اختصاصی تابناک/ جزئیاتی از پیش‌نویس قطعنامه ضد ایرانی در آژانس/ گویا اصلا حمله‌ای به تاسیسات اتمی ایران نشده است!

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، پیش‌نویس قطعنامه آمریکا برای نشست این هفته شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA)، که کشور‌های اروپایی (E۳) چندان مشتاق آن نبودند، اصلاح شده و به گفته منابع، اکنون به قطعنامه مشترک سه کشور اروپایی و آمریکا تبدیل شده است.

لارنس نورمن خبرنگار وال استریت ژورنال پیش بینی کرده که این پیش نویس به احتمال زیاد تصویب خواهد شد.

وی همچنین گفته است: بر اساس برداشت من، فشار آمریکا برای ارجاع فوری پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل، به عنوان یک مصالحه، از قطعنامه حذف شده است.

منابع آگاه از روند آژانس بین المللی انرژی اتمی در گفت‌و‌گو با تابناک عنوان کرده‌اند که اگر این قطعنامه به شورای حکام ارائه شود، با رأی ۱۹ یا ۲۰ عضو موافق در مقابل ۳ عضو مخالف تصویب خواهد شد، و بقیه اعضا دست روی دست می‌گذارند و ممتنع می‌دهند — جرئت رأی منفی هم ندارند!

این پیش‌نویس قطعنامه ضدایرانی، تهران را ملزم می‌کند درباره وضعیت تأسیسات هسته‌ای هدف حمله قرارگرفته و همچنین ذخایر اورانیوم غنی‌شده موجود در این مراکز به آژانس توضیح دهد.

متن اولیه پیش نویس آمریکا (بدون مشارکت سه کشور اروپایی) که به صورت اختصاصی در اختیار خبرنگار تابناک قرار گرفته بود از طریق این لینک قابل دسترسی است.

در این خصوص بر اساس یک سند غیر رسمی که به رویت خبرنگار تابناک رسیده:

۱. پایبندی ایران به تعهدات خود ذیل موافقتنامه‌های پادمانی (CSA) را نمی‌توان جدا از محیط امنیتی حاکم ارزیابی کرد. گزارش مدیرکل آژانس خود به روشنی بیان می‌کند که شرایط کنونی نتیجه مستقیم حملات رژیم آمریکا و اسرائیل است. همان‌طور که در بند ۲ این گزارش آمده است: «آژانس انجام فعالیت‌های راستی‌آزمایی در ایران را از زمان آغاز حملات نظامی متوقف کرد و تا پایان ژوئن ۲۰۲۵، به دلایل ایمنی تصمیم به خارج کردن تمام بازرسان خود از ایران گرفت.»

۲. توقف بازرسی‌ها و فعالیت‌های راستی‌آزمایی در برخی تأسیسات توسط ایران آغاز نشده است. بلکه همان‌طور که مدیرکل نیز تأیید کرده، ناشی از تصمیم خود آژانس برای توقف این فعالیت‌ها و خروج بازرسانش در واکنش به وقوع اقدامات تجاوزکارانه و شرایط استثنایی امنیتی به‌وجودآمده بوده است. با این حال، پیش‌نویس قطعنامه وضعیت را کاملاً عادی و گویی هیچ اتفاقی نیفتاده توصیف می‌کند. جای تعجب نیست که شرایط امنیتی حاکم توسط دولتی ایجاد شده که خود پیشنهاددهنده این قطعنامه است!

۳. گزارش مدیرکل همچنین تأیید می‌کند که در نتیجه همکاری مستمر و تعامل صادقانه ایران با آژانس، فعالیت‌های راستی‌آزمایی در تأسیساتی که مورد حمله قرار نگرفته بودند، از سر گرفته شده و انجام می‌شود. این گزارش همچنین اشاره می‌کند که ایران درخواست‌های آژانس برای دسترسی به تأسیسات آسیب‌ندیده را تأیید کرده و بر این اساس، به بازرسان آژانس به تک تک این تأسیسات دسترسی داده شده است. این حقایق به وضوح نشان‌دهنده همکاری مستمر ایران با آژانس، علیرغم شرایط استثنایی ناشی از تجاوز به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان ایران است.

۴. از ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ تا ۴ آوریل ۲۰۲۶، دست‌کم ۱۷ موج از حملات مسلحانه متعدد به تأسیسات مختلف هسته‌ای ایران گزارش شده است. مقیاس، شدت، فراوانی و ماهیت این حملات در تاریخ آژانس بی‌سابقه بوده است. این حملات پیامد‌های مستقیم و گسترده‌ای برای اجرای پادمان‌های آژانس در ایران و نیز ایمنی و امنیت تأسیسات و پرسنل هسته‌ای داشته است.

۵. بر اساس گزارش اجرای پادمان در سال ۲۰۲۴ (SIR ۲۰۲۴)، بیش از ۷۲ درصد از فعالیت‌های راستی‌آزمایی آژانس در کشور‌های دارای موافقتنامه پادمان لازم‌اجرا ولی فاقد پروتکل الحاقی (AP) در طول سال ۲۰۲۴، تنها در ایران انجام شده است که بیش از ۵۶ درصد از بودجه سالانه راستی‌آزمایی آژانس را به خود اختصاص داده است. به همین ترتیب، یک‌پنجم کل فعالیت‌های راستی‌آزمایی آژانس در کشوری انجام می‌شده که تنها ۳ درصد از تأسیسات هسته‌ای جهان را در اختیار دارد. این به تنهایی نشان‌دهنده تداوم، وسعت و عمق تعامل فنی و فعالیت‌های راستی‌آزمایی بین ایران و آژانس پیش از حملات است.

۶. ایران پس از حملات ژوئن ۲۰۲۵ بار‌ها تأکید کرد که خطر حملات بیشتر واقعی و مستمر است و نمی‌توان وضعیت را به حالت عادی بازگشته تلقی کرد. با این حال، برخی طرف‌های غربی این نگرانی‌ها را صرفاً بهانه‌ای از سوی ایران معرفی کردند. نه ماه بعد، تأسیسات هسته‌ای ایران بار دیگر مورد حمله قرار گرفت که این خود اعتبار و درستی ارزیابی ایران از تهدید‌ها را بیش از پیش نشان داد.

۷. تهدید‌هایی که موجب ایجاد این شرایط استثنایی شدند، متوقف نشده‌اند. در واقع، به تازگی در تاریخ ۷ ژوئن ۲۰۲۶ - درست همان روزی که پیش‌نویس قطعنامه به طور غیررسمی در وین توزیع شد - رئیس‌جمهور ایالات متحده علناً تهدید به تجاوز بیشتر علیه مواد هسته‌ای ایران کرد و گفت: «ما آن را از بین خواهیم برد و نابودش می‌کنیم» و اینکه در صورت عدم توافق، ایالات متحده «به طور نظامی بسیار شدیدی» عمل خواهد کرد. این اظهارات بر خطر مستمر و واقعی حملات مجدد تأکید دارد و در هیچ ارزیابی عینی از اجرای پادمان‌ها در ایران نمی‌توان آنها را نادیده گرفت.

۸. در شرایط بی‌سابقه امنیتی کنونی که توسط حملات و تهدیدات مستمر ایجاد شده است، پایه‌های حقوقی، فنی و عملیاتی لازم برای اجرای عادی و روتین پادمان‌ها در ایران به طور جدی مختل شده است؛ و تا زمانی که حملات و تهدیدات آنها به طور کامل و دائمی پایان نیابد و شرایط عادی ایمنی از جمله دسترسی ایمن به تأسیسات آسیب‌دیده و توانایی ارزیابی شرایط فیزیکی و فنی آنها احیا نشود، هرگونه انتظار برای اجرای عادی پادمان‌ها در ایران فاقد هرگونه مبنای حقوقی، فنی و عملیاتی است. به هر حال، با توجه به مقیاس، شدت و ماهیت بی‌سابقه حملات به تأسیسات هسته‌ای فعال حاوی مواد هسته‌ای، و همچنین نبود هرگونه رویه‌ای از پیش تعیین‌شده، استاندارد یا از پیش تعریف شده پادمانی برای رسیدگی به چنین شرایط خاصی، ازسرگیری اجرای عادی پادمان‌ها در تأسیسات آسیب‌دیده ایران، حتی در چنین شرایطی، قطعاً مستلزم تفاهم مشترک بین ایران و آژانس در مورد رویه‌ها و روش‌های لازم است.

۹. طبق معمول و جای تعجب نیست که پیش‌نویس قطعنامه ارائه‌شده توسط آمریکا تمام همکاری‌های ایران با آژانس حتی در شرایط جنگی را نادیده می‌گیرد - یک نمونه آن بازدید اخیر بازرسان آژانس از نیروگاه هسته‌ای بوشهر بود که خود مورد حملات متعددی قرار گرفته است. این پیش‌نویس حتی فراتر رفته و از هرگونه اشاره به حملات علیه تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان ایران خودداری می‌کند، چه رسد به اینکه شرایط استثنایی و بی‌سابقه ایجاد شده توسط آنها را به رسمیت بشناسد. بر این اساس، بدون پرداختن به ریشه‌های وضعیت فعلی، صرفاً بر پیامد‌های آن تمرکز کرده و خواسته‌های افراط آمیز متعددی را از ایران مطرح می‌کند. همچنین این واقعیت را نادیده می‌گیرد که پس از بیش از دو دهه بازرسی در ایران، هیچ گزارشی از سوی آژانس درباره انحراف حتی یک گرم مواد هسته‌ای وجود ندارد.

۱۰. پیش‌نویس قطعنامه طبیعتاً از «راه‌حل دیپلماتیک» حمایت می‌کند، اما بلافاصله پس از آن به «چالش‌های ناشی از برنامه هسته‌ای ایران و پیامد‌های آن برای صلح و ثبات منطقه‌ای» اشاره می‌کند و از «ایران می‌خواهد که به طور جدی و بدون پیش‌شرط در مذاکرات شرکت کند.» این پیش‌نویس مجدداً این واقعیت را نادیده می‌گیرد که این چالش‌ها نه توسط ایران، بلکه توسط دو دور تجاوز بی‌سابقه از جمله از سوی کشور تدوین‌کننده قطعنامه ایجاد شده است. همچنین این موضوع را نادیده می‌گیرد که ایران همواره «به طور جدی و بدون پیش‌شرط در مذاکرات» شرکت کرده است، اما کشوری که جدی نبود، نیت خیر نداشت و حتی از دو دور مذاکره به عنوان ابزاری فریبکارانه برای تجاوزات خود استفاده کرد و در نتیجه به ایران و دیپلماسی خیانت کرد، ایالات متحده - تدوین‌کننده قطعنامه - بود! موضوعاتی که در این بند و بند‌های قبلی به آنها اشاره شد، در واقع ضربات سنگینی به شخصیت حرفه‌ای و استقلال آژانس و شورای حکام وارد می‌کند و نشان می‌دهد که نهاد‌های مهم تخصصی بین‌المللی مانند آژانس به ابزاری در جعبه ابزار سیاست خارجی قدرت‌های خاص تبدیل شده‌اند. این حقایق نشان می‌دهد که پیش‌نویس قطعنامه چقدر غیرضروری، سیاسی و تحریک‌آمیز است.

۱۱. کشور‌های عضو مسئول آژانس باید آگاه باشند که برخی طرف‌ها هیچ علاقه‌ای به عادی‌سازی پرونده هسته‌ای ایران ندارند و نمی‌خواهند برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران در چارچوبی عادی، فنی و غیرسیاسی مورد رسیدگی قرار گیرد. این روند نامطلوب و نگران‌کننده، بخشی از الگویی گسترده‌تر است که ممکن است پیامد‌هایی فراتر از ایران داشته باشد و سایر کشور‌های در حال توسعه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این الگو نشان‌دهنده مسیری است که در آن دسترسی مستقل به فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز به طور فزاینده‌ای از طریق محدودیت‌های روزافزون، فشار سیاسی و تداوم وابستگی فناورانه محدود می‌شود. اگر جلوی این روند گرفته نشود، به همه ملت‌ها آسیب خواهد رساند.