در مورد تنگه هرمز در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


تنگه، آبراهی باریک است که به واسطه‌ نزدیکی دو خشکی به یکدیگر به وجود آمده و در دو طرف آن آب‌هایی وسیع‌تر مثل دریا و اقیانوس وجود دارد و همین وضع جغرافیایی، اهمیتی راهبردی به تنگه‌ها می‌دهد. در جهان، چندین تنگه وجود دارد که عرض آنها کمتر از ۴۰ کیلومتر است و از این میان تعداد انگشت‌شماری از تنگه‌ها به دلایلی دیگر نظیر تعداد کشتی‌های عبوری، اهمیت اقتصادی، نظامی و سیاسی برای چندین کشور و گاه برای تمام جهان دارند.

 

مهم ترین تنگه های جهان


اگر این تنگه‌ها را بر مبنای ملاک‌هایی که گفته شد رتبه‌بندی کنیم، تنگه‌ی هرمز در جنوب ایران و  بین خلیج فارس و اقیانوس هند، تنگه‌ی جبل الطارق در جنوب اسپانیا (بین دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس)، تنگه‌ی باب المندب در جنوب یمن (بین دریای سرخ و اقیانوس هند)، تنگه‌ی بسفر در غرب ترکیه (بین دریای سیاه و دریای مرمره) و تنگه‌ی داردانل در شمال غرب ترکیه (بین دریای اژه و دریای مرمره) مهم‌ترین تنگه‌های جهان محسوب می‌شوند.

 

تنگه هرمز


تنگه‌ی هرمز از دیرباز به دلیل آنکه تنها راه ورود به خلیج فارس و تنها راه دسترسی دریایی به کشورهای منطقه بوده، برای امپراتوری‌ها و کشورهای استعمارگر و طبعاً برای کشورهای منطقه اهمیت بسیاری داشته است. اما این اهمیت زمانی به حد فوق‌العاده‌ای رسید که نفت در خلیج فارس کشف شد و تا امروز همین نفت یکی از اصلی‌ترین منابع انرژی جهان و اصلی‌ترین منبع درآمد کشورهای منطقه بوده است.

درست به همین دلیل تنگه‌ی هرمز که خلیج فارس را از طریق دریای عمان به آب‌های آزاد جهان متصل می‌کند، یکی از استراتژیک‌ترین تنگه‌های جهان است و اوضاع حاکم بر آن می‌تواند اقتصاد جهان را دستخوش تغییر یا حتی بحران کند.

 

فلسفه نام گذاری


تنگه هرمز آبراهی است بین استان هرمزگان ایران و استان مسندم عمان که دریای عمان را به خلیج فارس‌ می‌پیوندد. این گذرگاه یکی از راهبردی‌ترین مسیر‌های بین‌المللی کشتیرانی در جهان به شمار می‌آید. نام هرمز بنا بر منابع تاریخی در قدیم «هورموغ» بوده که مغ در گویش بومی استان هرمزگان به معنای نخل است. از سویی این واژه می‌تواند از ترکیب هور+موغ (موغستان) به معنی آبراهه موغستان (ایالت قدیم جنوب ایران یا میناب کنونی) ساخته شده باشد.
شباهت ظاهری تلفظ امروزی یعنی هرمز با نام اهورامزدا سبب شده در میان عوام ارتباطی میان این دو نام تصور شود که این تصور مبنایی در شواهد تاریخی ندارد. افزون بر آن، مختصرشدهٔ نام اهورا مزدا، هرمَزد (hormazd) با فتح میم است و با تلفظ هرمُز (hormoz) تفاوت دارد.

حجم تردد انرژی از تنگه هرمز


بر اساس آمارها حدود ۸۸ درصد نفت عربستان، ۹۰ درصد نفت ایران، ۹۸ درصد نفت عراق، ۹۹ درصد نفت امارات متحده عربی و تمام نفت کویت و قطر از تنگه‌ی هرمز به کشورهای دیگر صادر می‌شود و روی‌هم رفته حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خلیج فارس، توسط تانکرهای نفتی از این مسیر انجام می‌شود و این درحالی است که علاوه بر نفت، ۵۰ درصد معاملات تجاری کشورهای منطقه با جهان نیز از راه همین تنگه صورت می‌گیرد و بسته‌شدن این تنگه به معنای توقف تمام معاملات تجاری برخی کشورهای منطقه است.

بیشتر نفت و گاز صادراتی کشورهای ایران، عربستان، امارات، کویت، عراق بحرین، قطر از طریق این تنگه به بازارهای جهانی ارسال می‌شود که طبق آمارهای سال ۲۰۱۷، میزان این صادرات به حدود روزانه ۱۷.۵ میلیون بشکه می‌رسد که حدود ۴۰ درصد، نفت صادرشده توسط کشتی‌های نفتکش و ۳۰ درصد تمام صادرات نفت جهان را در بر می‌گیرد. به همین دلیل این گذرگاه یکی از راهبردی‌ترین مسیرهای بین‌المللی کشتیرانی جهان محسوب می‌شود.

 

طرح هایی برای دور زدن تنگه


برخی کشورهای منطقه کوشیده‌اند برای صادرات نفتی خود تنها به عبور از این آب‌راه متکی نباشند و با احداث خطوط لوله، نفت خود را به کشورهای دیگر صادر کنند. اما باتوجه به اینکه حدود ۶۸ درصد ذخایر نفت و گاز دنیا در خلیج فارس قرار دارد و همچنان بیشتر صادرات نفتی کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس با نفتکش‌ها انجام می‌شود، امنیت این تنگه در تأمین انرژی دنیا اهمیت بالایی دارد.

 

مشخصات جغرافیایی تنگه


عمق تنگه‌ی هرمز از خلیج فارس بیشتر است و در برخی نقاط به ۱۰۰ متر هم می‌رسد اما عرض آن در وسیع‌ترین نقطه به ۱۸۰ کیلومتر می‌رسد که آن هم در جایی از تنگه به حدود ۳۸ کیلومتر کاهش می‌یابد که از این میان عرض مسیر کشتیرانی در هر جهت تنها در حدود سه کیلومتر است. بنابراین امکان کنترل تنگه برای نیروهای نظامی به راحتی میسر می‌شود.

آب‌های تنگه‌ هرمز به سه بخش تقسیم می‌شود که شامل آب‌های سرزمینی ایران، آب‌های سرزمینی عمان و آب‌های آزاد است. این تنگه تابع مقررات عهدنامه کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاهاست (1982) و در شرایط صلح، کلیه کشتی‌های نظامی و بازرگانی از حق عبور ترانزیت برخوردارند.

 

اهمیت ژئوپولتیکی تنگه


این تنگه در طول تاریخ شاهد منازعات بین‌المللی بسیار میان پادشاهان ایران همچون نادرشاه و شاه عباس بزرگ و محمدرضا شاه پهلوی و نظام جمهوری اسلامی ایران با بیگانگان همچون اسپانیایی‌ها،  پرتغالی‌ها،  بریتانیایی‌ها و آمریکایی‌ها بوده‌است.
تنگه هرمز دومین تنگه بین‌المللی شلوغ دنیاست. هر روز حدود ۱۶٫۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام (برآورد ۲۰۰۶) که معادل ۴۰ درصد کل نفت حمل شده توسط کشتی‌های نفت‌کش و نزدیک به ۲۵ درصد کل عرضه جهانی نفت است. حدود ۶۸ درصد ذخایر شناخته‌شده نفت و گاز طبیعی دنیا در خلیج فارس قرار دارد و امنیت تنگه هرمز نقش کلیدی در تأمین بی‌وقفه انرژی دنیا دارد. بیشتر این نفت به بازار‌های آسیا، ایالات متحده و اروپای غربیمی‌رود و ۷۵ درصد نفت خام ژاپن از این مسیر وارد می‌شود. بیشتر صادرات نفت خام در مسیر‌های بسیار طولانی از طریق نفت‌کش‌های بسیار بزرگ انجام می‌شود که توانایی حمل بیش از دو میلیون بشکه در هر سفر دارند.
جمهوری اسلامی ایران در موارد متعددی در پاسخ به اعمال تحریم‌های آمریکا و غرب علیه ایران توسط مسئولان ایران از جمله نمایندگان مجلس مانندابراهیم آقامحمدی،  سید حسین نقوی حسینی،  جواد کریمی قدوسی،  حمید رسایی و فرماندهان نظامی مانند محمدعلی جعفری فرمانده سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی،  قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران تهدید به بستن تنگه هرمز کرده‌است. 

نتیجه تصویری برای تنگه هرمز + تابناک

امکان بستن تنگه


ایران و عمان به عنوان دو کشور دو طرف تنگه، می‌توانند از مناطق ساحلی خود هرگونه بهره‌برداری انجام دهند و کنترل نظامی این محدوده نیز برعهده‌ی دو کشور دو سوی تنگه است اما در شرایط صلح، حق تعلیق یا اخلال در عبور و مرور بی‌ضررِ کشتی‌های دیگر کشورها را ندارند. چراکه تنگه‌ هرمز به دلیل موقعیت استراتژیکش طبق کنوانسیون حقوق دریاها، یک تنگه‌ بین‌المللی است.

گرچه به واسطه‌ی همان کنوانسیون، دولت ایران نمی‌تواند در شرایط صلح برای بخش‌های غیرسرزمین خود در تنگه‌ی هرمز محدودیت تردد ایجاد کند یا تنگه را مسدود کند اما با توجه به اینکه کشور آن سوی تنگه، یعنی عمان، کشوری کوچک با توان نظامی پایین است و بعلاوه خط ساحلی کمتری در تنگه‌ی هرمز دارد، عملاً قدرت تعیین‌کنندگی ندارد و بیشترین کنترل تنگه در دست ایران است و ایران با داشتن خط ساحلی وسیع‌تر در تنگه و وجود جزایر متعدد، برای کنترل ترددهای این آب‌راه تسلط بالایی دارد.

 

آثار بسته شدن تنگه بر بازار نفت


کارشناسان اقتصادی معتقدند در صورت بسته‌شدن تنگه‌ی هرمز، بازارهای جهانی نفت با کمبود ۲۰ میلیون بشکه‌ای مواجه می‌شوند و احتمال دارد که بهای نفت از مرز بشکه‌ای ۲۵۰ دلار هم بگذرد. چرا که بسته‌شدن تنگه هرمز به معنای توقف صادرات ۹۰ درصد نفت منطقه و توقف معاملات تجاری بسیاری از کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس خواهد بود.

 

نگرانی قدرت ها از تصمیم ایران برای بستن تنگه


تسلط سیاسی و نظامی ایران بر تنگه‌ی هرمز از یک طرف و وابستگی شدید اقتصاد منطقه و جهان به تجارت دریایی از طریق این آب‌راه، حالا به برگ برنده‌ای در دست سیاستمداران ایرانی تبدیل شده و طرف‌هایی که فکر مقابله با ایران را در سر دارند، از این بیم دارند که مبادا ایران این برگ را روی میز بگذارد. هرچند برخی کارشناسان درباره‌ی تبعات منفی این اقدام برای ایران هشدار داده‌اند.

 

در مورد تنگه هرمز در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

و تنگه هرمز شده است ایران باید چنین اقداماتی را...
کد خبر: ۹۶۴۸۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۲۰


در تنگه هرمز رهبری خواهد کرد ...
ای از آغاز کار ائتلاف دریایی اروپا در تنگه هرمز... ائتلاف در تنگه هرمز به منظور « نظارت و حفط...
کد خبر: ۹۶۲۶۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۲/۱۰


به بهانه تامین امنیت تنگه هرمز که نمی شود برجام...
خواهیم به ماموریت تامین امنیت « تنگه هرمز» آمریکا بپیوندیم... راهبرد آلمان در برابر تامین امنیت « تنگه هرمز» و... تامین امنیت « تنگه هرمز» از همان آغاز گفتیم خود... ما در ارتباط با مساله تامین امنیت تنگه هرمز است...
کد خبر: ۹۶۰۱۷۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۳۰


دریایی آمریکا از تنگه هرمز و استقرار آن در آب...
عبور از تنگه هرمز وارد خلیج فارس شد ناخدا «... در این زمینه گفت « عبور ما از این تنگه...
کد خبر: ۹۵۸۶۶۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۴


فرانسه روز جمعه از آغاز مأموریت دریایی اروپا در تنگه... هرمز با محوریت اطمینان از آزادی ناوبری در خلیج فارس...
گزینه جایگزین امنیتی اروپا در تنگه هرمز است در همین... فرانسه گشت زنی را در تنگه هرمز آغاز کرد و... کشور اروپایی از ماموریت دریایی اروپایی در تنگه هرمز شد... وضعیت موجود در خلیج فارس و تنگه هرمز در منطقه...
کد خبر: ۹۵۵۶۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۱


مستقر در تنگه هرمز در برخورد نظامی احتمالی بین ایران...
تأکید کرد نیرو های نظامی این کشور مستقر در تنگه... هرمز در صورت درگیری بین ایران و آمریکا در هیچ... نیرو به تنگه هرمز را توسعه منطقه عملیاتی نیرو های...
کد خبر: ۹۵۴۴۷۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۵


منطقه به ویژه در تنگه هرمز هستیم و پیشنهاداتی برای... ایجاد آرامش و صلح در تنگه هرمز را نیز ارائه...
تنگه هرمز هستیم و پیشنهاداتی برای ایجاد آرامش و صلح... در تنگه هرمز را نیز ارائه نموده ایم پس از...
کد خبر: ۹۵۲۴۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۷


خواستار تلاش جمعی برای حفاظت از تنگه هرمز شد موضوعی...
تنگه هرمز شد موضوعی که نشان می دهد واشنگتن به... اعزام نیروهای کره جنوبی به تنگه هرمز سئول را وادار... استقرار نیروهای کره جنوبی در تنگه هرمز ارایه شده است... ثباتی در تنگه هرمز از جمله افزایش قیمت نفت اشاره...
کد خبر: ۹۵۱۹۱۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۵


یک تحلیلگر بین المللی گفت ایجاد هرگونه اختلال در تنگه... هرمز می تواند بدترین اتفاق برای بازار نفت جهان باشد...
از وقوع اختلال در کشتی رانی تنگه هرمز و عواقب... گونه اختلال در ترافیک کشتی رانی در تنگه هرمز آسیب... ۲۱ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور می کند... این تنگه مهمترین آبراه جهان است و تقریباً یک سوم...
کد خبر: ۹۵۱۴۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۳


به احتمال اخلال در عبور و مرور در تنگه هرمز...
در عبور و مرور نفت از تنگه هرمز و عواقب... از تنگه هرمز به عنوان حساس ترین گذرگاه جهان می... مرور نفتکش ها از تنگه هرمز حساس و آسیب پذیر... است تنگه هرمز به عنوان مهمترین گذرگاه جهان محل گذر...
کد خبر: ۹۵۱۱۴۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۲


برنامه قبلی ظرف روزهای آینده به سمت تنگه هرمز عزیمت...
کد خبر: ۹۵۰۳۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۱۹


طریق تنگه هرمز به بازار های جهانی صادر می شود...
کد خبر: ۹۴۹۷۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۱۷


انگلیس از تنگه هرمز عبور می کنند مشایعت خواهند کرد...
انگلیس از تنگه هرمز عبور می کنند مشایعت خواهند کرد... در تنگه هرمز به بهانه افزایش تنش ها با ایران... دارای پرچم این کشور در تنگه هرمز توسط نیروی دریایی... که با پرچم انگلیس از تنگه هرمز عبور می کنند...
کد خبر: ۹۴۹۱۰۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۱۵


قانونی ایران روز گذشته در تنگه هرمز به اتهام حمل...
مراجع قانونی ایران روز گذشته در تنگه هرمز به اتهام...
کد خبر: ۹۴۷۹۳۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۱۰


صفحه اینستاگرام « اینستاخبری» نوشت کنترل و تامین امنیت تنگه... هرمز یکی از ماموریت اصلی نیروی دریایی ایران است که... شود و همه شناورهای عبوری از این تنگه موظف هستند...
کد خبر: ۹۴۲۹۱۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۹


شاهزاده ویلیام در تنگه هرمز +عکس با همسران کمتر شناخته...
کد خبر: ۹۴۱۷۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳


رمز گشایی از اظهارات کم سابقه فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء (ص)
از رفتار اشتباه در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز... خلیج فارس و تنگه هرمز نسبت به حفظ جان سربازان...
کد خبر: ۹۳۹۰۵۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۱


از تنگه هرمز عبور کرده است ...
تنگه هرمز عبور کرده است یک سخنگوی نیروی دریایی آمریکا... یک ناو را از تنگه هرمز عبور دهد در ماه... آمریکایی از این تنگه راهبردی است بیش از یک پنجم... نفت جهان برای انتقال به مقصد از این تنگه عبور...
کد خبر: ۹۳۸۴۶۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۲۸


ای ایران تردید کند » عراقچی افزود « وضعیت تنگه... هرمز و منطقه خلیج فارس برای ما مهم بوده و...
کد خبر: ۹۳۶۶۸۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۲۰


را که در تنگه هرمز سفر می کنند کاهش داده... توجه به کاهش احتمال توقیف کشتی ها در تنگه هرمز...
کد خبر: ۹۳۵۵۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۱۶


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv