در مورد سهراب سپهری در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

سهراب سپهری متولد ۱۵ مهر ۱۳۰۷ در کاشان بود که در تاریخ ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ در تهران درگذشت. او شاعر،  نویسنده و نقاش اهل ایران بود. او از مهم‌ترین شاعران معاصر ایران است و شعرهایش به زبان‌های بسیاری از جمله انگلیسی،  فرانسوی،  اسپانیایی و ایتالیایی ترجمه شده‌است.


زندگی

سهراب سپهری، در ۱۵ مهرماه ۱۳۰۷، در کاشان به دنیا آمد. پدربزرگش میرزا نصرالله‌خان سپهری، نخستین رئیس تلگراف‌خانه کاشان بود. پدرش اسدالله و مادرش ماه‌جبین نام داشتند که هر دو اهل هنر و شعر بودند.
دورهٔ ابتدایی را در دبستان خیام کاشان (۱۳۱۹)، و متوسّطه را در دبیرستان پهلوی کاشان گذراند و پس از فارغ‌التحصیلی در خرداد ۱۳۲۲ در دورهٔ دوسالهٔ دانش‌سرای مقدماتی پسران، به استخدام ادارهٔ فرهنگ کاشان درآمد. در شهریور ۱۳۲۷ در امتحانات ششم ادبی شرکت نمود و دیپلم دوره دبیرستان خود را دریافت کرد. سپس به تهران آمد و در دانشکده هنر‌های زیبای دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت و هم‌زمان به استخدام شرکت نفت در تهران درآمد که پس از ۸ ماه استعفا داد. سپهری در سال ۱۳۳۰ نخستین مجموعهٔ شعر نیمایی خود را به نام مرگ رنگ منتشر کرد. در سال ۱۳۳۲ از دانشکده هنر‌های زیبا فارغ‌التحصیل شد و نشان درجه اول علمی را دریافت کرد. در همین سال در چند نمایشگاه نقاشی در تهران شرکت نمود و نیز دومین مجموعهٔ شعر خود را با عنوان زندگی خواب‌ها منتشر کرد. در آذر ۱۳۳۳ در ادارهٔ کل هنر‌های زیبا (فرهنگ و هنر) در قسمت موزه‌ها شروع به کار کرد و در هنرستان‌های هنر‌های زیبا نیز به تدریس می‌پرداخت.
سهراب به فرهنگ مشرق‌زمین علاقه خاصی داشت و سفر‌هایی به هندوستان،  پاکستان،  افغانستان،  ژاپن و چین داشت. مدتی در ژاپن زندگی کرد و هنر «حکاکی روی چوب» را در آنجا فراگرفت. همچنین به شعر کهن سایر زبان‌ها نیز علاقه داشت؛ از این رو ترجمه‌هایی از شعر‌های کهن چینی و ژاپنی انجام داد.
در مرداد ۱۳۳۶ از راه زمینی به کشور‌های اروپایی سفر کرد و به پاریس و لندن رفت. ضمناً در مدرسهٔ هنر‌های زیبای پاریس در رشتهٔ لیتوگرافی نام‌نویسی کرد. در دورانی که به اتفاق حسین زنده‌رودی در پاریس بود بورس تحصیلی‌اش قطع شد و برای تأمین خرج‌های زندگی و ماندن بیشتر در فرانسه و ادامهٔ نقاشی، مجبور به کار شد و برای پاک کردن شیشهٔ آپارتمان‌ها، گاهی از ساختمان‌های بیست طبقه آویزان می‌شد.
وی همچنین کار‌های هنری خود را در نمایشگاه‌ها به معرض نمایش می‌گذاشت. حضور در نمایشگاه‌های نقاشی همچنان تا پایان عمر وی ادامه داشت. سهراب سپهری مدتی در اداره کل اطلاعات وزارت کشاورزی با سمت سرپرست سازمان سمعی و بصری در سال ۱۳۳۷ مشغول به کار شد. از مهر ۱۳۴۰ نیز شروع به تدریس در هنرکدهٔ هنر‌های تزیینی تهران نمود. پدر وی که به بیماری فلج مبتلا بود، در سال ۱۳۴۱ فوت کرد. در اسفند همین سال بود که از کلیهٔ مشاغل دولتی به کلی کناره‌گیری کرد. پس از این سهراب با حضور فعال‌تر در زمینه شعر و نقاشی آثار بیشتری آفرید و راه خویش را پیدا کرد. وی با سفر به کشور‌های مختلف ضمن آشنایی با فرهنگ و هنرشان نمایشگاه‌های بیشتری را برگزار نمود.
در سالیان آغازین دههٔ ۱۳۴۰ سپهری همراهِ داریوش آشوری به ترجمهٔ پاره‌هایی از مقالات و نمایشنامه‌های ژاپنی از روی نسخهٔ فرانسوی کمک کردند که در سال ۱۳۴۳ در کتابِ نمایش در ژاپن بهرام بیضایی چاپ شد.
سهراب هنرمندی جستجوگر، تنها، کمال طلب، فروتن و خجول بود که دیدگاه انسان مدارانه‌اش بسیار گسترده و فراگیر بود. از این رو آثار وی همیشه با نقد و بررسی‌هایی همراه بوده‌اند. برخی از کتاب‌های او چنین می‌باشند: «تا انتها حضور»، «سهراب مرغ مهاجر» و «هنوز در سفرم»، «بیدل، سپهری و سبک هندی»، «تفسیر حجم سبز»، «حافظ پدر، سهراب سپهری پسر، حافظان کنگره»، «نیلوفر خاموش: نظری به شعر سهراب سپهری» و «نگاهی به سهراب سپهری».

 
خانواده

پدر سهراب، اسدالله سپهری، کارمند اداره پست و تلگراف کاشان، اهل هنر بود. وقتی سهراب خردسال بود، پدرش به بیماری فلج مبتلا شد و در سال ۱۳۴۱ درگذشت. مادر سهراب، ماه‌جبین که اهل شعر و ادب هم بود، در خرداد سال ۱۳۷۳ درگذشت. منوچهر سپهری، برادر ارشد سهراب و تنها برادر وی که هم‌بازی دوران کودکی سهراب بود نیز، در سال ۱۳۶۹ درگذشت. او سه خواهر به نام‌های همایون‌دخت، پری‌دخت و پروانه سپهری داشت.
 

شعر

شعر سهراب سپهری نیمایی است، اما تاثیر هوشنگ ایرانی نیز براشعار ایشان به اثبات رسیده است. تمامی اشعار او تصویرسازی است. در این شیوه جدید سهراب سپهری بر دیدگاه انسان مدارانه و آموخته‌هایی که از فلسفه ذن فرا گرفته‌بود به شیوه جدیدی دست یافت که «حجم سبز» شیوه تکامل یافته سبکش محسوب می‌شود. وی عادت داشت که دور از جامعه آثار هنری اش را خلق کند و برای رسیدن به تنهایی‌هایش «قریه چنار» و کویر‌های کاشان را انتخاب کرده بود.

شعر وی صمیمی، سرشار از تصویر‌های بکر و تازه‌است که همراه با زبانی نرم، لطیف، پاکیزه و منسجم تصویرسازی می‌کند. از معروفترین شعر‌های وی می‌توان به: نشانی،  صدای پای آب و مسافر اشاره کرد که شعر صدای پای آب یکی از بلندترین شعر‌های نو زبان فارسی است.  کریم امامی که از دوستان نزدیک وی بوده در زمان حیاتش برخی از شعر‌های سهراب را به زبان انگلیسی ترجمه کرده‌است. در سال ۱۳۷۵، ترجمه انگلیسی دو مجموعه صدای پای آب و حجم سبز با ترجمه اسماعیل سلامی و عباس زاهدی توسط انتشارات زبانکده منتشر شد. بعد‌ها نیز مترجمان دیگری شعر‌های وی را به زبان‌های انگلیسی،  فرانسوی،  اسپانیایی و ایتالیایی و کرواتی ترجمه کردند. در سال ۱۳۷۱ شعر‌های منتخبی از دو کتاب حجم سبز و شرق اندوه با نام «ما هیچ، ما نگاه» توسط «کلارا خانیس» به زبان اسپانیایی ترجمه شد. در سال ۱۳۷۵ منتخبی از اشعار سهراب سپهری توسط هنرمند ایرانی جاوید مقدس صدقیانی به زبان ترکی استانبولی ترجمه و از سوی انتشارات YKY در کشور ترکیه منتشر شد. در سال ۱۳۹۳ گزیده اشعار سهراب سپهری به نام صدای پای اب توسط ابتهاج نوایی به زبان کروآتی ترجمه و توسط انتشارات پرومته در کرواسی منتشر شد.
 

نمونه اشعار

قایقی خواهم ساخت
خواهم انداخت به آب
دور خواهم شد از این خاک غریب
که در آن هیچ‌کسی نیست که در بیشه عشق
قهرمانان را بیدار کند


***
قایق از تور تهی
و دل از آرزوی مروارید.
همچنان خواهم راند
نه به آبی‌ها دل خواهم بست
نه به دریا ـ پریانی که سر از آب بدر می‌آرند
و در آن تابش تنهایی ماهی گیران‌
می‌فشانند فسون از سر گیسوهاشان


***
همچنان خواهم راند
همچنان خواهم خواند
«دور باید شد، دور
مرد آن شهر، اساطیر نداشت
زن آن شهر به سرشاری یک خوشه انگور نبود
هیچ آئینه تالاری، سرخوشی‌ها را تکرار نکرد
چاله آبی حتی، مشعلی را ننمود
دور باید شد، دور
شب سرودش را خواند.
نوبت پنجره هاست
همچنان خواهم راند
همچنان خواهم خواند


***
پشت دریا‌ها شهری ست
که در آن پنجره‌ها رو به تجلی باز است
بام‌ها جای کبوتر‌هایی است، که به فواره هوش بشری می‌نگرند
دست هر کودک ده ساله شهر، شاخه معرفتی است
مردم شهر به یک چینه چنان می‌نگرند
که به یک شعله، به یک خواب لطیف


***
خاک موسیقی احساس تُرا می‌شنود
و صدای پر مرغان اساطیر می‌آید در باد


***
پشت دریا شهری ست
که درآن وسعت خورشید به اندازه چشمان سحرخیزان است
شاعران وارث آب و خرد و روشنی اند


***
پشت دریا‌ها شهری ست
قایقی باید ساخت
محمد نوری و محمد اصفهانی خوانندگان پاپ موسیقی ایران این قطعه شعر را آهنگسازی و اجرا نمودند.
 

نقاشی

وی در نقاشی از دستاورد‌های زیبایی شناختی شرق و غرب بهره‌مند گشته بود که این تأثیر‌ها در آثارش جلوه گر بودند. در آثار نقاشی اش رویکرد نوین و متفاوتی داشت به‌طوری‌که فرم‌های هندسی نخودی و خاکستری رنگش با تمامی نقاشان فیگوراتیو همزمانش متفاوت بود. او در نقاشی به شیوه‌ای موجز، نیمه انتزاعی دست یافت که برای بیان مکاشفه‌های شاعرانه اش در طبیعت کویری کارگشا بود. سپهری بیشتر نمایشگاه‌های داخلی آثار نقاشی اش را در «گالری سیحون» برگزار می‌کرد و عادت نداشت که برای روز معرفی در نمایشگاه شرکت کند.
نقاشی سپهری هرچه پیش رفته کمتر به وسیلهٔ کنترل مستقیم قلم مو پدید آمده و در سری آثار متاخرش بیشتر رفتاری فی البداهه توسط ابزار‌های غیر سنتی نقاشی ست؛ شهروز نظری در این باره می‌نویسد:

او در آخرین دوران کاری اش به تکنیکی از بافت‌گذاری (texture) دست یافت که تا به امروز برای بسیاری از هنرمندان دست نیافتنی به نظر می‌رسد. درخت‌های او نتیجه پرهیزش از رنگ‌گذاری با قلم مو هستند. او در این آثار حوادث رنگی را تبدیل به موضوع آثارش می‌کند. استفاده از کاردک‌های بزرگ چوبی و رنگ‌های رقیق شده و بافت ریز و درهم شده پارچه‌های بوم محصول تحقیقات وسیع او بر نقاشی آن سال‌های غرب (آبستره) و شگرد‌های نقاشی سنتی مشرق زمین است.

امضای وی بر روی نقاشی‌هایش به خط نستعلیق بوده که به نظر مرتضی ممیز جلوه از روحیه فروتنانه و ایرانی اش دارد. از آثار او می‌توان به «طبیعت بیجان» ۱۳۳۶، «شقایقها، جویبار و تنه درخت» ۱۳۳۹، «علف‌ها و تنه درخت» ۱۳۴۱، «ترکیب بندی با نوار‌های رنگی» ۱۳۴۹، «ترکیب بندی با مربعها» ۱۳۵۱ و «منظره کویری» ۱۳۵۷ اشاره کرد. برخی از آثار وی در نزد مجموعه داران و دوستان سپهری قرار دارد و پروانه سپهری خواهر سهراب، آثاری از وی را که در اختیار داشت به موزه کرمان اهدا نمود.

سپهری رکورددار قیمت نقاشی مدرن ایرانی است. در سال ۱۳۹۳ دو تابلو وی (تابلو تنه درختان و دیگری یک تابلوی انتزاعی) به قیمتِ یک میلیارد و هشتصد میلیون به فروش رسید. در سال ۱۳۹۵ نیز، دو تابلو دیگر از مجموعه تنه‌های درخت وی در حراج تهران به بالاترین قیمت پیشنهادی (اثر اول ۳ میلیارد و اثر دوم ۱ میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان) به فروش رسید. رکورد فروش نقاشی در ایران نیز به یکی از چشم‌انداز‌های این نقاش تعلق دارد که در سال ۹۷ به قیمت پنج میلیارد و صد میلیون تومان در حراج تهران به فروش رسید.

 
درگذشت

سهراب سپهری در سال ۱۳۵۸ به بیماری سرطان خون مبتلا شد و به همین سبب در همان سال برای درمان به انگلستان رفت، اما بیماری بسیار پیشرفت کرده بود و وی ناکام از درمان به تهران بازگشت. او سرانجام در غروب دوشنبه ۱ اردیبهشت سال ۱۳۵۹ در بیمارستان پارس تهران به علت ابتلا به بیماری سرطان خون درگذشت. صحن امامزاده سلطان‌علی بن محمد باقر روستای مشهد اردهال واقع در اطراف کاشان میزبان ابدی سهراب گردید.
در ابتدا یک کاشی فیروزه‌ای در محل دفن سهراب سپهری نصب‌شد، و سپس با حضور خانواده وی سنگ سفید رنگی جایگزین آن گردید که بر روی آن قسمتی از شعر «واحه‌ای در لحظه» از کتاب حجم سبز با خطاطی رضا مافی حکاکی شده بود:

به سراغ من اگر می‌آیید

نرم و آهسته بیایید

مبادا که ترک بردارد

چینی نازک تنهایی من

این سنگ در مهر ۱۳۸۴ با بی‌دقتی کارگران و به علت سقوط مصالح ساختمانی بر روی آن شکست و با سنگ سفیدرنگ دیگری که سعی شده‌بود با سنگ قبلی شباهت داشته‌باشد تعویض شد.  در ۲۹ اسفند ۱۳۸۷، سنگ بزرگتر سیاه‌رنگی بر روی سنگ سفید نصب گردید.
 
 

در مورد سهراب سپهری در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
سهراب سپهری شاعری شبیه شعرهایش اقدام عجیب برخی زائران در...
کد خبر: ۱۰۸۰۷۵۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۱۶


با باد می چرخد اتفاق عجیب روی سنگ قبر سهراب... سپهری کیک بپز و روز مادر را مبارک کن سومین...
کد خبر: ۱۰۳۲۰۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۱/۱۵


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
شعر های سهراب سپهری بر دیوار های شهر نقاشی می...
کد خبر: ۱۰۰۴۱۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۶/۳۱


شباهتی کم نظیر به سهراب سپهری دارد شب رمانتیک ورزشی...
کد خبر: ۹۴۴۷۹۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۶


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۲۸۴۴۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۶


ریتم؛
مرگ رنگ از هشت کتاب سهراب سپهری است موزیک ویدیو...
کد خبر: ۹۱۹۷۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۰۳


و از معاصران شاید بیش از هر کسی این سپهری... سهراب سپهری خواندم از خوش حالی شوکه شدم هنوز هم... سپهری برای من تازه است هم نوشته ها و هم... نقاشی های سپهری هنوز و همچنان حرف تازه دارد گو...
کد خبر: ۸۹۷۰۵۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۱۶


دو تابلوی ارائه شده از سهراب سپهری اختصاص یافت که...
کد خبر: ۸۱۲۵۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۰۹


آثار نظیر تابلو سهراب سپهری که در حراج نهم به...
و روغن سهراب سپهری شاعر و نقاش معاصر به ارزش... شماری از آثار نظیر تابلو سهراب سپهری که در حراج... چون سهراب سپهری حسین زنده رودی پرویز تناولی عباس کیارستمی... در ادامه نوبت به تابلوی نقاشی منحصربه فرد سهراب سپهری...
کد خبر: ۸۱۲۴۰۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۰۸


قبر غلامحسین مظلومی سنگ قبر سهراب سپهری مخدوش شد و... شد در ادامه تصاویر تازه ای از سنگ قبر سهراب... سپهری شاعر و نقاش برجسته تاریخ معاصر ایران منتشر شد...
کد خبر: ۷۷۶۲۰۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۲


همراه با خانواده سهراب سپهری در زادروزش...
جون البته سهراب سپهری بود که با حوصله هر چه... سهراب سپهری با تعدادی از اعضای خانواده اش به گفت... خواهر بزرگ تر سهراب و با سخنان او آغاز می... شود سهراب بچه سوم بود اول برادر بزرگ ترمان بود...
کد خبر: ۷۳۶۳۳۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۷/۱۵


نبض خبر؛
تابلوی درختان سهراب سپهری که تاکنون میان چندین مجموعه دار...
کد خبر: ۷۱۰۳۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۴/۱۷


چگونه یک شبه می‌توان میلیاردر شد؟
من که با ضرب قلم های سهراب سپهری آشنا هستم...
است برای من که با ضرب قلم های سهراب سپهری... بار آقایی با تابلویی از سهراب سپهری وارد گالری شد... نظرم بهتر است یک اثر اصل سهراب بدون امضا باشد...
کد خبر: ۵۷۴۸۲۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۲/۲۴


nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ