در مورد احتکار در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


احتکار (Hoarding)، در علم اقتصاد، عمل تحصیل و نگه‌داری منابع کم‌یاب است. محتکران این کار را با این احتمال که بتوانند برای کسب سود به مشتریان کالای گرانتر بفروشند انجام می دهند؛ اقدامی که خلاف قانون و نیز شرع است.

احتکار در لغت از ریشۀ «حکر» گرفته شده که به معنای ظلم، عسر، سوء معاشرت آمده است. از نظر حقوقی احتکار، عبارت است از این که کسی کالای مورد احتیاج و ضروری عامه را زیاده از مصرف خود داشته و برای جلوگیری از فروش به دولت یا مردم، پنهان کند. در شرایط اقتصادی کنونی که نرخ تورم رو به افزایش است، در بازار اقتصادی ایران و در حوزه های مختلف شبیه بازار لوازم خانگی، بازار میوه، بازار گوشت، بازار پوشاک و... احتکار به کرات در حال رخ دادن است.



احتکار در قانون


پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تصویب قانون «حدود صلاحیت دادسرا و دادگاه‌های انقلاب» مصوب ۱۱/۲/ ۱۳۶۲ رسیدگی به جرائم گرانفروشی و احتکار ارزاق عمومی در صلاحیت دادگاه‌های انقلاب اسلامی قرار گرفت. اما پس از هجوم ارتش بعثی  عراق به خاک جمهوری اسلامی ایران و رواج بازار احتکار و کمبود و نایابی برخی از اجناس و تهیّۀ آن از بازار سیاه باعث گردید که قانونگذار در تاریخ ۲۳/ ۱/ ۱۳۶۷، قانون تشدید مجارات محتکران و گرانفروشان را به تصویب رساند. نظر به اینکه مدت اجرای مقررات اخیر الذکر از تاریخ لازم الاجراء بودن پنج سال تعیین گردیده بود لذا در تاریخ ۱۹/ ۹/ ۶۹ قانون «مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور» تصویب گردید که در بند ب. مادۀ ۱ آن اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی از طریق گرانفروشی کلان ارزاق یا سایر نیازمندی‌های عمومی و احتکار عمده ارزاق یا نیازمندی‌های مزبور و پیش خرید فراوان تولیدات کشاورزی و سایر تولیدات مورد نیاز عامه و امثال آن‌ها به منظور ایجاد انحصار یا کمبود آنها، جرم محسوب شده و مرتکب به مجازات‌های مقرر در این قانون محکوم می‌شود.

عمل مرتکب، فعل مثبت مادی خارجی است که به صورت جمع و نگهداری ارزاق مورد نیاز و ضروری به قصد افزایش قیمت و پیش خرید فراوان تولیدات کشاورزی و سایر تولیدات مورد نیاز عامه و امثال آن‌ها به منظور ایجاد انحصار یاکمبود در عرضۀ آن‌ها تجلی می‌یابد. بدین ترتیب زمانی احتکار جرم است که موجب آشفتگی در نظام جامعه و ایجاد بازار سیاه گردد و موجب تضییق و دشواری عامه مردم گردد، وگرنه در مورد فراوانی که عرضۀ بی‌رویه کالا چه بسا موجب اتلاف مال شود، نه تنها جرم نیست بلکه از جهاتی منطبق با موازین عقلانی است.

 

شرایط جرم انگاری احتکار


زمانی احتکار جرم است که موجب آشفتگی در نظام جامعه و ایجاد بازار سیاه گردد و موجب تضییق و دشواری عامه مردم گردد، وگرنه در مورد فراوانی که عرضۀ بی‌رویه کالا چه بسا موجب اتلاف مال شود، نه تنها جرم نیست بلکه از جهاتی منطبق با موازین عقلانی است.

هدف اصلی احتکار برای فروشندگان، منفعت طلبی از تمایل و شتابی است که خریداران در اثر باور کردن کمیابی کالا از خود نشان داده و به ذخیره سازی و نگهداری کالا می‌پردازند.

موضوع جرم احتکار، ارزاق یا سایر نیازمندی‌های عمومی افراد جامعه است. مقنن یا تأسی از نظر فق‌های معاصر قائل به تفکیک شده و ارزاق مورد نیاز و ضروری عامه مردم را شامل گندم، جو، کشمش، خرما و روغن حیوانی و نباتی دانسته و کسانی را که اقدام به جمع و نگهداری آن‌ها به قصد افزایش قیمت نمایند محتکر می‌شناسد؛ و اگر کالا‌های دیگری غیر از پنج مورد مذکور را که مورد احتیاج ضروری عامه است به قصد افزایش قیمت یا امتناع از فروش به مردم و یا خودداری از فروش به دولت پس از اعلام نیاز دولت حبس و امساک نماید، در حکم محتکر محسوب و از این حیث به مجازات محتکر محکوم خواهند شد. در نتیجه ارزاق مورد نیاز و ضروری عامه هر نوع کالائی است که برای مصرف افراد جامعه ضرورت دارند.


عنصر معنوی جرم احتکار


جرم احتکار از جمله جرائم عمدی است؛ و برای اینکه احتکار جرم تلقی شود نه تنها می‌بایست سوء نیت عام مرتکب که دلالت به ارتکاب عمل جمع‌آوری و نگهداری ارزاق مورد نیاز و ضروری عامه مردم به منظور نفع شخصی و به قصد افزایش قیمت است، تحقق یابد، بلکه می‌بایست سوء نیت خاص او که همانا ایجاد انحصار یا کمبود در عرضۀ آن‌ها به جهت اخلال در امر مایحتاج عمومی جامعه است نیز محقق شود.


مجازات محتکر


اگر اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی از طریق احتکار عمدۀ ارزاق یا سایر نیازمندی‌های عمومی به قصد ضربه زدن به نظام و یا به قصد مقابله با آن و یا با علم به مؤثر بودن اقدام در مقابله با نظام مزبور باشد، مرتکب یا مرتکبین محارب و مفسد فی الارض شناخته شده و به مجازات اعدام محکوم خواهند شد؛ و در غیر اینصورت به حبس از پنج تا بیست سال محکوم شده و در هر دو مورد دادگاه به عنوان جزای مالی به ضبط کلیه اموالی که از طریق خلاف قانون بدست آمده است، حکم خواهد داد.

ضمناً دادگاه می‌تواند علاوه بر جریمۀ مالی و حبس، مرتکب را به ۲۰ تا ۷۴ ضربه شلاق در انظار عمومی محکوم نماید. در مواردی که اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی از طریق احتکار عمده یا کلان یا فراوان ارزاق یا نیازمندی‌های عمومی نباشد مرتکب به دو تا پنج سال حبس و ضبط کلیۀ اموال که از طریق غیرقانونی به دست آمده است به عنوان نقدی محکوم خواهد شد. اگر این اقدامات از طرف شخص یا اشخاص حقوقی اعم از خصوصی یا دولتی یا نهاد‌ها یا تعاونی‌ها و غیراین‌ها انجام گیرد، فرد یا افرادی که در انجام این اقدامات عالماً و عامداً مباشرت یا شرکت یا به گونه‌ای دخالت داشته باشند، بر حسب اینکه اقدام آن‌ها با قسمت اول یا دوم مادۀ ۲ قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور منطبق باشد به مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهند شد. در این موارد اگر مدیر یا مدیران و بازرس یا بازرسان و بطور کلی مسؤول یا مسؤولین ذیربط که به گونه‌ای از انجام تمام یا قسمتی از اقدامات مزبور مطلع شوند و در زمینۀ جلوگیری از آن یا آگاه ساختن افراد یا مقاماتی که قادر به جلوگیری هستند اقدام فوری و مؤثری انجام ندهند و از انجام تکلیف مقرر خود داری کرده یا با سکوت خود به تحقق جرم کمک کنند معاون جرم محسوب شده و حسب مورد برابر مقررات مادۀ ۷۲۶ قانون مجازات اسلامی به حداقل مجازات مقرر در هر مورد محکوم خواهند شد.

هدف اصلی احتکار برای فروشندگان، منفعت طلبی از تمایل و شتابی است که خریداران در اثر باور کردن کمیابی کالا از خود نشان داده و به ذخیره سازی و نگهداری کالا می‌پردازند.


احتکار در قرآن


در قرآن مجید به طور صریح و مکرربه کم فروشی اشاره شده و به شدت تقبیح گردیده است و بالاتر از آن قرآن کریم کم‌فروشی را موجب ویران شدن شهر و نابود شدن قوم آن معرفی کرده است؛ و در شش سوره از ۱۱۴ سوره قرآن کم فروشی مورد مذمت قرار گرفته است. سوره مطففین که این سوره مبارکه که به نام کم فروشان معرفی شده است:

١) ویل للمطففین الذین اذا اکتالوا علی الناس یستوفون؛ و اذا کالو هم او وزنو هم یخسرون.

وای به حال کم فروشان آنان که وقتی چیزی را با پیمانه یا وزن از مردم تحویل می‌گیرند کاملاً حق خود را استیفاء می‌کنند، ولی وقتی چیزی را تحویل مردم می‌دهند در پیمانه و وزن کمتر می‌دهند. آیا آن‌ها عقیده ندارند که بعد از مرگ زنده خواهند شدو به روز بزرگ رستاخیز ایمان ندارند. روزی که تمام مردم در پیشگاه خداوند برای تعیین سرنوشت خود می‌ایستند.

٢) سوره اسراء: واوفوا الکیل اذا کلتم و زنوا بالقسطاس المستقیم. ذلک خیر و احسن تأویلاً

جنس را با پیمانه کامل و وزن درست تحویل بدهید. که این کار خوب می‌باشد و عاقبت بهتری برای شما دربردارد. در این سوره مبارکه که قبل از اشاره به موضوع پیمانه و وزن صحیح به زنا و قتل نفس و تعدی به مال یتیمان اشاره شده است و کم فروشی در ردیف این گناه‌ها قرار گرفته است.

٣) سوره رحمن: والسماء رفع‌ها و وضع المیزان. الا تطغوافی المیزان. واقیموا الوزن بالقسط ولاتخسروا المیزان.

آسمان را خداوند برافراشت و میزان عدل را برقرار کرد. تا در آنچه وزن می‌کنند تجاوز و تعدی روا ندارید و هرگاه چیزی را وزن می‌کنید عدالت و صحت ترازو را رعایت کنید و آنچه را وزن می‌کنید کم ندهید

٤) سوره انعام: واوفوا الکیل و المیزان بالقسط (پیمانه را تمام و وزن را درست و عادلانه تحویل بدهید) در این سوره مبارکه خداوند متعال آنچه را بر بندگان خود حرام کرده است برمی شمرد: خودداری از شرک، و احسان به والدین، و خودداری از کشتن اولاد خود از ترس فقر و تنگدستی، و خودداری از فحشاء ظاهر و باطن، و قتل نفس، وخودداری از تجاوز و دست درازی به مال یتیم، و در آخر صحت پیمانه و وزن و خودداری از کم فروشی است.

٥) سوره اعراف: که در این سوره شریفه خداوند خطاب به قوم شعیب اهالی شهر مدین می‌فرماید: پیمانه و وزن را تمام و کمال تحویل بدهید و در مال مردم نقصان روا مدارید و در پهنه زمین پس از آنکه صلاح و اصلاح برقرار شد فساد را منتشر نکنید و این امر برای شما بهتر است اگر ایمان داشته باشید.

در مورد احتکار در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

داشت کلامی با رویکرد مبارزه با احتکار تصریح کرد فهرستی... تنظیم بازار با متخلفین امر برخورد و به جرم احتکار... بر جلوگیری از احتکار موثر باشد ممکن است در شرایط... است او ادامه داد احتکار موضوعی است که به تازگی...
کد خبر: ۸۲۲۰۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۵/۱۲


کرده و می کنند نه احتکار و اختفا لذا معرفی... کردن احتکار و اختفا به عنوان عامل گرانی آدرس غلط... کالای هدف مشمول طرح جلوگیری از احتکار و اختفا را... با احتکار و اختفا این وزارتخانه همه این کالاها پس...
کد خبر: ۸۲۰۵۹۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۵/۰۷


رجیستری رفع شد اما امروز تخلفاتی مثل گران فروشی احتکار... جمله گران فروشی احتکار تقلب گریبان بازار گوشی موبایل را... همراه در سطح کشور است تخلفاتی مانند گران فروشی احتکار... بروز تخلفاتی مانند احتکار گرانفروشی جلوگیری کند و نظارت لحظه...
کد خبر: ۸۱۹۲۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۵/۰۲


مکان های شگفت انگیز احتکار کالاهای مصرفی و خوراکی را... میوه نسبت به تقاضا احتکار میوه به مقرون صرفه نیست... احتکار انتخاب می کنند سید مهدی کشاورزی افزود در چند... در انبارها احتکار می شود و دولت برای جلوگیری از...
کد خبر: ۸۱۸۹۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۵/۰۱


ای برای مبارزه با مباحث اقتصادی اعم از گرانفروشی احتکار... احتکار کالا صورت گرفته گفت بر اساس گزارش های واصله... که با هر گونه انبار کردن احتکار و اختفا کالا... و تجارت نیز ستاد مبارزه با احتکار و اختفا کالا...
کد خبر: ۸۱۸۰۴۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۲۹


پاسخ مدیر روابط عمومی «ایران مال» به شایعه احتکار خودرو:
به بازارهای زودبازده ندارد چه برسد ورود به مقوله احتکار...
احتکار و بی اخلاقی هایی که در بازار متلاطم اقتصادی... محموله بزرگی از خودروی خارجی احتکار شده و گاه پا... چه برسد ورود به مقوله احتکار و بی اخلاقی هایی... عشری در خصوص تصاویر منتشر شده تحت عنوان احتکار 2500...
کد خبر: ۸۱۵۷۹۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۲۰


چرا «سلطان سکه» آزاد شد؟
توسط یک نفر و احتکار آنها کشف پنج تن طلای... احتکار شده از سه طلافروشی واردات حدود 7 هزار خودروی...
احتکار آنها کشف 5 تن طلای احتکار شده از 3...
کد خبر: ۸۱۵۲۱۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۱۹


معتقد است که احتکار نمی تواند درست باشد اما اختفا... این زمینه مسئله ای به نام احتکار یا تخلفات صنفی... می شود افزود مسئله احتکار چندان نمی تواند درست باشد...
کد خبر: ۸۱۴۰۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۱۵


هزار و دویست و چهل و پنجمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
الله علم الهدی از احتکار خودروسازان امام جمعه مشهد گفت... را احتکار می کند تا قیمت آن را افزایش دهد...
کد خبر: ۸۰۸۵۰۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۲۶


مرور روزنامه‌های چهارشنبه ۲۳ خردادماه؛
احتکار ۹۰ هزار خودرو از سوی سایپا و ایران خودرو...
احتکار ۹۰ هزار خودرو از سوی سایپا و ایران خودرو...
کد خبر: ۸۰۷۷۶۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۲۳


موج سواری روی نوسانات نرخ ارز؛
چندی پیش بود که خبر احتکار خودروهای تولید داخل توسط... سایت فروش ایران خودرو موضوع احتکار برای افزایش قیمت خودروهای...
چندی پیش بود که خبر احتکار خودروهای تولید داخل توسط... سایت فروش ایران خودرو موضوع احتکار برای افزایش قیمت خودروهای... نهادهای ذی ربط گرفته تا احتکار خودروهای تولید داخل توسط... و معادن مجلس از احتکار 90 هزار خودرو توسط ایران...
کد خبر: ۸۰۵۵۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۱۶


پیمانه اقتصادی؛
واکنش وزیر صنعت به ادعای احتکار خودرو وزیر صنعت معدن... و تجارت اعلام کرد هرگونه شائبه مطرح شده درباره احتکار... عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس از احتکار 90 هزار... هزار و ایران خودرو 30 هزار خودرو احتکار کرده اند...
کد خبر: ۸۰۲۱۰۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۰۳


شده درباره احتکار خودرو به وسیله خودروسازان خلاف واقع است... احتکار 90 هزار خودرو توسط خودروسازان داخلی خبر داده بود... احتکار کرده اند افزود خودروهای داخلی بطور میانگین 10 تا... امکان احتکار خودرو توسط خودروسازان وجود ندارد در این ارتباط...
کد خبر: ۸۰۱۹۵۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۰۲


آقایان خودروساز و خودرو فروش افزایش قیمت تا کجا؟
خودرو و سایپا» نزدیک به 90 هزار خودرو احتکار کرده... دوم آنکه مگر 90 هزار خودروی احتکار شده از سوی... خودروسازان با احتکار این خودروها زمینه آنچنانی افزایش قیمت را...
کد خبر: ۸۰۰۶۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۲/۲۹


بی ثباتی و غیرقابل پیش بینی بودن قیمت ها، نامناسب‌ترین مؤلفه محیط کسب و کار
کد خبر: ۷۹۷۸۸۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۲/۲۲


دانستنی های حقوقی؛
جرم احتکار از جمله جرایم عمدی است و برای اینکه... احتکار جرم تلقی شود نه تنها باید سوء نیت عام...
تابناک مقداد امیری_ احتکار در لغت از ریشۀ « حکر»... است از نظر حقوقی احتکار عبارت است از این که... گرانفروشی و احتکار ارزاق عمومی در صلاحیت دادگاه های انقلاب... به خاک جمهوری اسلامی ایران و رواج بازار احتکار و...
کد خبر: ۷۹۵۷۳۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۷/۰۷


گران فروشی احتکار کم فروشی عدم صدور فاکتور و عدم...
کد خبر: ۶۷۷۸۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۲۷


کد خبر: ۴۲۷۶۵۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۵/۳۰


خطری دیگر جلوی راه هدفمندی
سوی دولت خبرها حاکی از احتکار برخی از اقلام در... انبار و احتکار اجناس مختلف زده اند تا پس از...
احتکار برخی از اقلام در انبارها و گرانی اجناس در... تولید و توزیع دست به انبار و احتکار اجناس مختلف... گزاف کالاهای خود را به فروش برسانند با این احتکار... نیز به احتکار و انبار کالاهای اساسی روی آورده اند...
کد خبر: ۳۹۵۷۲۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۰۵


این طور آدم ها هم هستند احتکار فرهنگ نانوشته ایرانی... مریم یوسفی جامعه شناس و استاد دانشگاه نیز از احتکار... جامعه همواره کم یا زیاد احتکار خواهیم کرد وی با... دهیم وی با اشاره به اینکه احتکار بنزین اما شوخی...
کد خبر: ۳۹۵۱۴۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۳/۰۲/۰۳


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv