در مورد دیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

 

 کلیات


دیه یکی از قوانین اسلام است که بر اساس قانون مجازات اسلامی و نیز تعاریف فقهی مال یا پولی است که به سبب کشتن انسان یا نقص عضو به کسی که صدمه دیده است یا به بازماندگان او پرداخت می‌شود.  همچنین بر اساس تعاریف حقوقی دیه کیفر نقدی است که از مجرم به نفع مجنی‌علیه یا قائم مقام او گرفته شود. میزان دیه از سوی شارع (دادگاه) برای جنایت تعیین شده‌است. میزان دیه در دین اسلام برای مرد و زن مسلمان و مردان و زنان سایر دین‌های آسمانی متفاوت است.

 

ماه های حرام


در تعریف حقوقی چهار ماه قمری ذی القعده،  ذی‌الحجه،  محرم و رجب ماه‌های حرام هستند. در این چهار ماه -به‌جز برای دفاع- جنگ کنار گذاشته می‌شود و دیه افزایش می‌یابد. هدف از این کار ایجاد امنیت برای افرادی است که می‌خواهند به حج بروند یا تجارت کنند و به سلامت به شهر خود برگردند. این سنت، از قبل از اسلام به جا مانده است.

 

نرخ دیه در اسلام


 بر اساس نظر فقه اسلامی، میزان دیه یک مرد مسلمان، بر اساس یکی از این شش معیار ۱۰۰۰ گوسفند، ۲۰۰ گاو، ۱۰۰ شتر، ۲۰۰ دست حله یمنی، ۱۰۰۰ دینار طلا، یا ۱۰۰۰۰ درهم نقره تعیین می شود.

 

تفاوت دیه زن و مرد


اکثر فق‌ها بر نصف بودن دیه قتل زن نسبت به مرد اجماع دارند و ادعا شده که در مورد این امر بین فق‌های شیعه و فق‌های اهل سنت اتفاق نظر وجود دارد. صاحب جواهر می‌گوید: اشکال و اختلافی نه در نص و نه در فتوا بر نصف بودن دیه زن نسبت به مرد وجود ندارد. اجماع بر این امر قائم است و اخبار مستفیض یا متواتر نیز در این باب وجود دارد بلکه مسلمین بر این امر متفقند.


فقهای اهل سنت نیز عموماً همین نظر را دارند و آن را به عنوان یک امر مورد اتفاق نقل کرده‌اند. عبدالقادر عوده در کتاب التشریع الجنائی می‌گوید: «فق‌ها بر این امر اتفاق دارند که دیه زن نصف دیه مرد است».

 

دیه در ایران


در فقه اسلام که مبنای قانون مجازات اسلامی در ایران است، دیه به قتل یا جرح غیر عمدی تعلق می‌گیرد، ولی در صورت عمد هم ممکن است، ولی دم یا مجنی‌علیه از قصاص بگذرد و به گرفتن دیه راضی شود که در این صورت قصاص به دیه تبدیل می‌شود. «قتل عمد موجب قصاص است لکن با رضایت، ولی دم و قاتل به مقدار دیه کامله یا کمتر یا زیادتر از آن تبدیل می‌شود».

 

نرخ دیه سال ۹۸ ابلاغ شد +جدول مقایسه‌ای

 

مسئول پرداخت دیه


پرداخت دیه بر عهده فرد مقصر است و اگر وی فوت نموده باشد از ماترک وی پرداخت می‌شود. البته امروزه در صورتی که تصادف با خودرو صورت گیرد پرداخت دیه برعهده شرکت‌های بیمه‌گر می‌باشد.

همچنین در مواردی پرداخت دیه کشته‌شدگان را حکومت جمهوری اسلامی ایران بر عهده می‌گیرد از جمله در زمانی‌که شخص یا اشخاصی در اثر ازدحام کشته/زخمی‌شوند یا جسد مقتولی در خیابان و اماکن عمومی پیدا شود و نتوان این قتل را به کسی نسبت داد، دیه از بیت‌المال پرداخت می‌شود و فرقی نمی‌کند متوفی بر اثر قتل عمد کشته شده باشد یا قتل غیر عمد. (مثل حادثه رانندگی) در حالتی که مراجع انتظامی قتل را عمد تشخیص دهند، اگر مقصر یا قاتل در نزد مراجع قضایی شناخته نشود، ورثه دیه شخص را از دولت دریافت می‌کنند؛ یا اگر قاتل پس از مرگش شناسایی شود، پس از مرگ قصاص به دیه تبدیل شده که باید از اموال برجای مانده از وی پرداخت شود و اگر مالی نداشته باشد از اموال نزدیکترین خویشاوندان وی و اگر خویشاوندی نداشت یا آن‌ها استطاعت پرداخت آن را نداشتند، (اعسار آن‌ها ثابت شد) حکومت پرداخت آن را به دولت واگذار می‌نماید.


در مواردی که پس از پرداخت دیه از جانب دولت، قاتل شناسایی شود، موظف است دیه را به بیت‌المال برگرداند. این حکم شامل عابران پیاده‌ای که از محل ممنوع عبور افراد پیاده در خیابان‌ها و اتوبان‌ها عبور می‌کنند و با خودروی دارای سرعت مجاز برخورد کرده و کشته می‌شوند و راننده حاضر یا متواری شده‌است، نمی‌باشد و دیه‌ای به خانواده این گروه از مقتولین تعلق نمی‌گیرد.

 

جرائم مشمول دیه


قتل یا جرح یا نقص عضو که به طور خطای محض واقع می‌شود و آن در صورتی است که جانی نه قصد جنایت نسبت به مجنی علیه را داشته باشد نه درصدد انجام عملی بوده است که مقتول را بکشد، مانند آن که تیری را به قصد شکاری رها و به شخصی برخورد کند و آن شخص کشته شود.
قتل یا جرح یا نقص عضو که به طور خطای شبیه عمد واقع می‌شود و آن در صورتی است که جانی قصد فعلی را که نوعاً سبب جنایت نمی‌شود داشته باشد.
مواردی از جنایت عمدی که قصاص در آن‌ها جایز نیست.
برابر قانون مجازات، جنایت‌های عمدی و شبه‌عمدی دیوانه و نابالغ به منزله خطای محض است؛ همچنین اگر شخصی کسی را به اعتقاد قصاص یا به اعتقاد مهدورالدم بودن به قتل برساند و این امر بر دادگاه ثابت شود، قتل به منزله خطای شبیه عمد است.


تعلق دیه به ارث


برابر قانون مجازات اسلامی دیه به ارث می‌رسد. یعنی وقتی شخصی کشته شود و برابر قانون، ولی دم تقاضای دریافت دیه کنند، این دیه به تمام وراث مقتول به جز بستگان مادری وی ارث می‌رسد آن هم به همان شیوه‌ای که بقیه اموال وی بین وراث تقسیم می‌شود. این را نیز بدانید که وقتی چند نفر در قتلی دست داشته باشند همه افردی که در این جرم شریک بوده‌اند در پرداخت دیه نیز شریک هستند و به طور مساوی باید سهم خود را از رقم دیه پرداخت کنند.


 غلیظ شدن دیه


 دیه هم ممکن است غلیظ شود. علاوه بر آن در اسلام برخی مکان‌ها و زمان‌ها حرمت خاصی دارد و مسلمان‌ها حق ندارند در آن زمان و مکان به کسی آسیب برسانند و در صورت بروز آن، سخت‌تر مجازات می‌شوند و به عبارت حقوقی، جریمه آن‌ها تغلیظ یا تشدید می‌شود. در قانون مجازات این مورد شامل ۴ ماه قمری می‌شود و اگر کسی در یکی از ماه‌های رجب، ذیقعده، ذیحجه و محرم دست به جنایت بزند به رقم دیه پرداختی یک‌سوم اضافه می‌شود. این مورد درباره همه انواع قتل صدق می‌کند.


صدمه و فوت در یک ماه


حال این سوال مطرح می‌شود که اگر کسی در ماه عادی صدمه ببیند، اما در ماه حرام فوت کند، یا برعکس، دیه چطور تعیین می‌شود. این مورد نیز در قانون پیش‌بینی شده است و پرداخت دیه وابسته به این است که صدمه وارده و فوت هر دو در یکی از ماه‌های حرام یا در حرم مکه واقع شده باشند. یعنی به طور مثال صدمه در ماه رجب وارد آمده و مصدوم در همان ماه فوت کند؛ بنابراین اگر صدمه وارده در ماه محرم و فوت فرد در ماه صفر انجام پذیرد، این امر موجب تغلیظ قرار نمی‌گیرد. اما اگر صدمه در ماه ذیحجه وارد آمده و فرد در ماه محرم فوت کرده باشد، دیه تغلیظ و تشدید می‌شود.

 

مهلت پرداخت دیه


اینطور نیست که وقتی حکم دیه صادر شد، فرد محکوم وقت زیادی برای پرداخت آن داشته باشد بلکه در قانون مهلت پرداخت دیه در موارد مختلف از زمان وقوع قتل مشخص شده و به ترتیب زیر است‌:
دیه قتل عمد باید در ظرف یک سال پرداخت شود.
دیه قتل شبیه عمد ظرف دو سال محکوم باید دیه را بپردازد.
در خطای محض این مهلت به سه سال افزایش می‌یابد.
نکته اینکه این مدت‌ها قانونی هستند و در صورتی که طرفین سر تاریخ دیگری توافق کنند از نظر قانون منعی ندارد. البته این را نیز به خاطر داشته باشید که در قتل خطای محض، مجرم باید هر سال یک سوم دیه را بپردازد.

 

دیه سال ۱۳۹۸ در ایران 

با توجه به افزایش نرخ ارز و قیمت برخی مال‌های مشمول پرداخت دیه، برخی حواشی در مورد افزایش قابل توجه نرخ دیه در سال ۱۳۹۸ مطرح شد. این گمانه‌ها با صحبت‌های یکی از مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی ایران در روز ۱۳ اسفند سال ۱۳۹۷ پایان یافت.

در همین زمینه حجت الاسلام و المسلمین محسنی اژه‌ای، معاون اول قوه قضاییه در حاشیه نشست روز دوشنبه مسئولان عالی قضایی در جمع خبرنگاران گفت: یکی از موضوعاتی که در جلسه امروز مسئولان عالی قضایی مطرح شد بحث دیه بود. وی افزود: همان طور که مردم عزیز استحضار دارند طبق قانون رئیس دستگاه قضایی ابتدای هر سال باید مبلغ دیه را تعیین و اعلام کند، [اما]امسال خیلی از مسئولان ذیربط و نیز رئیس کل بیمه مرکزی تقاضا داشتند که این تعیین میزان دیه در جهت تسهیل امور مردم و قرارداد‌هایی که می‌خواهند منعقد کنند هر چه زودتر اعلام شود، بنابراین در جلسه امروز بحث دیه مورد رسیدگی قرار گرفت.

اژه‌ای در ادامه به برگزاری نشستی مقدماتی به منظور تعیین نرخ دیه در روز گذشته با حضور ۱۵ نفر از کارشناسان ذیربط، گفت: نتیجه آن نشست در جلسه امروز مطرح شد و نهایتاً مقرر گردید که دیه یک مرد مسلمان در سال جدید ۲۷۰ میلیون تومان برای ماه‌های غیرحرام باشد که البته به طور طبیعی یک سوم همین مبلغ برای ماه‌های حرام به این مبلغ اضافه می‌شود.
 

در مورد دیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

باشیم دیه سقط جنین چقدر است قابی زیبا از جنگل...
کد خبر: ۱۱۰۰۳۹۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۱/۰۱


پرداخت دیه محکوم شده بود با درخواست اعسار از قضات... دیه را فراهم کند به گزارش ایران رسیدگی به این... درک نکرده بود به پرداخت دیه و حبس محکوم کردند... تهران عنوان کرد که توان پرداخت دیه را ندارد و...
کد خبر: ۱۰۹۹۹۰۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۰/۲۸


مرتکب قتل شده بود به شرط پرداخت دیه ترک دیار... کردند در صورت دریافت دیه و پذیرفتن شروط آنها رضایت... پسرشان باید غیر از پرداخت دیه درخواستی آنها تا آخرعمرش... کمک برای جمع آوری دیه به دنبال اعلام این شرط...
کد خبر: ۱۰۹۹۶۸۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۰/۲۷


قتل فرزندان مقتول درخواست پرداخت دیه از صندوق بیت المال... گذشت 7 سال از این ماجرا اولیای دم درخواست دیه... از این ماجرا می خواهیم تا دیه از صندوق بیت... ما دیه را با می گردانیم تا قصاص شود در...
کد خبر: ۱۰۹۵۱۹۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۰/۰۴


ناگفته عجیب از زندگی دیه‌گو
فرناندو سینیورینی نزدیک ترین یار و همراه دیه گو مارادونا...
دیه گو مارادونا اسطوره آرژانتینی فوتبال بود کسی که به... از فرناندو سینیورینی نسبت به دیه گو شناخت نداشته باشد... بدنساز اختصاصی دیه گو که با او در تیم ملی... قهرمان ساز هستیم دیه گو در تاریخ آرژانتین جای دارد...
کد خبر: ۱۰۹۱۱۱۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۱۲


کد خبر: ۱۰۸۹۴۸۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۰۳


غیرعمد را فراهم نمودند به گزارش روابط عمومی ستاد دیه...
کد خبر: ۱۰۸۹۳۴۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۰۲


برای جلب رضایت اولیای دم با پرداخت دیه نقشه کلاهبرداری... با پرداخت دیه میلیاردی رضایت آنها را جلب کنم تصمیم...
کد خبر: ۱۰۸۸۸۸۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۲۹


پرداخت دیه متوفیان سانحه نفتکش سانچی گفت تنها کسانی که... انحصار وراثت نکرده یا مدعی زنده بودن دریانوردان هستند دیه...
پرداخت دیه به بازماندگان سانچی گفت پرونده کشتی سانحه دیده... ایم همجنین از نظر ما همه سرنشینان درگذشته اند دیه... دیه بازماندگان سانچی به طور کامل پرداخت شده است من... ولی می دانم آنهایی که هنوز دیه دریافت نکرده اند...
کد خبر: ۱۰۸۸۳۸۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۲۷


تهران به قصاص و پرداخت دیه محکوم شد به گزارش... و پرداخت دیه به خاطر جراحت های غیرمنتهی به فوت...
کد خبر: ۱۰۸۶۷۶۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۱۸


در دادگاه کیفری استان تهران خواهان دریافت دیه مادرشان از... شدند و خواستار دریافت دیه از صندوق بیت المال شدند...
کد خبر: ۱۰۸۱۹۶۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۲۱


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۱۰۷۹۹۲۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۱۲


دیه محکوم شده بود به دلیل ناتوانی در پرداخت دیه... دیه از قصاص برادرشان گذشتند و قضات دادگاه نیز پس... از محاکمه پسر جوان او را به پرداخت دیه محکوم... توجه به اینکه وی نتوانسته بود دیه درخواستی را به...
کد خبر: ۱۰۷۹۷۴۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۱۰


همکاری ستاد دیه کشور و صندوق بازنشستگی به امضاء رسید...
دیه کشور در این سند همکاری که تسهیلات مالی آن... خواهند گرفت علی شمس مدیرعامل ستاد دیه کشور در امضای... این تفاهم نامه در سخنانی گفت ستاد دیه علی رغم... دیه به زندان به تصویب رساند وی با اشاره به...
کد خبر: ۱۰۷۳۰۵۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۸


اجرا می شد مطابق قانون مجازات اسلامی مبلغ دیه در...
اجرا می شد مطابق قانون مجازات اسلامی مبلغ دیه در... دیه به هر کیفیتی باشد در ماه حرام افزایش پیدا... می کند اما واقعیت این است که دیه با داشتن... دیه مخصوص قتل نفس است و در جنایت بر اعضا...
کد خبر: ۱۰۷۰۷۵۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۸


حبس و پرداخت دیه محکوم شد به گزارش ایران رسیدگی... دیه را مطرح کرده بهتر است حقیقت را بگوید در... به درخواست رئیس قوه قضائیه وی را به پرداخت دیه...
کد خبر: ۱۰۶۸۸۴۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۷


دیه از بیت المال کردند پسر قربانی گفت ما خواستار... پایمال نشود و تقاضا داریم تا دیه از صندوق بیت...
کد خبر: ۱۰۶۰۹۸۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۰۸


نوه اش از اتهام قتل با درخواست دیه از سوی... بن بست رسید اولیای دم درخواست کردند دیه مادرشان از... نداریم به همین خاطر تقاضا داریم دیه مادرمان از صندوق...
کد خبر: ۱۰۵۹۸۰۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۰۲


رئیس ستاد دیه استان اصفهان؛
رئیس ستاد دیه استان اصفهان گفت تاکنون بیش از ۲۰۰...
شده اند رئیس ستاد دیه استان اصفهان توضیح داد پرونده... به ستاد دیه استان اصفهان منتقل می شود و در...
کد خبر: ۱۰۵۱۶۹۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۲۳


مدیر روابط عمومی و امور بین الملل شرکت فولاد مبارکه در شبکه اصفهان مطرح کرد؛
عمد با هماهنگی ستاد دیه استان در مجموعه فولاد مبارکه... که به امضا مدیر نمایندگی ستاد دیه استان مدیر کل...
کد خبر: ۱۰۵۱۵۶۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۲/۲۲


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv