کلیات

چابهار یکی از شهر‌های جنوب خاوری استان سیستان و بلوچستان ایران و تنها بندر اقیانوسی ایران است که در کرانه دریای مکران و اقیانوس هند قرار دارد.  لنگرگاه آن قابلیت پهلوگیری کشتی‌های اقیانوس‌پیما را دارد و ازمناطق آزاد بازرگانی ایران است. این بندر در سال های گذشته مورد اقبال مسئولان سیاسی کشور قرار گرفته است و برنامه هایی برای توسعه آن از سوی ایران و هند در دستور کار قرار دارد.

موقعیت راهبردی بندرچابهار

بندر چابهار به دلیل موقعیت راهبردی، که نزدیک‌ترین راه دسترسی کشور‌های محصور در خشکی آسیای میانه (افغانستان،  ترکمنستان، ازبکستان،  تاجیکستان،  قرقیزستان و قزاقستان) به آب‌های آزاد است از اهمیت فراوانی برخوردار است و سازندگی و سرمایه‌گذاری فراوانی در آن صورت می‌گیرد؛ از جمله ساخت اسکله و افزایش گنجایش بارگیری کشتی‌های اقیانوس‌پیما (در خلیج چابهار) و ساخت راه‌آهن به سوی آسیای میانه و احداث فرودگاه بین‌المللی. این بندر یکی از مهم‌ترین چهارراه‌های کریدور شمال-جنوب بازرگانی جهانی است.
چابهار علاوه بر موقعیت بازرگانی، دارای جاذبه‌های فراوان تاریخی و طبیعی است. آب و هوای این شهر و پیرامون آن همیشه بهاری و معتدل است و به همین دلیل چابهار (چهاربهار) نامیده می‌شود. چابهار مرکز شهرستان چابهار است که در منتهی‌الیه جنوب شرقی ایران در کنار آب‌های گرم اقیانوس هند قرار دارد.

مردم و فرهنگ

اکثر مردم چابهار بلوچ و اهل سنت هستند و به لهجه‌ی بلوچی مکرانی سخن میگویند.

تاریخچه

در دوره قاجار در سال ۱۲۷۰ قمری،  ابراهیم‌خان بهزادی بمی (سرتیپ) به حکومت بمپور انتخاب شد و در عصر حکمرانی او دولت وقت ایران بلوچستان را تصرف کرد. در سال ۱۲۸۱ قمری، ابراهیم خان قلعه محکم «ایرافشان» که تسخیرناپذیر به نظر می‌رسید را تصرف کرد و بدین ترتیب قدرت دولت مرکزی را تا نزدیکی کوهک و چابهار و گواتر توسعه داد. چابهار، اما تا سال ۱۲۸۹ قمری در تصرف اعراب مسقط قرار گرفت و آن‌ها تلاش داشتند این بندر مهم را متصرف گردند. انگلیس‌ها و به ویژه شخص گلداسمید که برای حکمیت مرزی بین ایران و منطقه کلات تحت نفوذ انگلیس منصوب شده بود نیز از ادعای اعراب مسقط بر چابهار پشتیبانی می‌کردند. برای جلوگیری از چنین تهدیداتی، دولت ایران دست به کار شد و ابراهیم خان در سال ۱۲۸۹ قمری بندر چابهار را تصرف کرد تا قدرت خود را بسط دهد.

در سال ۱۳۰۴ خورشیدی، دولت قاجار تلاش کرد حاکمیت خود را بر چابهار تثبیت کرده و سردار دین محمدخان داماد دوست محمدخان را سرکوب نماید. در گزارش فرمانده قسمت کرمان در دهم اسفندماه ۱۳۰۴ به وزارت جنگ، بر ضرورت مقابله با دین محمدخان و ایجاد پادگان نظامی در چاه بهار و برقراری نظم در امور گمرک این شهر تأکید شده‌است. در این گزارش، به این موضوع نیز اشاره گردیده بود که ناآرامی‌ها در بلوچستان و به ویژه آشوب‌های دین محمدخان بر اثر سیاست دولت انگلیس است و دلیل این سیاست دولت انگلیس نیز بیم این دولت از اقتدار دولت مرکزی ایران در بلوچستان و به ویژه در چاه بهار دانسته شده‌است. اقتداری که می‌توانست نفوذ ایران در بلوچستان انگلیس را نیز امکان‌پذیر نماید. در سال ۱۳۰۷ خورشیدی، عملیات نظامی علیه دوست محمدخان آغاز شد. در بهمن ماه ۱۳۰۷ آخرین حکومت بلوچستان سقوط کرد. با حذف دوست محمدخان از معادلات سیاسی بلوچستان، قدرت دولت مرکزی در این ایالت، و ازجمله در چابهار به‌طور کامل تثبیت شد.

در سال ۱۳۵۲ هجری شمسی طرح جامع راه اندازی بندر چابهار آغاز شد و در همین راستا قرارداد‌هایی نیز با پیمانکاران منعقد گردید، پس از پیروزی انقلاب اسلامی چند سال عملیات راه اندازی بندر متوقف شد پس از آن مجدداً این پروژه از سر گرفته شده و در سال ۱۳۶۲ عملاً به بهره‌برداری رسید. البته تکمیل این پروژه تا چند سال بعد نیز ادامه پیدا کرد.

شرایط تجاری و اقتصادی چابهار

براساس پیش‌بینی محققان سازمان ملل در زمینه حمل و نقل بین‌المللی، حدود نیمی از حمل ونقل جهان میان خاور دور با سایر نقاط دنیا انجام می‌شود. از مجموع ۳ کریدور حمل ونقل جهانی که کارشناسان سازمان ملل برای این امر پیش‌بینی کرده‌اند، ۲ کریدور ازایران می‌گذرد و چابهار نقطه عبور جنوبی‌ترین کریدور شرقی–غربی جهان خواهد بود. این کریدور از «دروازه ابریشم» درچین آغاز می‌شود و قلب اقتصاد این کشور یعنی استان کانتون را تغذیه کرده و به سرزمین آسیای جنوب شرقی می‌پیوندد و پس از طی این مسیر وارد هندوستان شده و با پوشش مهم‌ترین شهر‌های این ناحیه مانند کلکته،  ناکپور،  جایپور،  حصیرآباد، کراچی و بن قاسم به چابهار می‌رسد.

بندر چابهار آسان‌ترین و راهبردی‌ترین راه دسترسی به آب‌های آزاد برای ۶ کشور محاط در خشکی در آسیای میانه است.
بندر چابهار به دلیل موقعیت راهبردی، که نزدیک‌ترین راه دسترسی کشور‌های محصور در خشکی آسیای میانه (افغانستان، ترکمنستان،  ازبکستان،  تاجیکستان،  قرقیزستان و قزاقستان) به آب‌های آزاد است از اهمیت فراوانی برخوردار است و سازندگی و سرمایه‌گذاری فراوانی در آن صورت می‌گیرد؛ از جمله ساخت اسکله و افزایش گنجایش بارگیری کشتی‌های اقیانوس‌پیماو ساخت راه‌آهن به سوی آسیای میانه و احداث فرودگاه بین‌المللی. این بندر یکی از مهم‌ترین چهارراه‌های کریدور شمال-جنوب بازرگانی جهانی است.

بخش های مختلف چابهار

بخش ساحلی لنج‌های ماهیگیران که در منطقه قدیمی شهر و همچنین در ‏ساحل کنارک نزدیک به فرودگاه می‌باشد. ‏
منطقه آزاد تجاری و صنعتی با ۱۴۰ کیلومتر مربع مساحت خود شامل ۹ پیکره می‌شود الف: بخش مسکونی ب- بخش سوله‌ها، انبار‌ها و تولیدات کارگاهی ج: بخش شهرک‌های صنایع مانندمجتمع پتروشیمی مکران و مجتمع فولاد، و پروژه‌های بزرگ ملی مانند شهرک انرژی‌های پاک شهرک صنایع خودرو شهرک صنایع غذایی شهرک شیلات و ...
اسکله بارگیری و تخلیه بار شامل الف: اسکله قدیمی شهید کلانتری ب.: اسکله جدید خاتم الانبیا (شهید بهشتی)
تمام این مناطق در پیرامون خلیج چابهار واقع شده‌است.

منطقه آزاد چابهار با مساحت ۱۴ هزار هکتار در منتهی‌الیه جنوب شرقی ایران در ۲۵ درجه و ۲۰ دقیقه عرض شمالی و ۶۰ درجه و ۲۷ دقیقه طول شرقی در شرق خلیج چابهار و در کنار آب‌هایدریای عمان قرار دارد. این منطقه به‌وسیله شبکه حمل و نقل زمینی و هوایی از شمال به کشور‌های آسیای میانه و افغانستان، از شرق به پاکستان و از جنوب به اقیانوس هند اتصال می‌یابد. دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد و قرارداشتن در خارج از خلیج فارس و همین‌طور عدم آسیب‌پذیری در مواقع بروز بحران، موقعیت استراتژیکی را برای ایجاد یک گذرگاه ارتباطی بین کشور‌های آسیابی میانه و سایر کشور‌های جهان فراهم آورده‌است. بنا بر نظر سازمان ملل، چابهار یکی از مهم‌ترین راه‌های کریدور شرق-غرب و جنوبی‌ترین راه این کریدور است.

موقعیت جغرافیایی و وسعت

بندر چابهار به سبب قرار گرفتن در نزدیکی منطقه استوایی، از تغییرات دمای اندکی در فصول مختلف سال برخوردار است. بندر زیبای چابهار گرچه شاید در نخستین نگاه، ناحیه‌ای محروم وفاقد جاذبه‌های گردشگری و پیشینه تاریخی به نظر آید؛ اما واقعیت آن است که این ناحیه دارای بهترین کرانه اقیانوسی کشور و معتدل‌ترین هوای جنوب کشور است.
چابهار مهم است؛ نه فقط، چون یکی از پررونق‌ترین مناطق آزاد ایران به حساب می‌آید، نه فقط، چون تنها بندر اقیانوسی کشور است؛ نه فقط، چون یکی از بهترین مناظر دنیا را دارد... چابهار مهم است، چون بهشتی از ناشناخته هاست که هر گردشگری را شیفته زیبایی هایش می‌کند.
شهرستان چابهار با مساحتی حدود ۱۷۱۵۵ کیلومتر مربع در منتهی‌الیه جنوب شرقی ایران در کنار آب‌های گرم دریای عمان و اقیانوس هند قرار گرفته‌است. این شهرستان از جانب شمال به شهرستان‌های ایرانشهر و نیکشهر و از جنوب به دریای عمان و از شرق به پاکستان و از غرب به استان‌های کرمان و هرمزگان محدود است.
بندر چابهار-مرکز شهرستان- با وسعتی بالغ بر ۱۱ کیلومتر مربع در ارتفاع ۷ متر از سطح دریا قرارگرفته‌است و در ۶۰ درجه و ۳۷ دقیقه طول شرقی و ۲۵ درجه و ۱۷ دقیقه عرض شمالی قرار دارد. فاصله هوائی شهرستان چابهار تا تهران ۱۴۵۶ کیلومتر و فاصله زمینی از طریق جاده ایرانشهر- کرمان ۱۹۶۱ کیلومتر است. فاصله بندر چابهار تا مرکزاستان ۷۳۸ کیلومتر می‌باشد. این شهرستان حدوداً دارای ۳۰۰ کیلومتر مرز آبی در دریای عمان می‌باشد.
بندر چابهار هم‌عرض جغرافیایی بندر میامی در شبه‌جزیره فلوریدای آمریکا است و دارای شرایط آب و هوایی کاملاً همانند بندر میامی است. چابهار در ۲۲۸۶ کیلومتری تهران قرار گرفته‌است. فاصله آن تا زاهدان ۷۲۱ کیلومتر و تا بندر کراچی ۹۰۰ کیلومتر است.
خلیج چابهار با بریدگی طبیعی و استثنایی خود، بزرگترین خلیج ایران در پیرامون سواحل دریای عمان به‌شمار می‌رود و نزدیکترین آبراه به اقیانوس هند است. چابهار از تیرماه تا اوایل شهریور تحت تأثیر باد‌های سرد قطب جنوب است که در اصطلاح محلی به آن باد‌های ۱۲۰ روزه می‌گویند.



فاصله دریایی بندر چابهار با بعضی از بنادر مهم جهان

بندر چابهار با بمبئی ۷۶۸ مایل دریایی، پوسان ۵۶۴۵ مایل دریایی، سیدنی ۶۶۵۵ مایل دریایی، لندن ۵۶۸۶ مایل دریایی، شانگ‌های ۵۳۷۹ مایل دریایی، مسقط ۱۵۱ مایل دریایی، هنگ کنگ ۴۶۰۲ مایل دریایی، هامبورگ ۶۰۰۱ مایل دریایی، یوکوهاما ۷۰۰۰ مایل دریایی، شارجه ۳۷۵ مایل دریایی، کیپ تاون ۳۰۰۰ مایل دریایی، کویت ۸۹۵ مایل دریایی، دبی ۳۶۴ مایل دریایی و  کراچی ۳۶۰ مایل دریایی فاصله دارد.

مراکز دانشگاهی و آموزش عالی

از جمله مراکز دانشگاهی چابهار می توان به دانشگاه بین‌المللی چابهار، دانشگاه علمی کاربردی چابهار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چابهار، دانشگاه علوم پزشکی چابهار،  دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار و  دانشگاه پیام نور مرکز چابهار اشاره کرد.

توسعه بندر چابهار و اسکله‌های آن

در سال ۱۳۵۲ طرح جامع تأسیس بندر چابهار مطرح و قرارداد‌های مربوطه با پیمانکاران منعقد شد. پس از انقلاب اسلامی به دلیل کمبود منابع مالی، بخشی از طرح به تعویق افتاد و بخشی از طرح شامل اسکله نصب سریع و موج‌شکن به اتمام رسید. اسکله شهید بهشتی به عنوان بندر اصلی چابهار در سال ۱۳۶۱ با توجه به جنگ عراق و ایران و با تأکید دولت بر لزوم داشتن بندر در خارج ازتنگه هرمز و خلیج فارس احداث گردید. اسکله شهید کلانتری نیز باتکمیل چهار پست اسکله فلزی در سال ۱۳۶۲ عملاً به بهره‌برداری رسید. با راه‌اندازی اسکله ۵ بندر شهید کلانتری و اسکله ۵ بندر شهید بهشتی در سال‌های گذشته، در حال حاضر بندر چابهار ظرفیت پهلودهی کشتی‌ها با آبخور ۱۲٫۵ متر را دارد.

معروف ترین هتل های چابهار

آشنایی با هتل های یک منطقه، قبل از سفر به آن یکی از مهم ترین و اصلی ترین مراحل قبل از سفر به هر منطقه ای می باشد. چرا که نداشتن اقامتگاه خوب می تواند تا حد زیادی لذت سفر را کاهش دهد و خاطره بدی را بر جای بگذارد. از این رو چند نمونه از بهترین هتل های این شهر را معرفی کرده ایم تا در زمان سفر به چابهار بتوانید از آنها استفاده نمایید.

هتل لاله

این هتل ، یکی از هتل های 4 ستاره و زنجیره ای بین المللی در این بندر می باشد که در 2 طبقه ساخته شده است و تمامی امکانات رفاهی و تفریحی مورد نیاز مسافران در آن تعبیه شده است.

هتل لیپار

یکی دیگر از هتل های 4 ستاره چابهار، هتل لیپار می باشد که در نزدیکی ساحل دریای عمان و در 3 طبقه ساخته شده است.

هتل ساحلی ونوس

افراد زیادی هستند که نمی خواهند برای اقامت خود هزینه زیادی را صرف نمایند و به دنبال هتل هایی با قیمت مناسب می باشند. هتل ساحلی ونوس، یکی از هتل های ساخته شده در نزدیکی ساحل دریای عمان می باشد که جزو هتل های ارزان قیمت این شهر به شمار می رود و یکی از بهترین گزینه ها برای این افراد می باشد.

• در مورد استان سیستان و بلوچستان بیشتر بخوانید