در مورد تعزیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

تعزیه‌خوانی یا شبیه‌خوانی، نوعی نمایش‌ مذهبی برگرفته از رویدادهای تاریخی و حماسی حزن‌انگیز درباره واقعه کربلا و شهادت امام حسین(ع) و اهل بیت و یاران او و مصایب خاندان پیامبر(ص).

آغاز تعزیه‌خوانی را از زمان دیلمیان دانسته‌اند که در زمان صفویه به شکل فعلی درآمد و در زمان قاجار به اوج خود رسید و دامنه آن از مرزهای ایران فراتر رفت. نمایش تعزیه در سال ۱۳۸۹ش در فهرست آثار معنوی ایران در یونسکو ثبت شده است. یکی از شیفتگان نمایش سنتی تعزیه، الکساندر خوجکو، ایران شناس لهستانی و کنسول روسیه در ایران از ۱۸۳۰ تا ۱۸۴۰م بود.
در اصطلاح تعزیه‌خوانی، کارگردان: «مُعین البُکا»، بازیگر: «شَبیه» و تهیه کننده: «بانی» نامیده می‌شود.

 

خاستگاه و پیش زمینه

تعزیه در ادبیات مذهبی ایران بر بنیاد فرهنگ عاشورا و وقایع تاریخی کربلا در ۶۱ق/۶۸۰م، و نبرد دلیرانه و شهادت مظلومانه امام حسین(ع) نهاده شده و به صورت تعزیه‌خوانی یا شبیه‌خوانی، شکلی ویژه از نمایش یا درام مذهبی، تجلی کرده است. نشانه‌های اولیه تعزیه خوانی در زمان دیلمیان و پس از آن دوران آل بویه دیده می‌شود؛ اگر چه تعزیه به صورت امروزی از زمان صفویه شروع شد و در زمان قاجار به اوج خود رسید. 

 

شکل‌گیری و سیر تحول

دربارۀ شکل‌گیری و پیشینه تعزیه‌خوانی دیدگاه‌های متفاوتی ابراز شده است.

برخی اولین اَشکال تعزیه و شبیه‌خوانی در نواحی شمال ایران را به زمان دیلمیان بازمی‌گردانند و می‌گویند این شکل نمایشی از طریق موزیکانچیان ( سربازان نوازنده موزیک) سپاه دیلمی، سربازان، بازرگانان و زائران عتبات عالیات به این دیار آمد و گسترش یافت. اما پس از دیلمیان تعزیه‌خوانی از رونق افتاد و در زمان صفویان دوباره برقرار شد. گفته می‌شود نسخه‌هایی از تعزیه که در زمان عضدالدوله دیلمی نوشته شده بود، در کتابخانه مادرید نگهداری می‌شود.

 

اصطلاحات و واژه‌های رایج در تعزیه

  • شبیه خوانی: نمایش تعزیه
  • شبیه:اجرا کننده یک نقش در تعزیه
  • مقتل نویس: نویسنده نسخه و متن نمایش تعزیه
  • معین البکا: کارگردان تعزیه
  • ناظم البکا: دستیار کارگردان تعزیه
  • بانی: سرمایه گذار و تهیه کنندهٔ تعزیه
  • فرد: نسخه و متن نمایشنامهٔ تعزیه
  • بچه‌خوان: کسی که نقش کودکان را می‌خواند.
  • زنانه خوان (نقاب‌خوان): کسی که در نقش زینب و دیگر بانوان اهل بیت نقشی اجرا می‌کند.
  • رجزخوانی: هنگامی که اولیا یعنی خاندان پیامبر(ص) و اشقیایعنی مخالفان پیامبردر مقابل هم از افتخارات و اصل و نسب خود حرف می‌زنند.
  • اشتلم خوانی یا پهلوان خوانی: هنگامی که اشقیا با بیان غلوشده گفت وگوهایشان را بیان می‌کنند در حالی که اولیا در یک دستگاه موسیقی گفت وگو را به آواز بیان می‌کنند که به آن تحریرکردن می‌گویند.
  • موافق خوان: شخصی که در نقش اولیا بازی می‌کند.
  • مخالف‌‌خوان:فردی که نقش دشمنان و اشقیا را اجرا می‌کند.
  • دستگاه: هر تعزیهٔ کامل را یک دستگاه یا مجلس گویند.

در مورد تعزیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
اجرای تعزیه توسط بازیگر ایرانی در کلیسای فرانسوی+فیلم نکاتی...
کد خبر: ۱۱۴۲۳۹۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۰۵


نمایش آیینی و تعزیه خوانی شب غریبانه به مناسبت شام...
کد خبر: ۱۱۳۴۰۹۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۸


همزمان با شام غریبان شهادت امام حسین ع آیین تعزیه...
کد خبر: ۱۱۳۴۰۹۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۸


کد خبر: ۱۱۳۳۶۷۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۶


تعزیه خوانی یا شبیه خوانی یکی از آئین های مذهبی... های پرشور و پرمحتوای تعزیه خوانی روز هفتم محرم در...
کد خبر: ۱۱۳۳۵۵۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۵


بزرگترین تعزیه میدانی کشور در روستای صحرارودِ شهرستان فسا در...
کد خبر: ۱۱۳۳۳۷۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۴


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
لحظه شوکه کننده درگذشت یک تعزیه خوان حین اجرا +...
کد خبر: ۱۱۳۳۳۰۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۴


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
دختربچه در تعزیه خوانی+فیلم ...
کد خبر: ۱۱۳۳۱۶۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۳


محسن هاشمی هنرمند باسابقه تعزیه با انتقاد از نبود تکیه... ای ثابت در تهران برای اجرای تعزیه می گوید سال... ها است داریم فریاد می زنیم که تعزیه هنر جهان...
به گزارش تابناک محسن هاشمی پیش کسوت تعزیه از جای... خالی تدریس تعزیه در دانشگاه های هنری تغییر کاربری تکیه... های ویژه تعزیه و بی توجهی به این هنر ملی... نبود تکیه برای اجرای تعزیه مانند آن است که بخواهید...
کد خبر: ۱۱۳۳۱۱۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۲


شهرری مراسم تعزیه خوانی شهادت حضرت زهرا س برگزار شد...
کد خبر: ۱۰۹۴۲۲۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۹/۲۹


استان مرکزی مهد تعزیه کشور است و از گذشته های... دور تعزیه در مناطق مختلف آن اجرا می شده و... تعزیه کشور است تعزیه هنری پدرپیشه در استان مرکزی است... دادن به ارتش از خدمات امیرکبیر است این تعزیه با...
کد خبر: ۱۰۸۴۲۳۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۰۴


مراسم تعزیه روز اربعین با حضور هزاران نفر از عزاداران...
کد خبر: ۱۰۷۸۸۱۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۰۶


کیش به مدت پنج روز میزبان مراسم تعزیه خوانی اربعین...
به گزارش « تابناک» به نقل از ایرنا گروه تعزیه... اجرا شده است تعزیه خوانی اربعین حسینی در روزهای یکم... کربلا به اجرا گذاشته می شود آخرین تعزیه نیز ساعت...
کد خبر: ۱۰۷۸۲۴۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۰۳


نمایشگاه و موزه تخصصی نسخ قدیمی و ادوات تعزیه از... تعزیه شبیه حسین ع در کنار برپایی دومین سوگواره تعزیه... لوازم های تعزیه در حوزه های البسه ابزار و تجهیزات... ماسک ها و عروسک ها و نسخ تعزیه است ...
کد خبر: ۱۰۷۵۱۱۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۸


از پیشکسوتان تعزیه از سراسر کشور در محوطه حوزه هنری...
کد خبر: ۱۰۷۵۰۹۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۸


حضرت آیت الله العظمی مکارم به پرسشی درباره اجرای تعزیه...
مطرح شده بدین شرح است س برگزاری مراسم تعزیه در...
کد خبر: ۱۰۷۱۳۸۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۳۱


مراسم تعزیه خوانی به مناسبت ایام سوگواری ابا عبدالله الحسین...
کد خبر: ۱۰۷۱۰۷۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۹


تعزیه شب شام غریبان در هیئت نثار الحسین اراک برگزار...
کد خبر: ۱۰۷۰۹۷۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۹


کد خبر: ۱۰۷۰۷۸۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۸


در پهنه رودکی مجالس تعزیه برپا می کند تأکید کرد...
سرپرست گروه تعزیه « سیدالشهدا ع » که در ایام... تعزیه می پردازد درباره وضعیت رعایت پروتکل های بهداشتی و... سال گذشته نیز بنیاد رودکی بانی برگزاری مجالس تعزیه در... از اذان مغرب و عشاء به برگزاری مجالس تعزیه می...
کد خبر: ۱۰۷۰۱۷۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۵


قیمت گوشی
nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ