در مورد احتکار در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


احتکار (Hoarding)، در علم اقتصاد، عمل تحصیل و نگه‌داری منابع کم‌یاب است. محتکران این کار را با این احتمال که بتوانند برای کسب سود به مشتریان کالای گرانتر بفروشند انجام می دهند؛ اقدامی که خلاف قانون و نیز شرع است.

احتکار در لغت از ریشۀ «حکر» گرفته شده که به معنای ظلم، عسر، سوء معاشرت آمده است. از نظر حقوقی احتکار، عبارت است از این که کسی کالای مورد احتیاج و ضروری عامه را زیاده از مصرف خود داشته و برای جلوگیری از فروش به دولت یا مردم، پنهان کند. در شرایط اقتصادی کنونی که نرخ تورم رو به افزایش است، در بازار اقتصادی ایران و در حوزه های مختلف شبیه بازار لوازم خانگی، بازار میوه، بازار گوشت، بازار پوشاک و... احتکار به کرات در حال رخ دادن است.



احتکار در قانون


پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تصویب قانون «حدود صلاحیت دادسرا و دادگاه‌های انقلاب» مصوب ۱۱/۲/ ۱۳۶۲ رسیدگی به جرائم گرانفروشی و احتکار ارزاق عمومی در صلاحیت دادگاه‌های انقلاب اسلامی قرار گرفت. اما پس از هجوم ارتش بعثی  عراق به خاک جمهوری اسلامی ایران و رواج بازار احتکار و کمبود و نایابی برخی از اجناس و تهیّۀ آن از بازار سیاه باعث گردید که قانونگذار در تاریخ ۲۳/ ۱/ ۱۳۶۷، قانون تشدید مجارات محتکران و گرانفروشان را به تصویب رساند. نظر به اینکه مدت اجرای مقررات اخیر الذکر از تاریخ لازم الاجراء بودن پنج سال تعیین گردیده بود لذا در تاریخ ۱۹/ ۹/ ۶۹ قانون «مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور» تصویب گردید که در بند ب. مادۀ ۱ آن اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی از طریق گرانفروشی کلان ارزاق یا سایر نیازمندی‌های عمومی و احتکار عمده ارزاق یا نیازمندی‌های مزبور و پیش خرید فراوان تولیدات کشاورزی و سایر تولیدات مورد نیاز عامه و امثال آن‌ها به منظور ایجاد انحصار یا کمبود آنها، جرم محسوب شده و مرتکب به مجازات‌های مقرر در این قانون محکوم می‌شود.

عمل مرتکب، فعل مثبت مادی خارجی است که به صورت جمع و نگهداری ارزاق مورد نیاز و ضروری به قصد افزایش قیمت و پیش خرید فراوان تولیدات کشاورزی و سایر تولیدات مورد نیاز عامه و امثال آن‌ها به منظور ایجاد انحصار یاکمبود در عرضۀ آن‌ها تجلی می‌یابد. بدین ترتیب زمانی احتکار جرم است که موجب آشفتگی در نظام جامعه و ایجاد بازار سیاه گردد و موجب تضییق و دشواری عامه مردم گردد، وگرنه در مورد فراوانی که عرضۀ بی‌رویه کالا چه بسا موجب اتلاف مال شود، نه تنها جرم نیست بلکه از جهاتی منطبق با موازین عقلانی است.

 

شرایط جرم انگاری احتکار


زمانی احتکار جرم است که موجب آشفتگی در نظام جامعه و ایجاد بازار سیاه گردد و موجب تضییق و دشواری عامه مردم گردد، وگرنه در مورد فراوانی که عرضۀ بی‌رویه کالا چه بسا موجب اتلاف مال شود، نه تنها جرم نیست بلکه از جهاتی منطبق با موازین عقلانی است.

هدف اصلی احتکار برای فروشندگان، منفعت طلبی از تمایل و شتابی است که خریداران در اثر باور کردن کمیابی کالا از خود نشان داده و به ذخیره سازی و نگهداری کالا می‌پردازند.

موضوع جرم احتکار، ارزاق یا سایر نیازمندی‌های عمومی افراد جامعه است. مقنن یا تأسی از نظر فق‌های معاصر قائل به تفکیک شده و ارزاق مورد نیاز و ضروری عامه مردم را شامل گندم، جو، کشمش، خرما و روغن حیوانی و نباتی دانسته و کسانی را که اقدام به جمع و نگهداری آن‌ها به قصد افزایش قیمت نمایند محتکر می‌شناسد؛ و اگر کالا‌های دیگری غیر از پنج مورد مذکور را که مورد احتیاج ضروری عامه است به قصد افزایش قیمت یا امتناع از فروش به مردم و یا خودداری از فروش به دولت پس از اعلام نیاز دولت حبس و امساک نماید، در حکم محتکر محسوب و از این حیث به مجازات محتکر محکوم خواهند شد. در نتیجه ارزاق مورد نیاز و ضروری عامه هر نوع کالائی است که برای مصرف افراد جامعه ضرورت دارند.


عنصر معنوی جرم احتکار


جرم احتکار از جمله جرائم عمدی است؛ و برای اینکه احتکار جرم تلقی شود نه تنها می‌بایست سوء نیت عام مرتکب که دلالت به ارتکاب عمل جمع‌آوری و نگهداری ارزاق مورد نیاز و ضروری عامه مردم به منظور نفع شخصی و به قصد افزایش قیمت است، تحقق یابد، بلکه می‌بایست سوء نیت خاص او که همانا ایجاد انحصار یا کمبود در عرضۀ آن‌ها به جهت اخلال در امر مایحتاج عمومی جامعه است نیز محقق شود.


مجازات محتکر


اگر اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی از طریق احتکار عمدۀ ارزاق یا سایر نیازمندی‌های عمومی به قصد ضربه زدن به نظام و یا به قصد مقابله با آن و یا با علم به مؤثر بودن اقدام در مقابله با نظام مزبور باشد، مرتکب یا مرتکبین محارب و مفسد فی الارض شناخته شده و به مجازات اعدام محکوم خواهند شد؛ و در غیر اینصورت به حبس از پنج تا بیست سال محکوم شده و در هر دو مورد دادگاه به عنوان جزای مالی به ضبط کلیه اموالی که از طریق خلاف قانون بدست آمده است، حکم خواهد داد.

ضمناً دادگاه می‌تواند علاوه بر جریمۀ مالی و حبس، مرتکب را به ۲۰ تا ۷۴ ضربه شلاق در انظار عمومی محکوم نماید. در مواردی که اخلال در امر توزیع مایحتاج عمومی از طریق احتکار عمده یا کلان یا فراوان ارزاق یا نیازمندی‌های عمومی نباشد مرتکب به دو تا پنج سال حبس و ضبط کلیۀ اموال که از طریق غیرقانونی به دست آمده است به عنوان نقدی محکوم خواهد شد. اگر این اقدامات از طرف شخص یا اشخاص حقوقی اعم از خصوصی یا دولتی یا نهاد‌ها یا تعاونی‌ها و غیراین‌ها انجام گیرد، فرد یا افرادی که در انجام این اقدامات عالماً و عامداً مباشرت یا شرکت یا به گونه‌ای دخالت داشته باشند، بر حسب اینکه اقدام آن‌ها با قسمت اول یا دوم مادۀ ۲ قانون مجازات اخلال گران در نظام اقتصادی کشور منطبق باشد به مجازات مقرر در این ماده محکوم خواهند شد. در این موارد اگر مدیر یا مدیران و بازرس یا بازرسان و بطور کلی مسؤول یا مسؤولین ذیربط که به گونه‌ای از انجام تمام یا قسمتی از اقدامات مزبور مطلع شوند و در زمینۀ جلوگیری از آن یا آگاه ساختن افراد یا مقاماتی که قادر به جلوگیری هستند اقدام فوری و مؤثری انجام ندهند و از انجام تکلیف مقرر خود داری کرده یا با سکوت خود به تحقق جرم کمک کنند معاون جرم محسوب شده و حسب مورد برابر مقررات مادۀ ۷۲۶ قانون مجازات اسلامی به حداقل مجازات مقرر در هر مورد محکوم خواهند شد.

هدف اصلی احتکار برای فروشندگان، منفعت طلبی از تمایل و شتابی است که خریداران در اثر باور کردن کمیابی کالا از خود نشان داده و به ذخیره سازی و نگهداری کالا می‌پردازند.


احتکار در قرآن


در قرآن مجید به طور صریح و مکرربه کم فروشی اشاره شده و به شدت تقبیح گردیده است و بالاتر از آن قرآن کریم کم‌فروشی را موجب ویران شدن شهر و نابود شدن قوم آن معرفی کرده است؛ و در شش سوره از ۱۱۴ سوره قرآن کم فروشی مورد مذمت قرار گرفته است. سوره مطففین که این سوره مبارکه که به نام کم فروشان معرفی شده است:

١) ویل للمطففین الذین اذا اکتالوا علی الناس یستوفون؛ و اذا کالو هم او وزنو هم یخسرون.

وای به حال کم فروشان آنان که وقتی چیزی را با پیمانه یا وزن از مردم تحویل می‌گیرند کاملاً حق خود را استیفاء می‌کنند، ولی وقتی چیزی را تحویل مردم می‌دهند در پیمانه و وزن کمتر می‌دهند. آیا آن‌ها عقیده ندارند که بعد از مرگ زنده خواهند شدو به روز بزرگ رستاخیز ایمان ندارند. روزی که تمام مردم در پیشگاه خداوند برای تعیین سرنوشت خود می‌ایستند.

٢) سوره اسراء: واوفوا الکیل اذا کلتم و زنوا بالقسطاس المستقیم. ذلک خیر و احسن تأویلاً

جنس را با پیمانه کامل و وزن درست تحویل بدهید. که این کار خوب می‌باشد و عاقبت بهتری برای شما دربردارد. در این سوره مبارکه که قبل از اشاره به موضوع پیمانه و وزن صحیح به زنا و قتل نفس و تعدی به مال یتیمان اشاره شده است و کم فروشی در ردیف این گناه‌ها قرار گرفته است.

٣) سوره رحمن: والسماء رفع‌ها و وضع المیزان. الا تطغوافی المیزان. واقیموا الوزن بالقسط ولاتخسروا المیزان.

آسمان را خداوند برافراشت و میزان عدل را برقرار کرد. تا در آنچه وزن می‌کنند تجاوز و تعدی روا ندارید و هرگاه چیزی را وزن می‌کنید عدالت و صحت ترازو را رعایت کنید و آنچه را وزن می‌کنید کم ندهید

٤) سوره انعام: واوفوا الکیل و المیزان بالقسط (پیمانه را تمام و وزن را درست و عادلانه تحویل بدهید) در این سوره مبارکه خداوند متعال آنچه را بر بندگان خود حرام کرده است برمی شمرد: خودداری از شرک، و احسان به والدین، و خودداری از کشتن اولاد خود از ترس فقر و تنگدستی، و خودداری از فحشاء ظاهر و باطن، و قتل نفس، وخودداری از تجاوز و دست درازی به مال یتیم، و در آخر صحت پیمانه و وزن و خودداری از کم فروشی است.

٥) سوره اعراف: که در این سوره شریفه خداوند خطاب به قوم شعیب اهالی شهر مدین می‌فرماید: پیمانه و وزن را تمام و کمال تحویل بدهید و در مال مردم نقصان روا مدارید و در پهنه زمین پس از آنکه صلاح و اصلاح برقرار شد فساد را منتشر نکنید و این امر برای شما بهتر است اگر ایمان داشته باشید.

در مورد احتکار در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

جزییات پرونده واردات خودرو از زبان رئیس فراکسیون مبارزه با مفاسد اقتصادی؛
چندی پیش بود که خبر احتکار خودروهای تولید داخل توسط... خودروسازی ها موضوع احتکار برای افزایش قیمت خودروهای تولیدی این...
چندی پیش بود که خبر احتکار خودروهای تولید داخل توسط... خودروسازی ها موضوع احتکار برای افزایش قیمت خودروهای تولیدی این... کاهش پیدا نکرد بلکه شائبه احتکار خودرو را نیز نتوانست... این باورند که خودروسازی ها با احتکار خودرو قصد برهم...
کد خبر: ۸۳۲۶۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۲۰


بزرگ احتکار کننده و مختل کننده بازار توجه نمی کنند...
کد خبر: ۸۳۲۴۶۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۹


احتکار کالا از آهن و میگلرد تا پوشک و برنج... این قضیه زمزمه احتکار کالا توسط برخی سودجویان در بین... انبارها و سوله های مختلف احتکار کالا از آهن و... فقط در بحث آهن و میلگرد ارزش انبارهای احتکار کشف...
کد خبر: ۸۳۱۷۶۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۷


پیمانه اقتصادی؛
احتکار خودرو ثبات نسبی قیمت نفت با وجود کاهش ذخایر...
همچون واکنش وزیر صنعت به موضوع احتکار خودرو ثبات نسبی... بر دارد واکنش وزیر صنعت به موضوع احتکار خودرو وزیر... گفت موضوعات مطرح مبنی بر احتکار خودرو از سوی خودروسازان... شریعتمداری اظهار کرد موضوع احتکار خودرو از سوی خودروسازان از...
کد خبر: ۸۳۱۷۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۷


تبریز گفت موضوعات مطرح شده مبنی بر احتکار خودرو از... ایسنا محمد شریعتمداری اظهار کرد موضوع احتکار خودرو از سوی... خودروسازان از جمله احتکار ۸۸۴۵ دستگاه خودرو در ایران خودرو... ها جریمه بدهد بنابراین در این شرایط احتکار خودرو از...
کد خبر: ۸۳۱۶۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۶


مرور روزنامه‌های پنجشنبه پانزدهم شهریورماه؛
احتکار رضا دهکی در سرمقاله امروز ابتکار در مطلبی با... عنوان مرغ و تخم مرغ بحران و احتکار نوشت معما-شوخی... گونه مطرح کرد اول بحران در بازار بود یا احتکار... رسد قاعدتا احتکار که خود به هدف سود بیشتر به...
کد خبر: ۸۳۱۳۳۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۵


انبارهای کالاهای احتکار شده و نحوه توزیع این کالاها توضیح... صمت درباره شناسایی و تعیین تکلیف انبارهای کالاهای احتکار شده... گفت به طور مثال در مورد کشف انبار کاغذهای احتکار... قطع به یقین اعلام می شود که احتکار است بلافاصله...
کد خبر: ۸۳۱۱۰۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۴


چالش به وجود آمده در بازار محصولات بهداشتی احتکار برخی... احتکار صورت گرفته توسط وارد کنندگان مواد سلولزی به صورت...
کد خبر: ۸۳۱۰۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۴


است جالب است که اینها خودشان احتکار می کنند و... می گویند احتکار نکنید آنها خودشان در جای جای کشور... 8000 و خودرو احتکار کرده اند و به مردم می... گویند کالا احتکار نکنید این نماینده مجلس افزود خودروساز ما...
کد خبر: ۸۳۰۹۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۴


اظهار کرد احتکار کاری بسیار ناپسند است که تعریف خاص... احتکار نیست دلیلی برای این کار وجود ندارد در واقع... درخصوص تایید احتکار خودرو گفت ما جلسات متعددی را با... خودروسازان داشته ایم همانطور که گفته شد مصداق احتکار درمورد...
کد خبر: ۸۳۰۷۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۳


« احتکار و افزایش قیمت دارو» را به هیئت رئیسه... علت سوء مدیریت که منجر به احتکار و افزایش فیمت...
کد خبر: ۸۳۰۷۳۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۳


چرتکه؛
کد خبر: ۸۳۰۶۸۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۲


هزار و سیصد و بیستمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
هشتگ « احتکار» نوشته شده « نداشتن شرف یعنی احتکار... رو احتکار می کنین که گرون تر بفروشین و خون... داده اند / ایران سرنوشت کالاهای احتکاری کشف شده چه... تجارت خراسان رضوی گفت کالاهای احتکار شده پنج یا شش...
کد خبر: ۸۳۰۶۴۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۲


افزود مالک این محموله قبلا نیز اقدام به احتکار یک...
کد خبر: ۸۳۰۵۳۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۲


چرتکه؛
کد خبر: ۸۳۰۱۷۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۱


کند به گزارش ایسنا داستان گرانی موبایل و احتکار گوشی... گوشی احتکارشده توقیف شده و همچنین ۱۰۰ هزار گوشی در...
کد خبر: ۸۳۰۱۲۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۱


سازمان حمایت مصرف کنندگان:
احتکاری در زمینه خودرو صورت گرفته با آن برخورد می...
احتکاری در زمینه خودرو صورت گرفته با آن برخورد می... معدن و تجارت محمود نوابی در واکنش به اخبار احتکار... موردی اگر به این نتیجه برسد که احتکاری صورت گرفته...
کد خبر: ۸۲۹۹۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۰


نمایندگان در گفت وگو با «تابناک»؛
کد خبر: ۸۲۹۹۱۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۱۰


خودرو را احتکار کرده اند تا با قیمت بالاتر به... فروش برسانند بعد از آن خودروسازان منکر احتکار شدند و...
خودرو را احتکار کرده اند تا با قیمت بالاتر به... فروش برسانند بعد از آن خودروسازان منکر احتکار شدند و... حدود ۹۰ هزار خودرو را احتکار نموده اند که از... آن واکنش نشان دادند و احتکار خودرو ها را تکذیب...
کد خبر: ۸۲۹۷۳۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۰۹


دلیل آنچه احتکار و نفروختن اعلام شده بود منتشر شد... احتکار نیست و در شرایط کنونی باید به پر بودن...
کد خبر: ۸۲۹۶۱۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۰۹


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv