نسخه جدید برای متقاضیان وام ازدواج و فرزندآوری/ وام غیرنقدی در اولویت، پول نقد در انتهای صف

وام ازدواج در سال جاری از نظر مبلغ تغییری نکرده است. بر اساس مقررات موجود، هر یک از زوجین واجد شرایط می‌توانند ۳۰۰ میلیون تومان تسهیلات قرض‌الحسنه دریافت کنند. این رقم برای زوج‌های جوان‌تر افزایش می‌یابد؛ به‌طوری‌که در صورت کمتر بودن سن مرد از ۲۵ سال و زن از ۲۳ سال، سهم هر یک از زوجین به ۳۵۰ میلیون تومان می‌رسد.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ ثابت ماندن مبالغ وام، به معنای دسترسی آسان متقاضیان به آن نیست. آمار سه‌ماهه نخست سال نشان می‌دهد بیش از ۵۰۰ هزار نفر همچنان در صف دریافت وام ازدواج قرار دارند. در بخش تسهیلات فرزندآوری نیز نزدیک به ۵۰۰ هزار متقاضی در انتظار دریافت وام بوده‌اند؛ صف‌هایی که نارضایتی و گلایه گسترده متقاضیان را به دنبال داشته است.

در چنین شرایطی، بانک مرکزی مسیر تازه‌ای را برای پرداخت این تسهیلات در نظر گرفته است؛ مسیری که می‌تواند به‌تدریج سهم پرداخت نقدی را کاهش دهد و وام ازدواج و فرزندآوری را به سمت اعتبار خرید سوق دهد.

اولویت با کارت رفاهی است، نه پرداخت نقدی

بر اساس شیوه‌نامه ابلاغی بانک مرکزی، در کنار روش نقدی، امکان پرداخت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری از طریق «کارت رفاهی متصل به اوراق گام مبتنی بر قرض‌الحسنه» فراهم شده است. بانک‌ها موظف‌اند در صورت درخواست متقاضی، صدور این کارت را در اولویت قرار دهند و در کوتاه‌ترین زمان ممکن نسبت به آن اقدام کنند.

به این ترتیب، متقاضی به جای دریافت مستقیم وجه، از اعتبار کارت برای خرید از پذیرندگان طرف قرارداد بانک استفاده می‌کند. سقف اعتبار کارت نیز مطابق سقف‌های تعیین‌شده برای وام ازدواج و فرزندآوری خواهد بود. اعتبار کارت حداکثر شش ماه قابل استفاده است و فهرست پذیرندگان طرف قرارداد باید از سوی مؤسسه اعتباری در سامانه مربوط به متقاضی اعلام شود.

بازپرداخت اعتبار کارت رفاهی برای وام ازدواج، مشابه تسهیلات نقدی، ۱۰ ساله خواهد بود. در مورد وام فرزندآوری نیز مدت بازپرداخت، بسته به مقررات مربوط، بین سه تا هفت سال تعیین شده است. دوره تنفس تسهیلات فرزندآوری نیز شش ماه خواهد بود.

با این حال، مبلغ اقساط از ابتدا ثابت نیست و جدول بازپرداخت بر اساس نخستین خرید و میزان تراکنش‌های انجام‌شده در دوره اعتبار کارت، از سوی بانک تعیین و در ادامه به‌روزرسانی می‌شود.

اولویت با وام نقدی یا کارت رفاهی؟

نکته مهم در این شیوه‌نامه، تأکید بانک مرکزی بر اولویت کارت رفاهی نسبت به پرداخت نقدی است. بر اساس ماده ۱۰، بانک باید ترتیبی اتخاذ کند که در صورت درخواست متقاضی، پرداخت تسهیلات در قالب کارت رفاهی زودتر از روش نقدی انجام شود.

این بند اگرچه به‌معنای حذف رسمی وام نقدی نیست، اما می‌تواند نشانه‌ای از تغییر تدریجی سیاست پرداخت باشد؛ به‌خصوص اگر بانک‌ها در عمل کارت رفاهی را به مسیر سریع‌تر و پرداخت نقدی را به گزینه‌ای زمان‌برتر تبدیل کنند. در چنین وضعیتی، متقاضیان ممکن است برای کاهش زمان انتظار، ناچار به انتخاب اعتباری شوند که امکان مصرف آن محدود به پذیرندگان مشخص است.

این در حالی است که بسیاری از متقاضیان، به‌ویژه زوج‌های جوان، برای هزینه‌هایی مانند رهن یا اجاره مسکن، خرید لوازم ضروری، هزینه مراسم، درمان یا تسویه بدهی‌های فوری، به وجه نقد نیاز دارند. اعتبار خرید، هرچند از نظر سقف و مدت بازپرداخت مشابه وام نقدی باشد، الزاماً همان کارکرد پول نقد را ندارد.

مهلت ۱۰ روزه برای صدور کارت رفاهی

فرآیند دریافت کارت رفاهی از طریق سامانه تسهیلات ازدواج و فرزندآوری انجام می‌شود. متقاضی پس از ثبت‌نام اولیه می‌تواند گزینه دریافت اعتبار در قالب کارت رفاهی را انتخاب کند. سپس با انتخاب مؤسسه اعتباری انجام خواهده، دریافت کد رهگیری و ارائه مدارک، تشکیل پرونده انجام خواهد شد.

متقاضی پس از پذیرش از سوی بانک، حداکثر ۳۰ روز کاری برای تکمیل مدارک و معرفی ضامن فرصت دارد. در صورت پایان این مهلت، ثبت‌نام او از سامانه حذف می‌شود و باید دوباره در مهلت مقرر ثبت‌نام کند. بانک نیز مکلف است حداکثر ظرف ۱۰ روز کاری پس از تشکیل پرونده، تکمیل مدارک، اعتبارسنجی و انعقاد قرارداد، کارت رفاهی را صادر کند. شرایط ضامن و سایر مقررات نیز همان ضوابط تسهیلات قرض‌الحسنه ازدواج و فرزندآوری است.

البته بانک مرکزی تصریح کرده است که تا زمان فراهم شدن زیرساخت‌های لازم برای صدور کارت رفاهی متصل به اوراق گام، بانک‌ها همچنان باید تسهیلات ازدواج و فرزندآوری را به‌صورت نقدی و مطابق سهمیه‌های ابلاغی پرداخت کنند.

بر اساس ماده ۴۸ ضوابط اجرایی بودجه سال ۱۴۰۵ نیز متقاضیان می‌توانند در صورت تمایل، تسهیلات نقدی قرض‌الحسنه از جمله وام ازدواج، فرزندآوری و ودیعه یا خرید و ساخت مسکن را به تسهیلات اعتباری تبدیل کنند. بنابراین، روی کاغذ انتخاب همچنان با متقاضی است؛ اما اولویت‌دهی رسمی به کارت رفاهی می‌تواند در عمل، مسیر دریافت نقدی را دشوارتر و طولانی‌تر کند.

در شرایطی که بخش بزرگی از متقاضیان ماه‌ها در صف دریافت وام مانده‌اند، حالا قرار است نوع پرداخت نیز اهمیت پیدا کند. به گونه ای که بانک مرکزی اکنون به سمت مدلی حرکت می‌کند که شاید صف پرداخت را کوتاه‌تر کند، اما اگر پرداخت نقدی به‌تدریج از دسترس خارج شود، بخشی از متقاضیان همچنان برای تأمین نیازهای واقعی خود با مشکل مواجه خواهند بود.