بازدید ۷۶۱۷
در روز ۲۳ مرداد ۱۳۵۰ جزیره بحرین، استان چهاردهم ایران در پی جدایی از سرزمین مادری اعلام استقلال کرد.
کد خبر: ۹۳۰۵۷۹
تاریخ انتشار: ۲۴ مهر ۱۳۹۸ - ۱۴:۵۶ 16 October 2019

در روز ۲۳ مرداد ۱۳۵۰ جزیره بحرین، استان چهاردهم ایران در پی جدایی از سرزمین مادری اعلام استقلال کرد.

به گزارش ایسنا، «تاریخ ایرانی» نوشت: «جدایی‌خواهی در بحرین زمانی پدیدار شد که این منطقه از ۱۸۹۲ میلادی تحت سلطه کامل بریتانیا درآمد. پیش از این بریتانیا از طریق انعقاد قرارداد‌های گوناگون کوشیده بود تا این سرزمین را تحت حاکمیت خود درآورد. نخستین قیام عمومی بحرین در مارس ۱۸۹۵ در مخالفت با شیخ عیسی بن علی نخستین حاکم از سلسله آل خلیفه شکل گرفت. این قیام با دخالت سرهنگ آرنولد ویلسون، نماینده دولت بریتانیا در خلیج فارس سرکوب شد و بازداشت و تبعید ناراضیان به «زباره» در شمال شبه جزیره قطر را در پی داشت و درگیری‌های شدیدی را میان قطر و بحرین به وجود آورد. این موضوع باعث شد قطر با انعقاد قراردادی خود را تحت‌الحمایه بریتانیا کند. این رویداد نقطه آغاز بیش از یک قرن کشمکش سیاسی و نظامی میان بحرین و قطر بود.

در سال‌های بعد به تدریج افکار عمومی در بحرین به ایران متمایل شد. انقراض سلسله قاجار در ایران و طرح ادعا‌های ارضی پهلوی اول این تمایل را در میان مردم بحرین افزایش داد و از جانب دیگر بر حساسیت انگلیسی‌ها در منطقه افزود و آنان را به تحکیم پایه‌های نفوذ و سلطه خود در بحرین سوق داد. این رخداد باعث شد انگلیسی‌ها در ۱۹۲۳ میلادی شیخ عیسی بن علی را برکنار و یکی از کارگزاران خود چارلز بلگریو را در ۱۹۲۶ به عنوان مشاور امیر بحرین روانه این سرزمین کنند. اقدامات این مشاور که تصمیم‌گیرنده اصلی در بحرین بود افزایش نفرت عمومی نسبت به سیاست‌های استعماری بریتانیا در منطقه را در پی داشت، اعتراضات مردمی آغاز شد و بلگریو در مواجهه با اولین اعتراض‌آمیز بحرینی‌ها از این سرزمین خارج شد.

در دوران بعد از جنگ جهانی دوم، با گسترش تظاهرات، مخالفت‌های مردمی به جنبش عمومی ضد استعماری تبدیل شد. بریتانیا می‌دانست که کاهش کنترل بر بحرین، به از دست رفتن سراسر خلیج فارس خواهد انجامید؛ می‌خواست به هر بهایی قیام مردم بحرین را سرکوب کند و در این راه دامن زدن به اختلافات مذهبی را پیشه کرد. میان شیعه و سنی تفرقه ایجاد کرد و زمینه‌های برخورد این دو را به وجود آورد. بدین ترتیب در دهه ۵۰ میلادی بحرین چند بار تا آستانه جنگ‌های خونین داخلی پیش رفت.

از طرفی جنگ کانال سوئز و هجوم نظامیان انگلیسی به مصر، سبب افزایش تنفر اعراب خلیج فارس و به ویژه مردم بحرین نسبت به انگلیس و همچنین ترویج احساسات ناسیونالیستی عربی در این کشور شد، اما این احساسات غالباً توسط پلیس غیر بومی بحرین سرکوب می‌شد.

از اواسط قرن بیستم ادعا‌های تاریخی ایران در مورد حاکمیت بر بحرین جدی شد. مجلس شورای ملی در آبان ۱۳۳۶ لایحه‌ای را تصویب کرد که به موجب آن بحرین استان چهاردهم ایران اعلام شد و دو کرسی خالی برای نمایندگان «استان چهاردهم» در نظر گرفته شد. این اقدام و تهدید ایران در مورد تحریم هر سازمان و مجمع بین‌المللی که بحرین را به رسمیت بشناسد، موضوع را پیچیده کرد. اما فشار بریتانیا به شاه به دست کشیدن ایران از ادعا‌های ارضی‌اش نسبت به بحرین انجامید.

در ۱۳۴۷ شاه طی دیدارش از هند گفت‌: «اگر مردم بحرین مایل نباشند به کشور ما ملحق شوند هرگز به زور متوسل نخواهیم شد و هر کاری که بتواند اراده مردم بحرین را به نحوی که نزد همه جهانیان به رسمیت شناخته شود، نشان دهد خوب است.»

شاه استقلال بحرین را منوط به نظر مردم بحرین کرد و این عمل در تاریخ ایران سابقه نداشت. همان زمان اسدالله علم نیز به سفیر انگلیس در مورد این راه حل اعتراض می‌کند. او در کتاب خاطراتش در روز ۲۱ مرداد ۱۳۴۸ خود آورده است: «به سفیر انگلیس گفتم ما هیچ‌گاه نمی‌توانیم چنین پیشنهادی را تصویب و در برابر ملت ایران توجیه کنیم.»

ایران سعی داشت تا سرنوشت بحرین در یک همه‌پرسی تعیین شود؛ در حالی که دولت‌های بحرین و بریتانیا با آن مخالفت کردند. در نتیجه ایران و بریتانیا توافق کردند تا به جای برگزاری همه‌پرسی، از سازمان ملل متحد خواسته شود سرنوشت سیاسی این سرزمین را از طریق یک نظرسنجی از میان گروه‌ها و طبقات مختلف تعیین کند. حکومت بحرین که تحت نفوذ بریتانیا بود برای تأثیرگذاری بر نتیجه نظرخواهی مصمم شد تا ساختار جمعیتی این سرزمین را با اکثریت دادن به عرب‌ها دگرگون کند. در این راستا هزاران فلسطینی و نیروی کار عرب از کشور‌های منطقه به بحرین هجوم آوردند.

جالب این که شاه نیز متوجه خطر نظرخواهی در مورد استقلال بحرین شد و به علم گفت: «به سفیر تکرار کن که اگر من پیشنهادش را بپذیرم مرتکب خودکشی شده‌ام. اگر این خودکشی در راه حفظ منافع ملت ایران بود، چندان اهمیتی به آن نمی‌دادم، ولی به عقیده من این طرح خیانت به منافع ملی است، بدین جهت نمی‌توانم آن را بپذیرم.»

با این حال نظرخواهی از روز ۱۰ فروردین ۱۳۴۹ آغاز شد و ویتوریو وینتسپیر گیچیاردی، دیپلمات ایتالیایی و مدیر دفتر سازمان ملل در ژنو از سوی اوتانت، دبیرکل وقت سازمان ملل مأمور انجام این کار شد. وی پس از پایان مأموریت دو هفته‌ای خود در بحرین گزارش برداشت‌های خود از صحبت با مردم و گروه‌های بحرین را که به ادعای وی از علاقه آنان به استقلال حکایت می‌کرد تسلیم دبیرکل نمود.

با اعطای این گزارش، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه ۲۷۸ خود را در ۲۱ اردیبهشت ۱۳۴۹ صادر کرد که در آن خواسته مردم بحرین مورد تایید قرار گرفته بود. این قطعنامه به دولت‌های ایران و بریتانیا ابلاغ شد. آن دوره در فضای سیاسی ایران موافقان و مخالفانی در این باره وجود داشت؛ البته مخالفین جدایی بحرین در بین سیاسیون بسیار اندک و بیشتر محدود به اعضای حزب پان‌ایرانیست بود. فراکسیون پارلمانی این حزب که در دوره بیست و دوم مجلس شورای ملی دارای ۵ نماینده بود با محوریت محسن پزشکپور رهبر این تشکل پس از طرح قصد دولت برای موافقت با جدایی بحرین، دولت امیرعباس هویدا را به استیضاح کشاند.

در سال ۱۳۴۹ دولت هویدا گزارشی را مبنی بر جدایی مجموعه جزایر بحرین از ایران به مجلس شورای ملی آورد که مورد مخالفت شدید پان‌ایرانیست‌ها قرار گرفت. از آن جمله پزشکپور بود که در مخالفت با این گزارش، سخنرانی مشهوری ایراد کرد و با «خیانت» نامیدن تصمیم دولت هویدا، وی را به چالش کشید. هر چند این نطق و گریه پزشکپور هنگام ایراد آن همان زمان سر و صدای بسیاری به پا کرد، اما بعد‌ها ناصر انقطاع در کتاب «پنجاه سال تاریخ با پان‌ایرانیست‌ها» مدعی شد این مخالفت‌ها صوری و نمایشی و از سوی دولت دیکته شده بود.

به هر ترتیب چه مخالفت‌ها با طرح جدایی بحرین صوری بود و چه از روی دلسوزی، به جایی نرسید و در بهار سال ۱۳۵۰ شمسی تهران و منامه مرز‌های دریایی میان خود را تعیین و تصویب کردند و روابط دوجانبه را در همه زمینه‌ها آغاز نمودند. اینچنین بود که جزیره بحرین در روز ۲۳ مرداد ۱۳۵۰ رسما استقلال خود را از سرزمین مادری اعلام کرد و ایران نخستین کشوری بود که یک ساعت پس از اعلام استقلال، آن کشور را به رسمیت شناخت. در ۲۵ آذر ۱۳۵۰ بحرین رسماً عضو سازمان ملل متحد شد و به عنوان یکصد و بیست و نهمین عضو آن درآمد. از آن پس تاریخ ۱۶ دسامبر برابر با ۲۵ آذر به عنوان روز ملی بحرین شناخته می‌شود.»

اشتراک گذاری
برچسب ها
خبرهای مرتبط
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۱
در انتظار بررسی: ۲۱
انتشار یافته: ۱۸
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۰۳ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
خدا لعنتشون کند
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۰۵ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
متاسفم. قلبم شکسته شد. بسیار متاسفم. پاره تن ایران چه ساده جدا شد. مرگ بر خائنین به وطن در همه دوران. خائن همواره ذلیل و خوار است
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۰۶ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
اگر انقلاب نمی شد و همچنان شاه خائن سر کار می بود الان بخش هایی از کشور و دیگر مناطق خاورمیانه که طرحش ۶۰ سال پیش توسط امریکایی ها ریخته شده بود تجزیه شده بود
خان محمدعلی آقا
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۲۷ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
داغمونو دوباره تازه کردی تابناک
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۳۰ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
اي شاه خائن اي مترسك غرب ننگ بر تو و خاندان و دوستان و طرفدارانت
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۳۲ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
میشه اعتراض کرد به صحت چنین تصمیمی.
رفراندومی در کار نبوده بنابراین میشه زیرسوال برد.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۳۳ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
کار درستی کرد
زاهدی
|
Croatia
|
۱۵:۳۶ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
سلام انشاالله روزی برسد که باز بحرین را به خاک ایران برگردانیم
ناشناس
|
Qatar
|
۱۵:۴۷ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
تا كه براى ما شاخ شوند
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
گوشه ای از خدمات رژیم منحوس پهلوی به ایران
ناشناس
|
Singapore
|
۱۶:۱۸ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
۵۰ سال بعد. روزی که سهم ایران از خزر کاهش یافت
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۴۱ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
تاریخ سرشار از حماقت های قاجاریه و پهلوی است امید است که درس عبرت بگیریم
آرش جهانشاهی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۴۵ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
طبق حقوق بین الملل رفراندوم باید از نمام مردم آن سرزمین صورت میگرفت ، فردی ایتالیایی به نام ریچاردی به نمایندگی از اوتانت دبیر کل وقت سازمان ملل آمد و در اقدامی غیر قانونی با شیوخ ساکن منامه و از جمله شیوخ آل خلیفه یکی دو شب شام میمانشان بود در هتل و در همان هتل هم از پیشخدمت و راننده تاکسی نظرشان را پرسید و این شد رفراندوم ، حال آنکه باید در تمام ایران از تک تک مردم و از تهران تا منامه و از گواتر تا بازرگان برای رفراندوم جدایی نظر سنجی میشد ، شاه طبق قانون مشروطه حق حاتم بخشی سرزمین نداشت و خدا روح محسن پزشکپور رو قرین آرامش کنه که جام شوکران نوشید و با پهلوی سر بحرین در افتاد و عطای نخست وزیری پهلوی را به لقایش بخشید ، امروز اگر گذرتان به قبرستان بی بی سکینه کرج افتاد فاتحه ای برای محسن پزشکپور بخوانید . موضوع بحرین باید استخان لای زخم بماند و نباید شامل مرور زمان شود ، بحرین بخش جدایی ناپذیر از خاک ایران است و این جمله را باید به عنوان یک بالون سیاسی نمایندگان و مسئولان رده چندم مرتبا بگویند و رسانه ای کنند تا موضوع همچنان داغ بماند ، البته سخنگوی وزارت خارجه هم خواهد گفت که فلان مسئول نظر شخص خودش را گفته ... بحرین بخش جدایی ناپذیر از خاک ایران است
بهزاد
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۴۸ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
قضیه جزایر سه گانه کجای این جریان است ؟ هیچ ذکری از آن نکردید؟
تندیس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۷:۱۹ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
انشاء الله روزی برسد که پاره های تن ایران در شرق و غرب و شمال و جنوب به سرزمین مادرشان بپیوندند و با تداوم راه مقاومت و کوتاه کردن دست شیردلان مدعی و غربگرا از سرنوشت ملت ایران بتوانیم عظمت ایران عظیم را بازگردانیم علاوه بر بحرین قره داغ نیز اجاره99ساله اش سرامده و باید تکلیف ان به نفع سرزمین مادری روشن شود اما با حضور شیردلان در راس قدرت فعلا باید مواظب باشیم تمامیت ایران عزیز را به خطر نیندازند امروز شاهد سخنرانی یکی از این شیردلان در مرکز علم و فرهنگ کشور بودیم که وقیحانه مسیر مقاومت را زیر سوال میبرد " کلمه شیردل یکی از ابداعات بزرگ غربگرایان در بزدل نشان دادن دلسوزان نظام بود"
hadi
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۷:۴۶ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
عنوان رو که خوندم از ناراحتی و اعصاب خوردی نخوندم .
مجید
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۷:۵۴ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
همین چیزی که الان مونده رو هم نمیتونین اداره کنین
باز اونا پول نفت رو دارن و وضعشون بهتر از ماست
ناشناس
|
United Arab Emirates
|
۱۷:۵۵ - ۱۳۹۸/۰۷/۲۴
اگه الان بحرین جزء ایران بود بجای بنز و تویوتا لنکروزر باید پراید و سمند سوار میشدن و از بیکاری میرفتن مسافر کشی!!!
نظر شما

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

نام:
ایمیل:
* نظر:
برچسب منتخب
انتخابات مجلس یازدهم آنفولانزا عوارض خروج از کشور بودجه 99 شهاب منصوری عبدالحمید ریگی استعفای استراماچونی لیلا واثقی سیدقاسم موسوی قهار پایتخت 6