در مورد آلودگی هوا در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

جو یا اتمسفر سامانه گازی طبیعی پویا و پیچید‌های است که زندگانی در سیاره زمین به آن وابسته است. کاهش ستبری لایه ازون در استراتوسفر به خاطر آلودگی هوا، دیرزمانی است که خطری برای تندرستی مردمان و نیز زیست بوم‌های زمین شناخته می شود.
آلودگی هوا بیش از هر آلودگی دیگری (دو سوم موارد مرگ ناشی از انواع آلودگی) جان انسان‌ها را گرفتهاست. پس از آن، آلودگی آب دومین عامل مرگ و میر است (۱/۸ میلیون مرگ). در جایگاه سوم، آلودگی محل کار، جان هشتصد هزار نفر را گرفتهاست. آلودگی هوا ممکن است طبیعی (مانند فعالیت آتشفشانها)، یا مصنوعی (ساخته دست انسان) باشند. بیشتر آلودگی‌های مصنوعی ناشی از فعالیت وسایل نقلیه و کارخانه‌ها هستند.

تعریف

انجمن مشترک مهندسین آلودگی هوا و کنترل آن، آلودگی هوا را به این صورت تعریف نموده است: "آلودگی هوا عبارت از وجود یک یا چند آلاینده در هوای آزاد مانند گازها، بخارات، گرد و غبار، بو، دود غلیظ و میست با کمیت، مشخصات و زمان ماند کافی که برای زندگی انسان، حیوان و گیاه خطرناک و برای اموال مضر باشد و یا به طور غیرقابل قبول مانع استفاده راحت از زندگی و اموال گردد".

اثرات بر روی انسان

در جهان سالیانه ۳ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند که ۹۰ درصد آنان در کشور‌های توسعه یافته هستند. در برخی کشور‌ها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست میدهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی است. این مرگ و میر بطور خاص مربوط به آسم، برونشیت، تنگی نفس، سکته قلبی، و آلرژی‌های مختلف تنفسی است. آلودگی هوا به روش‌های گوناگونی میتواند آثار زیانبار درازمدت و کوتاه مدتی بر سلامت انسان‌ها بگذارد. تأثیر آلودگی هوا بر افراد مختلف متفاوت است. آسیبپذیری برخی افراد در برابر آلودگی هوا بسیار بیشتر از دیگران است. کودکان کم سن و سال و سالمندان بیشتر از دیگران از آلودگی هوا آسیب می بینند.


معمولاً میزان آسیب بستگی به میزان قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی زیانبار مانند تماس با آلاینده‌ها و غلظت مواد شیمیایی دارد. صدمات ریوی ناشی از هوای آلوده به اوزون، خطری است که هر ۳ نفر از ۵ نفر با آن روبرو هستند.

متخصصان معتقدند که موادی که از طریق هوای آلوده وارد محیط میشوند دارای ترکیباتی هستند که باعث نابودی بافت‌های مختلف بدن خواهد شد. این مواد از طریق ریه، پوست، مخاط بدن، مخاط چشم، گوش، بینی و دستگاه گوارش، وارد بدن شده و باعث تخریب سلول‌های بدن میشود. در واقع تجمع این مواد در بدن هنگام آلوده بودن هوا به دلیل داشتن اکسیژن ناپایدار و واکنش با یک سلول، آن را اکسید میکند.
 
باران اسیدی

یکی از آثار و نتایج آلودگی هوا باران اسیدی است. باران اسیدی به پدیده‌هایی مانند مه اسیدی و برف اسیدی که با مقادیر قابل توجهی اسید از آسمان همراه هستند، گفته میشود. باران هنگامی اسیدی میشود که میزان پیاچ آب آن کمتر از ۵٫۶ باشد. این مقدار پیاچ بیانگر تعادل شیمیایی به وجود آمده میان کربن دیاکسید و حالت محلول آن یعنی بیکربنات (HCO ۳) در آب خالص است. باران اسیدی دارای نتایج زیانبار اکولوژیکی بر سلامتی انسان، حیوانات و پوشش گیاهی دارد.

باران‌های اسیدی از گاز‌های گوگرد دیاکسید و از خانواده اکسید نیتروژن خروجی از دود اگزوز اتومبیل‌ها و کارخانه‌ها ایجاد میشود. این گاز‌ها در اتمسفر زمین با بخار آب واکنش داده و اسید‌هایی مانند سولفوریک اسید و نیتریک اسید را تشکیل میدهند.


آلوده کننده‌ها

مهمترین آلاینده‌هایی که از طریق فعالیت‌های انسانی تولید میشوند، شامل این موارد میشود:

کربن مونوکسید - گازی بیبو و بیرنگ و سمی که بر اثر سوخت ناقص مواد ایجاد میشود.
اکسید‌های گوگرد به ویژه گوگرد دیاکسید - زغالسنگ و سوخت‌های نفتی مقداری گوگرد نیز در خود دارند و سوختن آن‌ها دیاکسید گوگرد تولید میکند.
اکسید‌های نیتروژن به ویژه نیتروژن دیاکسید - که بر اثر سوخت در دما‌های بالا تولید میشوند. نیتروژن دیاکسید بویی تند و زننده و رنگ قهو‌های دارد که بر فراز آسمان شهر‌های بزرگ دیده میشوند ناشی از این گاز است.
ترکیبات آلی فرار - این ترکیبات به دو دسته متان و غیرمتان‌ها تقسیم میشوند. متان گاز اصلی تشکیلدهنده گاز طبیعی است و اثر گلخان‌های بسیار نیرومندی دارد. بقیه ترکیبات آلی فرار هم اثرات گلخان‌های قابل توجهی دارند. ترکیبات فرار آروماتیک مثل بنزن و تولوئن اثر سرطانزایی داشته و در معرض آن‌ها قرار گرفتن بهطور مستمر میتواند منجر به سرطان خون شود.
ذرات معلق به تمامی اجزاء ریز مایع یا جامدی (به جز آب خالص) گفته میشود که در جو زمین پراکنده هستند و اندازه میکروسکوپی یا زیرمیکروسکوپی، اما بزرگتر از ابعاد مولکولی دارند. ذرات کوچکتر بسیار خطرناکتر هستند چراکه به ریه‌ها نفوذ کرده و برخی از آن‌ها حتی وارد جریان خون میشوند و باعث بیماری‌های تنفسی و قلبی مختلف میشوند. این ذرات همچنین بر روی خاک و آب نشسته و آلودگی منابع آبی و خاک را موجب میشوند.
کلروفلوئوروکربن‌ها - گازی که عامل اصلی تخریب لایه ازون است و استفاده از ترکیباتی که باعث آزادسازی آن میشود امروزه ممنوع شدهاست.

پیامد‌ها

یکی از مهمترین مشکلاتی که امروزه بشر با آن روبرو میباشد، آلودگی هواست و به دلیل افزایش بی رویه فعالیت‌های صنعتی، مصرف سوخت‌های فسیلی و تراکم جمعیت در برخی از شهر‌ها روزبه روز شدیدتر میشود. آلودگی هوا تهدیدی جدی، مستمر و فراگیر علیه سلامت موجودات زنده و محیط زیست است که علاوه بر مشکلات زیست محیطی و به خطر انداختن سلامت انسان‌ها و سایر موجودات زنده، دارای تبعات سوء اقتصادی و اجتماعی نیز است که به صورت آرام و تدریجی و گاهی غیرقابل جبران نمایان می شود.

عملکرد ناهماهنگ و ناکافی دستگاه‌های ذیربط در انجام وظایف قانونی درخصوص پیشگیری و مقابله با عوامل آلایندگی هوا، روند رو به تزاید این پدیده مخاطره آمیز را تشدید کرده و به تشدید وضعیت نگران کننده کنونی منجر شده است.

مصرف فزاینده سوخت‌های فسیلی طی سال‌های گذشته، علاوه بر تحمیل هزینه‌های گزاف به اقتصاد ملی، بحران آلودگی هوا را به ویژه در کلانشهر‌ها ایجاد کرده است. هشدار بانک جهانی درباره تشدید آلودگی هوا در ایران مؤید این مطلب است؛ طبق اعلام این مرجع، خسارت آلودگی هوا در ایران از ۱ / ۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۱ به ۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۶ رسیده است که ۸ / ۱ میلیارد دلار آن مربوط به خسارت ناشی از آلودگی هوا در پایتخت بوده و از همه مهمتر اینکه بانک جهانی این خسارت را در سال ۲۰۱۳ بالغ بر سی میلیارد دلار (سی میلیارد و پانصدونودونه میلیون دلار) برآورد کرده است.

همچنین آلودگی هوا پیامد‌های زیانباری بر سلامت افراد جامعه دارد و به بیماری‌های قلبی و عروقی، برونشیت، اختلالات تنفسی، سرطان و مرگ زودرس منجر می شود.

براساس گزارش بار بیماری‌های جهانی، آلودگی هوا هفتمین عامل مرگ در دنیا و هفتمین عامل خطر در ایران است در سراسر جهان، هر روز حدود ۱۰ هزار نفر بر اثر بیماری‌های منتسب به آلودگی هوای آزاد جان خود را از دست میدهند. همچنین سازمان جهانی بهداشت برآورد کرده است که در سال ۲۰۱۲ آلودگی هوای آزاد مناطق شهری و روستایی به ایجاد ۷ / ۳ میلیون مورد مرگ زودرس در دنیا انجامیده، که حدود ۸۸ درصد از این موارد در کشور‌هایی با درآمد کم و متوسط اتفاق افتاده است.

همچنین، در مجموع تعداد مرگ منتسب به آلودگی هوای آزاد و هوای داخل اماکن در سال حدود ۷ میلیون نفر برآورده شده است. آلودگی هوا پیامد‌های منفی اقتصادی شدیدی نیز دارد و میزان خسارت ناشی از مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا در اتحادیه اروپا حدود ۱۶۱ میلیارد یورو برآورد شده است. در بسیاری از شهر‌های بزرگ ایران ازجمله تهران، کرج، اصفهان، مشهد، تبریز، اراک، اهواز و شیراز غلظت بعضی از آلاینده‌های هوا از استاندارد‌های ملی به مراتب بالاتر است.

براساس برآوردها که با احتساب پدیده ریزگرد‌ها جمعیتی بالغ بر ۳۵ میلیوننفر، یعنی حدود نیمی از جمعیت کل کشور در معرض درجاتی از آلودگی هوا قرار دارند. این مشکل نهتن‌ها سلامت مردم را به خطر میاندازد، بلکه به علت افزایش نیاز به خدمات مراقبتی، بهداشتی و فوریت‌های پزشکی که برای جمعیت تحت تأثیر انجام میشود، هزینه‌های سرباری را نیز بر حوزه سلامت تحمیل میکند.

خسارت‌ها

به گفته مسعود ساعت ساز، عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین عضو هیئت علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان ذرات معلق و آزبست ایجاد شده توسط صنعت، لنت ترمز و کلاچ خودرو‌ها یا آزاد شده از تخریب ساختمان‌ها یکی از منابع مهم ایجاد کننده آلودگی در سطح شهر تهران هستند و در حالی که میزان استاندارد آزبست در هوا، صفر و میزانی که سازمان بهداشت و محیط زیست برای آمریکا و اروپا ارائه داده، پنجصدهزارم فیبر بر میلی لیتر است، اندازهگیری این الیاف در هوای تهران، میزان آزبست را سههزارم فیبر بر میلیلیتر نشان میدهد که این بدان معنا است هوایی که تهرانی‌ها تنفس میکنند، ۶۰ برابر اروپا و آمریکا آزبست دارد. این میزان بالای آلایندگی در حالی است که میزان استاندارد آزبست در هوای آزاد، صفر است.

وی با اشاره به نقش مهم کارخانجات آلاینده اطراف تهران در افزایش آلودگی هوای پایتخت، گفت: یکی از مراکز صنعتی شهر تهران که در صورت عدم کنترل، آلودگی زیاد را منتشر می‌کند، کارخانه سیمان است. در کارخانجات سیمان عمدتاً موادی نظیر گچ، آهک، سنگ آهک و ... بکار می‌رود که کلیه این مواد در محوطه‌ای نگهداری می‌شوند و از طرفی عمدتاً فعالیت کارخانه سیمان دائمی بوده و ذرات گرد وغبار خروجی حاصل از فرآیند تولید بسیار زیاد است. بطوریکه از فاصله چندین کیلومتری بخوبی رؤیت می‌باشد. از سویی سوخت مصرفی این کارخانجات فسیلی بوده که از آلاینده‌های منتشره می‌توان به گاز‌های مضره حاصل از سوخت مواد نفتی و ذرات گرد و غبار اشاره نمود.

این عضو پژوهشکده مطالعات تغییر اقلیم و گرمایش زمین، تصریح کرده است: بنابر گزارش سازمان کنترل کیفییت هوای تهران، در بیش از دو سوم از ایام سال غلظت آلودگی آنچنان بالا است که گستره دید کامل را به کمتر از پانصد متر کاهش میدهد و در تمام این مدت ساکنان محدوده دو سوم جنوبی شهر اغلب تصویر محو و کدری از توچال "بلند‌ترین قله تهران" را میبینند. همچنین از یک سوم بالای شهر هم دو سوم جنوبی آن به زحمت دیده میشود و اغلب هم این بخش از شهر در هال‌های از «مه دود» خاکستری غرق بوده و میزان آلودگی در مواقعی از سال به حدی میرسد که سازمان‌های مسئول در کشور آن را در مرحله خطرناک و بحرانی اعلام کرده و خواستار ماندن کودکان، سالخوردگان و بیماران قلبی و تنفسی در داخل منزل می شوند.

ساعت ساز با بیان اینکه میزان بنزن در برخی از مناطق تهران از جمله مناطق مرکزی تا ۴۰ برابر حد مجاز برآورد شده است، گفت: در شهر تهران به علت غلظت چند برابری استاندارد‌های بینالمللی بنزن در هوا، ریسک ابتلا به انواع بیماری‌ها ازجمله آسم، ناراحتی‌های عصبی و سرطان به دلیل وجود این آلاینده افزایش یافته است.

برخی از راهکار‌های مبارزه با آلودگی هوا

استفاده از حمل و نقل عمومی به جای ماشین شخصی

صرفه جویی در مصرف انرژی: در این صورت شما میتوانید از تخریب محیط زیست با کاهش میزان سوخت‌های فسیلی که باید سوزانید، جلوگیری کنید.

درک مفهوم کاهش، استفاده مجدد و بازیافت: چیز‌هایی که دیگر برای شما استفاده ندارد را دور نیندازید. در حقیقت آن‌ها را مجددا برای منظور دیگری استفاده کنید. برای مثال شما میتوانید از شیشه‌های قدیمی برای ذخیره حبوبات استفاده کنید.

از دستگاه‌های کارآمد انرژی استفاده کنید: چراغ‌های کم مصرف نسبت به لامپ‌های قدیمی بسیار بهینهتر هستند، برق کمتری مصرف میکنند، عمرشان طولانیتر است و به کاهش مصرف انرژی کمک میکنند.

تلاش‌های چندگانه در سطوح شخصی، صنعتی و دولتی در سراسر جهان برای جلوگیری از شدت آلودگی هوا افزایش یافته است و یک اقدام مستقیم در افزایش گرمایش جهانی است. با اینکه ما امروزه شاهد یک سری نوآوری‌ها و آزمایش‌هایی هستیم که با گزینه‌های متناوب و غیر متعارف برای کاهش آلاینده‌ها همراه است، اما همچنان عوامل اصلی آلودگی هوا دردسر ساز هستند و باید توجه بیشتری به آن‌ها شود.
 

در مورد آلودگی هوا در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

کیفیت هوای تهران با قرار گرفتن شاخص روی عدد ۱۴۱ در شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس است و در این شرایط به کودکان، زنان باردار و بیماران قلبی و ریوی توصیه می‌شود از تردد در فضای باز خودداری کنند.
کد خبر: ۱۲۰۸۰۰۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۲

اقدام تامل برانگیز در آن سوی کره خاکی؛
تبلیغ خودروی SUV تازه تویوتا در انگلستان ممنوع شد؛ تصمیمی که به یک علت قابل تامل گرفته شد و واکنش‌هایی به دنبال داشته که هیچ بعید نیست به شکل گیری یک موج و سرایت ماجرا به کشور‌های دیگر منجر و در نهایت زمینه ساز شکل گیری برخی تغییرات بنیادین و اساسی شود. تغییراتی که در ایران هم به شدت نیازمند رقم خوردنشان هستیم.
کد خبر: ۱۲۰۸۰۰۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۲

سازمان هواشناسی کشور اعلام کرد: از امروز (یکشنبه) تا روز سه‌شنبه در غالب مناطق کشور جوی آرام و پایدار پیش‌بینی می‌شود و در شهرهای صنعتی و پرجمعیت، افزایش غلظت آلاینده‌های جوی را خواهیم داشت و از روز پنجشنبه، آلودگی هوا کاسته خواهد شد.
کد خبر: ۱۲۰۷۹۶۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۲

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مصرف برخی مواد غذایی را باعث تقویت سیستم ایمنی، تنفسی، گوارشی و قلبی و کاهش آسیب‌های ناشی از آلاینده‌ها در بدن عنوان کرد.
کد خبر: ۱۲۰۷۹۶۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۲

کد خبر: ۱۲۰۷۹۳۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سازمان هواشناسی گفت: تا ۵ روز آینده در شهر‌های صنعتی و پرجمعیت شامل تهران، کرج، اصفهان، مشهد، اراک، قم و تبریز به علت پایداری جوی، کاهش کیفیت هوا و افزایش غلظت آلاینده‌های جوی پیش‌بینی می‌شود.
کد خبر: ۱۲۰۷۹۱۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

فعالیت آموزشی کودکستان ها، مدارس ابتدایی و متوسطه اول استان تهران فردا غیرحضوری شد.
کد خبر: ۱۲۰۷۸۵۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

آیا اتفاق دیشب تکرار خواهد شد؟
این پرسش همچنان بی پاسخ مانده که چرا چند ساعت بعد از برگزاری نشست کمیته اضطرار، نتایج و تصمیمات اتخاذ شده در آن به اطلاع عموم نرسیده است؟ آیا قرار است اعلام تصمیمات به ساعات و دقایق پایانی امروز موکول شود؟ مگر نه اینکه از فواید زودتر اعلام شدن تصمیماتی مانند تعطیلی مدارس، دادن فرصت خروج از شهر به برخی خانواده‌ها و در نتیجه کاهش سهم آن‌ها از آلودگی هوا ست؟!
کد خبر: ۱۲۰۷۸۴۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

براساس داده های شرکت کنترل کیفیت هوا، وضعیت هوای تهران با شاخص ۱۶۶، قرمز و ناسالم است.
کد خبر: ۱۲۰۷۷۴۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

سازمان هواشناسی کشور از تداوم آلودگی هوا در شهرهای پرجمعیت طی ۴ روز آینده خبر داد.
کد خبر: ۱۲۰۷۷۴۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی گفت: آلودگی هوا هیچ ارتباطی با بنزین ندارد و مربوط به میزان مصرف می‌شود.
کد خبر: ۱۲۰۷۷۳۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

معاون استاندار تهران گفت: کودکستان‌ها و مدارس مقطع دبستان در استان تهران به غیر از شهرستان‌های دماوند و فیروزکوه و بخش رودبارقصران شنبه در دو نوبت صبح و عصر غیرحضوری شد.
کد خبر: ۱۲۰۷۷۳۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

در این کارگروه تأکید شد اداره کل محیط زیست استان همچنان نسبت به تداوم پایش واحد‌های آلاینده اقدام و همچنین بر توزیع سوخت پاک در جایگاه‌ها نظارت نماید.
کد خبر: ۱۲۰۷۷۰۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۰

اداره کل هواشناسی استان تهران اعلام کرد: طی پنج روز آینده و به ویژه از یکشنبه تا سه‌شنبه افزایش آلودگی هوا ی تهران مورد انتظار است.
کد خبر: ۱۲۰۷۶۹۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۰

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان از تعطیلی مدارس و دانشگاه های اصفهان و ۹ شهر استان و برگزاری غیر حضوری کلاس‌ها در در روز شنبه ۱۱ آذرماه به علت تشدید آلاینده‌های جوی خبر داد.
کد خبر: ۱۲۰۷۶۹۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۰

اظهارات نجفی، عضو شورای شهر تهران درباره مازوت سوزی: موج دیگری در رسانه‌ها به راه انداخت تا به افکار عمومی پاسخ داده شود که مازوت چیست و مازوت سوزی کدام است. چیزی نگذشت که مثل همیشه قاطع‌ترین راه برای حل مسئله انتخاب شد و مسئولان یکی پس از دیگری همه چیز را تکذیب کردند.
کد خبر: ۱۲۰۷۶۵۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۰

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با بیان اینکه بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، قانون هوای پاک به صورت کامل اجرایی نشده است و برخی دستگاه‌ها در اجرای تکالیف دچار مشکل شده‌اند، اظهار کرد: نحوه تأمین منابع مالی، یکی از علت‌های اصلی عدم اجرای برخی مفاد این قانون است.
کد خبر: ۱۲۰۷۵۹۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۱۰

بالاگرفتن دوباره دعوای مازوت سوزی؛
مازوت سوزی چیزی نیست که مسئولان به سادگی زیر بار قبول مسئولیتش بروند و اغلب ترجیح می‌دهند با تکذیبش، ساده‌ترین راه را برای فرار از پاسخگویی انتخاب کنند. شبیه داستان این روز‌های تهران که آلودگی هوا یش به شدت اوج گرفته و برخی مسئولان از مازوت سوزی به عنوان یکی از متهمان اصلی بروز این وضع نام ببرند و بعضی مسئولان ماجرا را از بیخ و بن تکذیب کرده و با طرح ادعا‌هایی عجیب، در صدد رفع مسئولیت از خود بر آیند.
کد خبر: ۱۲۰۷۵۳۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۰۹

سازمان هواشناسی نسبت به افزایش آلودگی هوا ی ۸ کلانشهر هشدار دارد و کاهش تردد غیر ضروری را توصیه کرد.
کد خبر: ۱۲۰۷۳۹۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۰۸

مدیرکل مدیریت بحران استان تهران خبر داد؛
مدیرکل مدیریت بحران استان تهران از صدور هشدار زرد افزایش آلودگی هوا در این استان خبر داد و گفت: شهروندان دارای بیماری زمینه‌ای، قلبی و تنفسی از تردد غیرضروری در فضای باز خودداری کنند.
کد خبر: ۱۲۰۷۱۳۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۰۷

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ