در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

 
کلیات

محیط زیست عبارت است ترکیبی از دانش‌های متفاوت در علم است که شامل مجموعه‌ای از عوامل زیستی و محیطی در قالب محیط زیست و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) است که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارد و از آن تأثیر می‌پذیرد. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعالیت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.
 
تفاوت محیط زیست و طبیعت

تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهم‌کنش‌های میان انسان و طبیعت و از دیدگاه بشر توصیف می‌شود.
 
 
عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست

تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواری‌ها از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد محیط زیست می شوند.
 

زیستگاه‌های جهان

سطح کرهٔ زمین به‌طور کلی به ۴ بخش تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از سنگ‌کره (لیتوسفر)، آب‌کره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر. بعضی از دانشمندان یخ‌کره را نیز جزء این تقسیم‌بندی می‌دانند. هر کدام این بخش‌ها شامل اکوسیستم‌هایی گوناگون هستند که به‌طور کلی محیط زیست را تشکیل می‌دهند.
 

خاک


مهم‌ترین آثار فعالیت‌های انسان بر خاک عبارت اند از: مسمومیت و فرسایش که موجب تخریب و کاهش توان زمین‌های زراعی می‌شوند. به‌طور کلی فرسایش خاک پدیده‌ای طبیعی است که به وسیلهٔ عواملی، چون باد، رواناب‌های سطحی و تغییرات دما انجام می‌گیرد. با این حال، فعالیت‌های انسان از جمله زراعت مفرط، آبیاری زمین‌های زراعی، محصولات تک‌کشتی، چریدن بیش از حد دام‌ها در مراتع، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی باعث از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی آن می‌شوند.

مسمومیت خاک می‌تواند در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌آلات کشاورزی یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانه‌ها به ایجاد شود. در این صورت خاک ناحاصلخیز و حتی سمی برای برخی گیاهان می‌شود.
 

آب

طبق سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مهم‌ترین تأثیرات فعالیت‌های انسان بر روی آب‌ها در سه مورد خلاصه می‌شود: مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی.

امروزه تأمین آب شیرین برای بعضی کشور‌ها یک بحران جدی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های این سازمان در سال ۲۰۰۱، در صورت عدم اقدامات مناسب، در سال ۲۰۳۰، ۳٫۹ میلیون نفر دچار این بحران خواهند شد. قابل توجه‌است که این بحران خود با روند کنونی افزایش جمعیت اوج نیز خواهد گرفت.

گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی، چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دشت‌های بزرگ ایالات متحده نقش می‌دارد.

کیفیت آب‌ها نیز بحران دیگری است که برخی کشور‌ها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آب‌ها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگران‌کننده می‌باشد. آب‌های سفره‌های زیرزمینی و رود‌ها و دریاچه‌ها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی توسط فعالیت‌های انسان قرار دارند. آلودگی دریا‌ها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آب‌های شیرین و چرخهٔ آب می‌باشد.

علل آلودگی آب‌ها ممکن است فیزیکی یا شیمیایی باشند:
آلودگی فیزیکی همچون آلودگی گرمایی (مصرف آب برای خنک کردن دستگاه‌های صنعتی که موجب افزایش دمای آب و در نهایت از بین رفتن برخی گونه‌های گیاهی یا جانوری می‌شود) یا رادیواکتیو (در اثر حوادث هسته‌ای).
آلودگی‌های شیمیایی بسیار گوناگون می‌باشند و می‌توانند در اثر ورود مواد شیمیایی حاصل از کارخانه‌ها، کشاورزی یا فاضلاب‌های شهری به درون آب باشد. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت در کشاورزی از علل مهم آلودگی آب‌های زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونه‌ها می‌شود. همچنین، مصرف کود‌های نیتراتدار و فسفاتدار موجب افزایش این عناصر در آب‌ها می‌شود. در نتیجه، باکتری‌ها و جلبک‌های سطح آب که از این مواد تغذیه می‌کنند به سرعت رشد می‌کنند و زیاد می‌شوند و موجب کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه مرگ اغلب گونه‌های ساکن زیر آب می‌شوند.
آلودگی توسط فلزات سنگین، چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانه‌هاست طی زنجیره‌های غذایی انباشته می‌شود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید می‌کند.

آلودگی آب‌ها همچنین موجب بارش‌های اسیدی می‌گردد که برای محیط زیست سمی می‌باشند. آلودگی توسط هیدروکربن‌ها (همچون نفت)، پلی‌کلروبی‌فنیل‌ها (که سمی و سرطان‌زا هستند) و سایر مواد شیمیایی، چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثال‌های دیگری از آلودگی شیمیایی آب‌ها هستند.


هوا

آلودگی هوا عبارت است از ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری توسط انسان یا عامل طبیعی که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد. انواع آلودگی‌های هوا عبارت‌اند از:
گاز‌های شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنش‌های سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایه‌های پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گاز‌های حاصل از سوختن، چون دی‌اکسید گوگرد، اکسید‌های ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گاز‌های گلخانه‌ای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گاز‌های گلخانه‌ای همچون دی‌اکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیت‌های صنعتی وارد هوا می‌شوند.
 
 
زیست بوم

زیست‌بوم‌ها به لحاظ تاریخی شبیه به مفهوم اکوسیستم‌ها هستند و از مناطق جغرافیایی، عرض جغرافایی، شرایط آب و هوایی مرتبط با محیط زیست بر روی زمین، مانند جمعیت گیاهان، حیوانات و شرایط محیط زندگی شان، اغلب به عنوان اکوسیستم نامیده می‌شوند. زیست بوم‌ها بر مبنای عوامل نظیر ساختار گیاهان (مانند درختان، درختچه‌ها و گیاهان)، انواع برگ‌ها (مانند ورق‌های عرضی و سوزنی)، فاصله گیاه (جنگل، جنگل، ساوانا) و آب و هوا تعریف می‌شوند. بر خلاف اکوژنزها، زیست بوم‌ها به واسطه ژنتیک، طبقه‌بندی یا شباهت‌های تاریخی تعریف نمی‌شوند. زیست بوم‌ها اغلب با الگو‌های خاصی از جانشینی زیست محیطی و پوشش گیاهی اوج شناخته می‌شوند.


توافق پاریس

توافق پاریس (فرانسوی: Accord de Paris)، که با نام پیمان پاریس نیز شناخته می‌شود، ذیل چارچوب پیمان‌نامه سازمان ملل در تغییر اقلیم (UNFCCC) در رابطه با کاستن از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، سازگاری و امور مالی است که از سال ۲۰۲۰ شروع می‌شود. متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس مذاکره و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. توافق پاریس.
 
 
رشته‌های مرتبط با محیط زیست

رشته‌های مختلفی در ایران دربارهٔ محیط زیست وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان رشته‌های زمین‌شناسی-زیست‌محیطی، مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست، مهندسی عمران-محیط زیست، مهندسی شیمی-محیط زیست، حقوق محیط زیست، آموزش محیط زیست و مهندسی بهداشت محیط را نام برد. رشته علوم محیط زیست (مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست) شامل مباحثی نظیر بوم‌شناسی گیاه‌شناسی، جانورشناسی، زیست‌شناسی، سیستماتیک، ژئومورفولوژی، فیزیولوژی، مدیریت، حیات وحش، شیمی آلی، زمین‌شناسی مساحی، ریاضی، فیزیک، برنامه‌ریزی شهری، جغرافیا، اقتصاد، ارزیابی، آلودگی، اپیدمیولوژی، بهداشت، هواشناسی، مدیریت کشاورزی، و ژنتیک می‌باشد. به تازگی در ایران این رشته رونق پیدا کرده‌است و به دلیل حیاتی بودن این رشته افراد با سطح علمی بالا جذب این رشته می‌شوند (در سطح آزمون سراسری)، ولی در کشور ایران بهره‌وری از این رشته آنچنان که باید با توجه به شرایط اکولوژیکی خاص منطقه صورت نمی‌گیرد.
 
 
سازمان محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است. از مهمترین وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
پیش‌گیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
حفاظت از تنوع زیستی کشور.
 

عوامل تخریب زیست‌بوم‌ها

از اصلی‌ترین عوامل از بین رفتن و تخریب زیست‌بوم‌ها می‌توان به: سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم، قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی و گسترش بی‌رویه شهر‌ها و کارخانه‌ها اشاره کرد. افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی از زمان انقلاب صنعتی مهمترین عامل برای دست‌اندازی به طییعت و تخریب محیط زیست بوده است. کاهش کیفیت خاک در ۲۵ سال آتی می‌تواند تولید غذای جهانی را تا حدود ۱۲ درصد کاهش دهد؛ این امر ممکن است باعث رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی غذا شود. از بین رفتن صخره‌های مرجانی به دلیل ورود مواد شیمیایی مضر، دفع فاضلاب‌های خطرناک در دریا، افزایش دمای آب و صید بی‌رویه، تعداد ماهیگیران و قایق‌های ماهیگیری را کاهش خواهد داد. جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌ها بر اکوسیستم جنگل، منابع آب شیرین جنگل، کیفیت آب و معیشت مردمی که در جنگل‌ها زندگی می‌کنند، اثرات منفی می‌گذارد. افزایش آلودگی آب‌ها، دسترسی به آب شیرین را تحت تأثیر قرار داده و منجر به آلودگی منابع غذایی و تخریب اکوسیستم‌ها می‌شود و بدین ترتیب پیامد‌های نامطلوب فراوانی بر سلامت بشر دارد.

در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

فعالان محیط زیست معتقدند که صدور مجوز شکار به اتباع... آنکه طبق اعلام سازمان حفاظت محیط زیست کل درآمد حاصل...
حالی است که سازمان حفاظت محیط زیست بابت پروانه های... متخصصان حوزه حیات وحش و فعالان محیط زیست قرار دارد... آورده است طبق اعلام سازمان حفاظت محیط زیست سال گذشته... صدور پروانه های شکار کرده و اگر دسترسی فعالان محیط...
کد خبر: ۹۵۵۲۸۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۸


ظاهرا از سازمان فعلی محیط زیست کشورمان و متولیانش نباید...
پرندگان مهاجر در میانکاله سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان به... الدین منتظمی مدیرکل دفتر مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط... زیست که وقتی درباره احتمال استفاده از طعمه های آلوده... است محیط زیست تحت هیچ شرایطی نمی تواند این مورد...
کد خبر: ۹۵۵۱۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۸


در پی خبر اعلام ظرفیت سازمان حفاظت محیط زیست برای... نسبت به شکارفروشی سازمان حفاظت محیط زیست معترض شد ...
در پی خبر اعلام ظرفیت سازمان حفاظت محیط زیست برای... نسبت به شکارفروشی سازمان حفاظت محیط زیست معترض شد به... دانشگاهیان و متخصصان محیط زیست به شدت مورد انتقاد قرار... گرفته واکنش نشان داده است گفتنی است سازمان حفاظت محیط...
کد خبر: ۹۵۴۷۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۶


های معروف علیه یک فعال محیط زیست طرز تهیه بلینی...
کد خبر: ۹۵۴۵۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۶


در حالی رییس سازمان محیط زیست دلیل بوی بد در...
نقل از ایرنا حالا اما رییس سازمان محیط زیست معتقد... زیست محیطی مصرف نفت گاز بر نفت کوره ارجح است...
کد خبر: ۹۵۴۲۵۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۵


مصادف با هفته هوای پاک؛
محیط زیست سیستم پایش آنلاین گازهای خروجی واحد عملیات پالایشگاه... ویژه شهرستان ری رستگاری معاون نظارت و پایش محیط زیست... استان تهران خانم عبادتی رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان... آلوده کننده و مخرب محیط زیست موظف اند نسبت به...
کد خبر: ۹۵۳۴۵۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۳۰


کلانتری و یک انتخاب؛
محیط زیست با بیان اینکه فروش مجوز شکار به اتباع... مصلحت محیط زیست کشور دانستند به گزارش تسنیم در پی... سوی سازمان حفاظت محیط زیست صبح امروز برای نخستین بار... حفاظت محیط زیست در دفتر فرماندهی یگان حفاظت محیط زیست...
کد خبر: ۹۵۳۲۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۳۰


مدیرکل محیط زیست البرز با اشاره به اینکه در بسیاری... از پروژه های عمرانی استان پیوست های زیست محیطی رعایت... نمی شود توضیح داد به عنوان مثال محیط زیست از...
هفته هوای پاک در اداره کل محیط زیست البرز برگزار... بدون تعامل مردم امکان پذیر نیست مدیرکل محیط زیست البرز... ملاحظه معضل آلودگی هوا تشخیص حقابه زیست محیطی تالاب ها... و قزوین تعلق دارند و به جای اینکه در محیط...
کد خبر: ۹۵۳۱۵۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۳۰


کلانتری:
رئیس سازمان محیط زیست گفت هیچ بودجه ای در هیچ...
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در نشست رونمایی از سامانه... ساله جمهوری اسلامی پیش بینی نشده بود رئیس سازمان محیط... زیست گفت ما سالانه بیش از یک و نیم میلیون... بود رئیس سازمان محیط زیست گفت متأسفانه چون در گذشته...
کد خبر: ۹۵۲۸۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۹


معاون نظارت و پایش اداره محیط زیست استان تهران با...
به قطعیت نرسیده ایم معاون نظارت و پایش اداره محیط... زیست استان تهران با بیان اینکه از دانشگاه های مختلف... و دستگاه های مختلف از جمله محیط زیست و شهرداری... است و اداره محیط زیست استان نیز یکی دو دستگاه...
کد خبر: ۹۵۲۷۱۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۹


شینا انصاری گفت ارائه اطلاعات محیط زیستی به دانش آموزان... یازدهم یک درس انسان و محیط زیست دارند باید آموزش... های زیست محیطی از سنین پایین شروع شود به گزارش... مهر شینا انصاری دبیر مجمع محیط زیست کلان شهرها در...
کد خبر: ۹۵۲۴۷۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۸


محیط زیست کشورمان ترجیح داد ممنوعیت شکار را پایان داده...
محیط زیست کشورمان ترجیح داد ممنوعیت شکار را پایان داده... « تابناک» سازمان محیط زیست در ۹ ماه ابتدایی امسال... کردند که تغییر معاون محیط زیست طبیعی سازمان موجب شده... کلانتری معاون جدید محیط زیست طبیعی در حاشیه بازدید از...
کد خبر: ۹۵۲۴۰۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۷


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۵۲۰۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۵


داد البته محمد رستگاری معاون پایش و نظارت محیط زیست... منشأ بو از بین رفت همچنین مسعود تجریشی معاون محیط... زیست انسانی سازمان محیط زیست گفته بود آنچه در زمینه... بیشتری انجام شود به گفته معاون محیط زیست انسانی سازمان...
کد خبر: ۹۵۱۹۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۵


مدیر کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان در استان اصفهان... های اقتصادی مراقب محیط زیست نباشیم مشکلات زیادی ایجاد خواهد...
محیط زیست استان اصفهان را آلوده ترین کلانشهر در بین... حشمتی در نشست شورای اداری استان اصفهان افزود حال محیط... زیست استان مطلوب نیست و در کنار تمامی موفقیت های... این استان در زمینه صنعت و معدن در حوزه محیط...
کد خبر: ۹۵۱۹۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۵


محیط زیست استان تهران در گفتگو با مهر گفت وضعیت...
کد خبر: ۹۵۱۶۸۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۴


محیط زیست سیستان و بلوچستان در هشداری اعلام کرد پیرو... تبع آن دور شدن از زیستگاه اصلی شان وجود دارد... محیط زیست که در حال آماده باش کامل قرار دارند... محیط زیست اعلام کنید ...
کد خبر: ۹۵۱۵۷۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۴


پس از دو سال معطلی و رها شدن بدون بودجه؛
محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست منتشر شده و... گرفته است تصحیح این گزاره که محیط زیست در این...
تجریشی معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست منتشر... و در آن تاکید شده بود که سازمان محیط زیست... تغییری که بانی آن سازمان حفاظت محیط زیست است و...
کد خبر: ۹۵۱۵۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۳


مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر عنوان کرد پسماندهای درون... به فاجعه ای زیست محیطی هستند ...
در دوره آموزشی مدیریت پسماند در محیط زیست دریایی و... و تصویب برنامه مدیریت زیست بومی در سطح اسکله ها... در سال ۹۸ برگزار نموده ایم که سمن های محیط... زیستی در این برنامه آموزشی حضور یافته اند و به...
کد خبر: ۹۵۱۴۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۳


محیط زیست کشنده است به گزارش « تابناک» با شروع... از دست رفتن محیط زندگی ماست استفاده بی&lrm رویه چنین... شدن صدمات جدی و متعددی به محیط زیست شده و... دیگر در دنیا برای کاهش تخریب محیط زیست و مقابله...
کد خبر: ۹۵۰۷۴۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۳


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv