محیط زیست

 

 
کلیات

محیط زیست عبارت است ترکیبی از دانش‌های متفاوت در علم است که شامل مجموعه‌ای از عوامل زیستی و محیطی در قالب محیط زیست و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) است که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارد و از آن تأثیر می‌پذیرد. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعالیت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.
 
تفاوت محیط زیست و طبیعت

تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهم‌کنش‌های میان انسان و طبیعت و از دیدگاه بشر توصیف می‌شود.
 
 
عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست

تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواری‌ها از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد محیط زیست می شوند.
 

زیستگاه‌های جهان

سطح کرهٔ زمین به‌طور کلی به ۴ بخش تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از سنگ‌کره (لیتوسفر)، آب‌کره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر. بعضی از دانشمندان یخ‌کره را نیز جزء این تقسیم‌بندی می‌دانند. هر کدام این بخش‌ها شامل اکوسیستم‌هایی گوناگون هستند که به‌طور کلی محیط زیست را تشکیل می‌دهند.
 

خاک


مهم‌ترین آثار فعالیت‌های انسان بر خاک عبارت اند از: مسمومیت و فرسایش که موجب تخریب و کاهش توان زمین‌های زراعی می‌شوند. به‌طور کلی فرسایش خاک پدیده‌ای طبیعی است که به وسیلهٔ عواملی، چون باد، رواناب‌های سطحی و تغییرات دما انجام می‌گیرد. با این حال، فعالیت‌های انسان از جمله زراعت مفرط، آبیاری زمین‌های زراعی، محصولات تک‌کشتی، چریدن بیش از حد دام‌ها در مراتع، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی باعث از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی آن می‌شوند.

مسمومیت خاک می‌تواند در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌آلات کشاورزی یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانه‌ها به ایجاد شود. در این صورت خاک ناحاصلخیز و حتی سمی برای برخی گیاهان می‌شود.
 

آب

طبق سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مهم‌ترین تأثیرات فعالیت‌های انسان بر روی آب‌ها در سه مورد خلاصه می‌شود: مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی.

امروزه تأمین آب شیرین برای بعضی کشور‌ها یک بحران جدی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های این سازمان در سال ۲۰۰۱، در صورت عدم اقدامات مناسب، در سال ۲۰۳۰، ۳٫۹ میلیون نفر دچار این بحران خواهند شد. قابل توجه‌است که این بحران خود با روند کنونی افزایش جمعیت اوج نیز خواهد گرفت.

گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی، چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دشت‌های بزرگ ایالات متحده نقش می‌دارد.

کیفیت آب‌ها نیز بحران دیگری است که برخی کشور‌ها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آب‌ها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگران‌کننده می‌باشد. آب‌های سفره‌های زیرزمینی و رود‌ها و دریاچه‌ها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی توسط فعالیت‌های انسان قرار دارند. آلودگی دریا‌ها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آب‌های شیرین و چرخهٔ آب می‌باشد.

علل آلودگی آب‌ها ممکن است فیزیکی یا شیمیایی باشند:
آلودگی فیزیکی همچون آلودگی گرمایی (مصرف آب برای خنک کردن دستگاه‌های صنعتی که موجب افزایش دمای آب و در نهایت از بین رفتن برخی گونه‌های گیاهی یا جانوری می‌شود) یا رادیواکتیو (در اثر حوادث هسته‌ای).
آلودگی‌های شیمیایی بسیار گوناگون می‌باشند و می‌توانند در اثر ورود مواد شیمیایی حاصل از کارخانه‌ها، کشاورزی یا فاضلاب‌های شهری به درون آب باشد. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت در کشاورزی از علل مهم آلودگی آب‌های زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونه‌ها می‌شود. همچنین، مصرف کود‌های نیتراتدار و فسفاتدار موجب افزایش این عناصر در آب‌ها می‌شود. در نتیجه، باکتری‌ها و جلبک‌های سطح آب که از این مواد تغذیه می‌کنند به سرعت رشد می‌کنند و زیاد می‌شوند و موجب کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه مرگ اغلب گونه‌های ساکن زیر آب می‌شوند.
آلودگی توسط فلزات سنگین، چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانه‌هاست طی زنجیره‌های غذایی انباشته می‌شود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید می‌کند.

آلودگی آب‌ها همچنین موجب بارش‌های اسیدی می‌گردد که برای محیط زیست سمی می‌باشند. آلودگی توسط هیدروکربن‌ها (همچون نفت)، پلی‌کلروبی‌فنیل‌ها (که سمی و سرطان‌زا هستند) و سایر مواد شیمیایی، چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثال‌های دیگری از آلودگی شیمیایی آب‌ها هستند.


هوا

آلودگی هوا عبارت است از ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری توسط انسان یا عامل طبیعی که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد. انواع آلودگی‌های هوا عبارت‌اند از:
گاز‌های شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنش‌های سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایه‌های پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گاز‌های حاصل از سوختن، چون دی‌اکسید گوگرد، اکسید‌های ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گاز‌های گلخانه‌ای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گاز‌های گلخانه‌ای همچون دی‌اکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیت‌های صنعتی وارد هوا می‌شوند.
 
 
زیست بوم

زیست‌بوم‌ها به لحاظ تاریخی شبیه به مفهوم اکوسیستم‌ها هستند و از مناطق جغرافیایی، عرض جغرافایی، شرایط آب و هوایی مرتبط با محیط زیست بر روی زمین، مانند جمعیت گیاهان، حیوانات و شرایط محیط زندگی شان، اغلب به عنوان اکوسیستم نامیده می‌شوند. زیست بوم‌ها بر مبنای عوامل نظیر ساختار گیاهان (مانند درختان، درختچه‌ها و گیاهان)، انواع برگ‌ها (مانند ورق‌های عرضی و سوزنی)، فاصله گیاه (جنگل، جنگل، ساوانا) و آب و هوا تعریف می‌شوند. بر خلاف اکوژنزها، زیست بوم‌ها به واسطه ژنتیک، طبقه‌بندی یا شباهت‌های تاریخی تعریف نمی‌شوند. زیست بوم‌ها اغلب با الگو‌های خاصی از جانشینی زیست محیطی و پوشش گیاهی اوج شناخته می‌شوند.


توافق پاریس

توافق پاریس (فرانسوی: Accord de Paris)، که با نام پیمان پاریس نیز شناخته می‌شود، ذیل چارچوب پیمان‌نامه سازمان ملل در تغییر اقلیم (UNFCCC) در رابطه با کاستن از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، سازگاری و امور مالی است که از سال ۲۰۲۰ شروع می‌شود. متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس مذاکره و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. توافق پاریس.
 
 
رشته‌های مرتبط با محیط زیست

رشته‌های مختلفی در ایران دربارهٔ محیط زیست وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان رشته‌های زمین‌شناسی-زیست‌محیطی، مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست، مهندسی عمران-محیط زیست، مهندسی شیمی-محیط زیست، حقوق محیط زیست، آموزش محیط زیست و مهندسی بهداشت محیط را نام برد. رشته علوم محیط زیست (مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست) شامل مباحثی نظیر بوم‌شناسی گیاه‌شناسی، جانورشناسی، زیست‌شناسی، سیستماتیک، ژئومورفولوژی، فیزیولوژی، مدیریت، حیات وحش، شیمی آلی، زمین‌شناسی مساحی، ریاضی، فیزیک، برنامه‌ریزی شهری، جغرافیا، اقتصاد، ارزیابی، آلودگی، اپیدمیولوژی، بهداشت، هواشناسی، مدیریت کشاورزی، و ژنتیک می‌باشد. به تازگی در ایران این رشته رونق پیدا کرده‌است و به دلیل حیاتی بودن این رشته افراد با سطح علمی بالا جذب این رشته می‌شوند (در سطح آزمون سراسری)، ولی در کشور ایران بهره‌وری از این رشته آنچنان که باید با توجه به شرایط اکولوژیکی خاص منطقه صورت نمی‌گیرد.
 
 
سازمان محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است. از مهمترین وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
پیش‌گیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
حفاظت از تنوع زیستی کشور.
 

عوامل تخریب زیست‌بوم‌ها

از اصلی‌ترین عوامل از بین رفتن و تخریب زیست‌بوم‌ها می‌توان به: سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم، قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی و گسترش بی‌رویه شهر‌ها و کارخانه‌ها اشاره کرد. افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی از زمان انقلاب صنعتی مهمترین عامل برای دست‌اندازی به طییعت و تخریب محیط زیست بوده است. کاهش کیفیت خاک در ۲۵ سال آتی می‌تواند تولید غذای جهانی را تا حدود ۱۲ درصد کاهش دهد؛ این امر ممکن است باعث رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی غذا شود. از بین رفتن صخره‌های مرجانی به دلیل ورود مواد شیمیایی مضر، دفع فاضلاب‌های خطرناک در دریا، افزایش دمای آب و صید بی‌رویه، تعداد ماهیگیران و قایق‌های ماهیگیری را کاهش خواهد داد. جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌ها بر اکوسیستم جنگل، منابع آب شیرین جنگل، کیفیت آب و معیشت مردمی که در جنگل‌ها زندگی می‌کنند، اثرات منفی می‌گذارد. افزایش آلودگی آب‌ها، دسترسی به آب شیرین را تحت تأثیر قرار داده و منجر به آلودگی منابع غذایی و تخریب اکوسیستم‌ها می‌شود و بدین ترتیب پیامد‌های نامطلوب فراوانی بر سلامت بشر دارد.

محیط زیست

برچسب: محیط زیست
رو شدن پرونده کهنه با تخلف جدید و شکست خورده؛
می ربود و زندگی زیر پوست محیط زیست شدیدتر از... مصوبه شماره ۱۲۴ شورای عالی محیط زیست این عنوان را... و محیط زیست را هم به دنبال داشت اما در...
کد خبر: ۹۰۸۱۰۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۵


با اجرای مالچ پاشی محیط زیست برخی از مناطق بکر...
کد خبر: ۹۰۷۹۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۵


گرگهای باغ وحش ارم تهران با مجوز سازمان حفاظت محیط... زیست معدوم شدند تا در اختیار تاکسیدرمیست ها قرار بگیرند... حفاظت محیط زیست معدوم شدند تا در اختیار تاکسیدرمیست ها... رئیس اداره نظارت بر امور حیات وحش محیط زیست استان...
کد خبر: ۹۰۷۷۳۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۴


رئیس اداره حفاظت محیط زیست آمل گفت یک شکارچی حرفه... حفاظت محیط زیست آمل به همراه همکاری کلانتری بخش دشت... اداره حفاظت از محیط زیست آمل با اعلام کشف و... با مصوبه شورای عالی محیط زیست جریمه نقدی شکار هر...
کد خبر: ۹۰۷۶۹۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۴


عضو فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس تأکید کرد... با مصوبه امروز مجلس محیط بانان از بیمه عمر و...
ملت با اشاره به تصویب لایحه حمایت از محیط بانان... ای به حمایت از محیط بانان و رفع مشکلات این... مشکلات و معضلاتی که محیط بانان و جنگل بانان داشتند... فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس یادآور شد بنابراین...
کد خبر: ۹۰۷۶۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۳


مدیرعامل آب منطقه‌ای اصفهان:
کشاورزی و همچنین برنامه بودجه محیط زیست و نمایندگان کشاورزان... از جمله تأمین آب کافی برای شرب صنعت و محیط... زیست دارد میرمحمدصادقی اضافه کرد هدف اصلی این بازگشایی آب...
کد خبر: ۹۰۷۴۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۲


ایسنا محمد رستگاری - معاون نظارت و پایش اداره محیط... زیست استان تهران - با اشاره به اینکه بالاترین شاخص... معاون نظارت و پایش اداره محیط زیست استان تهران در... ادامه به رعایت توصیه های زیست محیطی توسط شهروندان طی...
کد خبر: ۹۰۷۳۶۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۲


کد خبر: ۹۰۷۳۰۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۲


یک کارشناس محیط زیست گفت تولید هر کیلو زباله ۳۰... کارشناس محیط زیست خاطرنشان کرد یکی از مهم ترین هزینه... هایی که به محیط زیست وارد می شود همین موضوع... مبدأ می تواند به کاهش هزینه های زیست محیطی بینجامد...
کد خبر: ۹۰۷۲۸۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۲


دانید می دانی با این کارتان چه بر سر محیط... زیست و انرژی کشور می آورید اصلاً برایتان اهمیتی دارد... به محیط زیست است فهمیدم می توانم از راه های... متعادل کنم می گویند در ایران برای محیط زندگی و...
کد خبر: ۹۰۷۱۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۱


معاون نظارت و پایش اداره کل حفاظت محیط زیست کردستان... شده است معاون نظارت و پایش اداره کل حفاظت محیط... زیست کردستان با بیان اینکه این جاده هم اکنون در...
کد خبر: ۹۰۶۷۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۳۰


فعالان و دوستداران محیط زیست بر این باورند که تنها... داشته روحانی و دولتش در مسأله محیط زیست است ...
« زیست محیطی ترین دولت» این یکی از القابی است... خطاب به رئیس جمهور می گوید « از محیط زیست... با عنوان « همیار محیط زیست» برای رئیس جمهور کشورمان... چالش های زیست محیطی به وقوع پیوست و چه بسا...
کد خبر: ۹۰۶۶۷۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۹


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
کد خبر: ۹۰۶۶۶۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۹


شده بود با حضور مسئولان استانی محیط زیست در فرمانداری...
کد خبر: ۹۰۶۵۶۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۹


خرس در زیستگاه خود در سوادکوه که با انتقاد فعالان... محیط زیست و همچنین اقشار مختلف مردم همراه شد واکنش...
کد خبر: ۹۰۶۵۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۹


مسئول آزمایشگاه هوا اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان گفت...
کد خبر: ۹۰۶۴۷۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۹


محیط بان ها اطلاع دادند و آن ها به کمک... اند در این زمان یکی از فعالان محیط زیست سوادکوه... محیط زیست از سرقت توله خرس جلوگیری می کند متخلفین...
کد خبر: ۹۰۶۰۴۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۷


که تاکنون مخالفت رئیس سازمان حفاظت محیط زیست را در... نداریم اما طبق قانون ابتدا باید سازمان حفاظت از محیط... زیست و وزارت صنعت معدن و تجارت مجوز شماره گذاری... و رانندگی ناجا با بیان اینکه بحث محیط زیست در...
کد خبر: ۹۰۵۹۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۷


سه محیط بان و یک همیار محیط زیست که در...
فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور از آزادی چهار محیط... محبت خانی فرمانده یگان حفاظت محیط زیست کشور که روز... گذشته جمعه از انتقال پرونده محیط بانان متهم به قتل... آزادی این محیط بانان خبر داد وی ادامه داد با...
کد خبر: ۹۰۵۷۴۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۵


فرمانده یگان محیط زیست کشور از انتقال پرونده محیط بانان... غیرمجاز طی تعقیب و گریز با محیط بانان پارک ملی... دست دادند بر اساس اظهارات یگان محیط زیست کشور ماجرا... از این قرار است که در تاریخ ۱۱ خردادماه محیط...
کد خبر: ۹۰۵۳۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۲۴


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv