهای مسلح بودند/روایت تلخ حذف علی لاریجانی از انتخابات

تابناک: بسیاری از سیاسیون ایرانی شهید علی لاریجانی را به عنوان نماد اعتدال در سپهر سیاست ایران می‌شناختند و قبول داشتند همانطور که تندروها رفتارهای اعتدال‌گونه‌اش را بر نمی‌تافتند و بارها او را آماج حملات خود کردند تا به عبارتی به شخصیت سیاسی و اجتماعی و مقبولیت او بین خرد و کلان ضربه و خدشه وارد کنند.

در روزگاری که بادهای تندرویی می‌وزید و تعصب بسیاری از چشم‌ها را کور کرده بود، شهید علی لاریجانی چون صخره‌ای استوار در میانه‌ی طوفان ایستاده بود. نه به راست لغزید، نه به چپ، بلکه راهی را می‌جست که همگان را در بر بگیرد. او که سال‌ها ریاست مجلس شورای اسلامی را بر عهده داشت در میان همه تندروی‌ها، بزرگیِ روح و عمقِ اندیشه‌ و حسن اخلاقش را به رخ کشید، اخلاقی که نه از جنسِ رفتارِ معمولِ مردانِ سیاست، بلکه از جنسِ شفقت و بزرگواریِ پیامبران بود و کینه‌توزی در قاموس او جایی نداشت. او در عرصه‌ی سیاست راهِ میانه را برگزیده بود و هدفی جز خدمت نداشت و همیشه سعی می‌کرد با تدبیر و تعقل، گره‌ها را بگشاید. امروز بیش از هر زمان دیگری جایِ خالیِ چنین نیروهایی احساس می‌شود؛ نیروهایی که با اندیشه، تدبر، تعقل و تسلط بر خشم و احساسات قادرند چراغ راه مسیر توسعه کشور باشند.

پایگاه خبری تحلیلی تابناک در گفتگو با علی مطهری که نسبت فامیلی نزدیکی با این چهره سیاسی شهید داشت درباره ویژگی های اخلاقی و همچنین شخصیت سیاسی و اجتماعی شهید علی لاریجانی به گفتگو نشسته که در ادامه می خوانید:

تابناک: با توجه به نسبت خانوادگی که با شهید لاریجانی داشتید، از دیدگاه شما، ایشان از نظر سیاسی و اجتماعی چه شخصیتی داشتند؟

نخست این‌که شهادت ایشان خسارتی بزرگ برای کشور بود. ایشان بسیار آسان از دست ما و جامعه‌ی ما رفتند و امیدهای زیادی برای آینده‌ی کشور وجود داشت؛ برای مثال در همین مذاکراتی که اکنون در حال انجام است، اگر ایشان حضور داشتند، نقش مؤثری ایفا می‌کردند. ایشان فردی بودند که به‌طورکلی از نظر اخلاقی و سیاسی، معتدل به‌شمار می‌رفتند و از تندروی و تعصب کاملاً دور بودند.

در همه‌ی دوره‌ها، به‌اصطلاح، هرگاه احساس می‌کردند که مثلاً یک جناح سیاسی افراط می‌کند، به‌نوعی مانع می‌شدند؛ فرقی نمی‌کرد که از کدام طرف بود. در آن دوازده سالی که ایشان رئیس مجلس بودند و من نیز نماینده‌ی مجلس بودم (البته نایب‌رئیس دوم بودم)، طبیعتاً به دلیل ارتباط خانوادگی، کاملاً از روحیات و اخلاق ایشان آگاه بودم. ایشان اخلاقی واقعاً پیامبرگونه داشتند؛ اخلاقی بزرگوارانه داشتند. به تعبیر پیغمبر اسلام، مکارم اخلاق را در خود ایجاد کرده بودند. اهل انتقام‌گیری یا کینه به دل گرفتن نبودند و اگر احساس می‌کردند مثلاً کسی از ایشان کینه‌ای به دل دارد، می‌رفتند و تلاش می‌کردند که آن کینه را از دل او بیرون بیاورند.

رفتاری که با خانواده، خویشاوندان و اقوام خود داشتند، واقعاً همین‌گونه بود. اگر کسی بیمار می‌شد، بسیار مقید بودند که به عیادت او بروند و تا زمانی که بهبود نمی‌یافت، او را رها نمی‌کردند. برای مثال زمانی که مادر ما بیمار بودند، ایشان در خدمت بودند. در مسائل سیاسی نیز بسیار آدم معتدلی بودند و سعی می‌کردند که همان راه میانه را طی کنند. ما به چنین نیروهایی واقعاً نیازمندیم؛ هم افرادی که فکور باشند و اهل تدبر، تعقل و تجزیه و تحلیل باشند، هم معتدل باشند و هم از نظر اخلاقی بر خودشان تسلط داشته باشند و بتوانند جمعی را مدیریت کنند.

تابناک: شما از بعد اجتماعی و سیاسی به شخصیت ایشان اشاره کردید. برخی معتقدند در ایام انتخابات در حق شهید لاریجانی بسیار اجحاف شد و از سوی افراد تندرو به ایشان انواع تهمت‌ها زده شد. همچنین تندروها همین نگاه را نسبت به افراد دیگری نیز داشتند. از دیدگاه شما، پس از جنگ، این تندروی‌ها چه تأثیری بر جامعه خواهد داشت؟

بله، در مورد ایشان بی‌مهری‌های زیادی انجام شد. متأسفانه دو بار برای ریاست‌جمهوری کاندیدا و هر دو بار رد صلاحیت شدند. در حالی که بار اول که ایشان رد صلاحیت شدند، دلایل این کار را از شورای نگهبان درخواست کردند و بالاخره شورا مجبور شد دلایل را مکتوب به ایشان ارائه دهد. سپس ایشان پاسخ بسیار کاملی را ارائه کردند و معلوم شد آن دلایل واقعاً بی‌مبنا بوده است. متأسفانه برخی اعضای شورای نگهبان ابزار دست برخی افراد اطلاعاتی و امنیتی شده بودند و دلایل بسیار سستی را مطرح کردند.

 برای مثال، از جمله‌ی این دلایل «سفرهای متعدد همسر ایشان به خارج از کشور» ذکر شده بود، در حالی‌که همسر ایشان که خواهر بنده است، اصلاً از آن دسته افرادی ست که کمترین سفر را چه در داخل و چه در خارج از کشور داشته باشد. ایشان در خارج از کشور فقط به خاطر بیماری دخترشان که در شانزده‌سالگی مبتلا به سرطان شده بود، سفری داشته‌اند. در آن زمان (یعنی تقریباً بیست یا سی سال پیش)، در ایران دستگاه مورد نظر وجود نداشت و ایشان مجبور شدند برای عکس‌برداری به لندن بروند. تنها یک سفر بوده؛ آن‌هم برای درمان دخترشان که مبتلا به سرطان شده بود و الحمدلله بهبود یافت. 

نوشته بودند: ایشان «تدبیر و مدیریت» ندارد. وقتی از آنها سؤال کرده بودند که منظورتان چیست، گفته بودند: «به خاطر تصویب برجام؛ این‌که شما برجام را در مجلس تصویب کردید، نشانه‌ی سوءمدیریت شماست». یعنی دلایلی آورده بودند که هم خنده‌دار بود، هم مایه‌ی تعجب و تأسف. بدین‌ترتیب کشور را از یک نیروی با تجربه، معتدل و عاقل محروم کردند. با این‌که تمام این موارد پاسخ داده شده بود و حتی در یکی دو مورد که مربوط به برخی افراد بود و لازم بود به دادگاه برود، حکم تبرئه صادر شده بود.

بار دوم که دوباره ایشان را رد صلاحیت کردند، بسیار عجیب بود. این تحمل و صبر ایشان که در عین حال که می‌خواستند حق خود را بگیرند، مراقب بودند که آسیبی به نظام جمهوری اسلامی و ولایت فقیه نخورد، بسیار قابل توجه است. معمولاً در این‌گونه موارد، افراد یا به‌کلی قهر می‌کنند و کنار می‌روند و می‌گویند: «ما دیگر نیستیم، هر کاری می‌خواهید بکنید»، یا اینکه جزو مخالفان (اپوزیسیون) می‌شوند و اقدامات سلبی انجام می‌دهند. اما شما دیدید که شهید لاریجانی هیچ‌گاه هیچ‌کدام از این دو راه را نرفتند، بلکه همیشه خود را جزئی از نظام می‌دانستند.

تابناک: حتی قبول مسئولیت کردند و دبیری شورای عالی امنیت ملی را برعهده گرفتند... 

دبیری شورای عالی امنیت ملی با اینکه کار خطرناکی بود و هر کسی پس از جنگ دوازده‌روزه ممکن بود این سمت را نپذیرد (چراکه بالاخره احتمال ترور وجود داشت)، اما ایشان با وجود همه آن بی‌مهری‌هایی که پیش‌تر به ایشان شده بود، این سمت را پذیرفتند و بسیار هم موفق بودند. ایشان در چند ماهی که در این سمت بودند، بسیار خوب کار کردند. آن پیام‌هایی که اخیراً ایشان در پاسخ به ترامپ و نتانیاهو صادر می‌کردند یا نامه‌ای که برای سران کشورهای خلیج فارس ارسال کردند، همگی بسیار مؤثر بود و جنگ روانی ترامپ و نتانیاهو را خنثی می‌کرد.

برای مثال، ایشان به سران کشورهای خلیج فارس گفتند: «الان اینجا جنگی برقرار است. یک طرف آن آمریکا و اسرائیل هستند و یک طرف دیگر آن ایران و محور مقاومت. ایران یک کشور مسلمان است و اسرائیل دشمن شماست. شما مشخص کنید کدام طرف هستید و راه خود را تعیین کنید.» این سخن بی‌تأثیر نبود. به هر حال مردم کشورهای اسلامی به ایشان امیدوار شده بودند که بالاخره یک انسان عاقل و با تدبیر در یک جای حساس وجود دارد و ان‌شاءالله کار را به نقطه‌ی خوبی خواهند رساند اما  سهم ایشان همین شهادت بود. این نیز افتخاری برای ایشان بود که به شهادت رسیدند، اما جامعه‌ی ما از توانایی‌های ایشان محروم شد.

تابناک: این تندروی‌ها (چه از سوی ضدّ انقلاب در خارج از کشور و چه از سوی افراد تندرو در داخل) چه تأثیری در این جنگ داشته؟ افرادی که ضدّ انقلاب هستند و درخواست حمله کردند و همچنین افرادی که در داخل کشور دو قطبی ایجاد کردند و طبیعتاً باعث عصبانیت مردم شدند، چه تأثیری بر جامعه داشتند؟ و باید با این تندروی‌ها چه کرد؟

ببینید، یک دسته تندروهای داخلی هستند که ممکن است تندروی‌های اینها ناشی از کم‌اطلاعی یا کم‌تجربگی باشد و سوءنیتی نداشته باشند. اینها با هر اظهارنظری که برخلاف نظر خودشان باشد، مخالفت و حتی توهین و تهدید می‌کنند؛ مانند رفتاری که اخیراً درباره‌ی آقای ظریف انجام شد. آقای ظریف پیشنهادهایی داشتند یا مقاله‌ای را در یک نشریه‌ی خارجی برای مردم آمریکا نوشتند و دنبال تأثیرگذاری بر مردم آمریکا بودند (حال درست یا غلط). آن رفتاری که در واکنش به ایشان شد – که تهدید و توهین کردند – درست نیست. بالاخره ما معتقد به آزادی بیان هستیم. هر کسی می‌تواند اظهارنظر کند. حداکثر این است که ما پاسخ دهیم و نظر او را رد کنیم، اما توهین و تحقیر واقعاً جایز نیست.

اما دسته‌ی دیگری هم هستند که در واقع برانداز هستند و با نظام جمهوری اسلامی مخالفند. بسیاری از اینها در خارج از کشور قرار دارند؛ از منافقین داریم تا سلطنت‌طلبان و نیز افرادی که اساساً تفکرشان گرایش به غرب دارد و دنبال سبک زندگی غربی هستند و دوست دارند که در ایران همان سبک زندگی غربی برقرار شود. اینها دنبال براندازی نظام جمهوری اسلامی هستند. البته در میان همین افراد (به ویژه در دسته‌ی سوم که صرفاً به خاطر گرایش به زندگی غربی مخالف شده‌اند)، کسانی را می‌بینید که در شرایط خاص، طرفدار نظام می‌شوند و از وطن و از ایران دفاع می‌کنند. همان‌طور که در جنگ دوازده‌روزه دیدیم، بسیاری از ایرانیان خارج از کشور از ایران در مقابل اسرائیل و آمریکا دفاع می‌کردند و آماده‌ی مبارزه بودند و آماده‌ی ورود به کشور برای همکاری با نیروهای مسلح بودند.

تابناک: در جنگ اخیر هم ایرانیان خارج از کشور حضور بی نظیری در حمایت از کشورمان داشتند...

در این جنگ جنگ رمضان دیدیم که بسیاری از ایرانیان خارج از کشور اعلام حمایت از نظام جمهوری اسلامی کردند و آماده‌ی کمک‌رسانی به ایرانیان بودند. بسیاری از متخصصان‌شان اعلام کردند که آماده هستند وارد ایران شوند و به کشور کمک کنند و از وطن دفاع کنند. بسیاری از پزشکان، مهندسان را شاهد بودیم که اعلام آمادگی کردند و برخی از آنها وارد کشور شدند. اینها دسته‌ی دیگری هستند. این افراد ممکن است از برخی مسائل نارضایتی داشته باشند، اما قابل جذب هستند. 

تابناک: حتی شاهد تظاهرات‌های زیادی در خارج از کشور بودیم... 

بله، ما در ایامی که جنگ برقرار بود، تظاهرات‌های بزرگی از سوی این افراد در اروپا (در برلین، پاریس و لندن) برگزار شد؛ تظاهرات‌هایی در حمایت از ایران و علیه آمریکا و اسرائیل. بنابراین ما اینها را دشمن نمی‌دانیم اما گروه‌هایی مثل منافقین و سلطنت‌طلبان حساب‌شان جداست. اینها به اصطلاح مورد حمایت آمریکا و اسرائیل هستند، پول دریافت می‌کنند و اسلحه دریافت می‌کنند. حساب اینها جداست اما فعلاً وظیفه‌ی ما در کشور، اتحاد و انسجام ملی است. الحمدلله در وضع خوبی قرار داریم، اما باید این وضع را ادامه دهیم.

گفتگو: مهتاب بهرامی آسترکی