قطر حاضر است مبلغی بیشتر از ۶ میلیارد دلار به ایران بدهد/ درباره تنگه هرمز جز با عمان با کشور دیگری گفت‌و‌گو نخواهیم کرد

کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: حضور رئیس بانک مرکزی در این هیئت برای تسهیل امور و حل مسائل فنی، اقتصادی و بانکی مربوط به شماره حساب‌ها و موارد مشابه است تا شرایط انتقال این دارایی‌های بلوکه‌شده که قرار بود حدود دو سال پیش به ایران منتقل شود و آمریکایی‌ها مانع آن شده بودند، تسهیل گردد.

به گزارش سرویس بین‌املل «تابناک»؛ در ادامه روند فشرده دیپلماسی منطقه‌ای، هیئت مذاکره‌کننده ایران به ریاست محمدباقر قالیباف و همراهی عباس عراقچی و عبدالناصر همتی امروز به دوحه، پایتخت قطر سفر کردند. 

این سفر راهبردی پس از آن صورت می‌گیرد که پیش‌نویس یک تفاهم‌نامه چارچوبی با میانجی‌گری پاکستان میان تهران و واشنگتن برای کاهش تنش‌ها و گشایش گام‌به‌گام تنگه هرمز تدوین شد، اما در مراحل نهایی با چالش‌های جدی مواجه گردید.

محور اصلی اختلافات اخیر، به نحوه آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران که واشنگتن پست آن را ۱۲ میلیارد دلار اعلام کرده و اصرار تهران بر برچیده شدن محاصره دریایی، مربوط است. اکنون حضور همزمان قالیباف به عنوان رئیس تیم مذاکره‌کننده و عراقچی و همتی در قطر، نشان‌دهنده ورود مذاکرات به فاز فوق‌العاده حساسِ مالی و سیاسی برای حل این بن‌بست و نهایی کردن توافق موقت است.

از این‌رو خبرنگار سرویس بین‌الملل «تابناک»، گفتگویی را با «سیدرضا صدرالحسینی»؛ کارشناس مسائل بین‌الملل پیرامون سفر تیم مذاکره‌کننده به قطر و ارزیابی اهداف این سفر انجام داده که از نظر می‌گذرانید:

*خبرگزاری رویترز در گزارشی ادعا کرده است که محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکره‌کننده ایران، به همراه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، به دوحه، پایتخت قطر، سفر کردند. این خبرگزاری مدعی شد محور اصلی گفتگوها، موضوع تنگه هرمز و انتقال ذخایر اورانیوم غنی شده است. ارزیابی شما از این سفر چیست؟

سفر قالیباف به عنوان رئیس هیئت مذاکره‌کننده، به همراه وزیر امور خارجه به قطر، در ارتباط با مسائل دوجانبه، تعمیق روابط و آخرین تحولات منطقه صورت گرفته است. باید به این نکته توجه داشته باشیم که ما هیچ‌گونه گفتگویی در خصوص موضوع هسته‌ای با طرف آمریکایی و یا در این سفر با طرف قطری نخواهیم داشت.

مسئله تنگه هرمز یک موضوع منطقه‌ای است و با عنایت به حقوق بین‌الملل، دو کشور مجاور این آبراه یعنی جمهوری اسلامی ایران و عمان، توافقاتی را در ارتباط با رژیم حقوقی این منطقه داشته‌اند.

در این زمینه، ما آماده پاسخگویی به سوالات و ابهامات همه کشور‌ها هستیم. این موضوع میان دو کشور ایران و عمان به نتیجه رسیده است و قطعاً همسایه ما یعنی کشور قطر نیز در صورت وجود سوال یا ابهام، پاسخ‌های لازم را دریافت خواهد کرد. اما در ارتباط با تعیین رژیم حقوقی تنگه هرمز، قطعاً و به‌یقین ما با کشوری غیر از عمان گفت‌و‌گو نخواهیم کرد و آنچه این دو کشور تصمیم گرفته‌اند، اجرا خواهد شد.

نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد این است که در طول ایام اخیر و پس از مطرح شدن موضوع مدیریت هوشمند جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز، قطری‌ها جزو کشور‌هایی بودند که نسبت به پرداخت هزینه‌های عبور که شامل امنیت و خدمات دریایی تمایل نشان دادند و هیچ مخالفتی در این رابطه نداشتند. بر این اساس، به نظر نمی‌رسد که در ارتباط با این مسئله گفتگویی صورت بگیرد، مگر در حد رفع ابهامات.

خبرگزاری رویترز نیز قطعاً و به‌یقین برای مهم جلوه دادن موضوع تنگه هرمز به عنوان یک مسئله کلیدی در حوزه اقتصاد بین‌الملل، تلاش دارد با این‌گونه خبرسازی‌ها به اهداف خود نزدیک شود.

*برخی از ناظران معتقدند که احتمال دادن امتیازات سخاوتمندانه از سوی آمریکا، جهت تفاهم با ایران، ممکن است یک فریب باشد؛ ارزیابی شما در این خصوص چیست؟

با عنایت به قوانین حاکم بر روابط بین‌الملل، قطعا جمهوری اسلامی به هیچ عنوان به ایالات متحده و شخص ترامپ اعتماد ندارد. اما این بی‌اعتمادی که دیوار آن نیز بسیار بلند و قطور است، مانع از انجام توافقاتی که بتواند منافع ملی جمهوری اسلامی را تامین و امنیت ملی کشور را ارتقا دهد، نخواهد بود.

بنابراین، مسئله عدم اعتماد به آمریکا کاملاً روشن و شفاف است و ما برای هرگونه توافق احتمالی خود، در بالاترین سطح ممکن تضمین‌های بین‌المللی را اخذ خواهیم کرد.

بر همین اساس نیز برخی از کشور‌های قدرتمند دنیا در این ارتباط برای همکاری در جهت افزایش این تضمین‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند. ضمن اینکه جمهوری اسلامی از قوانین، قواعد و حقوق بین‌الملل و همچنین ظرفیت عضویت در سازمان ملل متحد بهره خواهد برد؛ بر این اساس نگرانی در این رابطه وجود ندارد، اما باید احتیاط لازم را بدون افزایش نگرانی‌ها لحاظ کرد.

*در این سفر عبدالناصر همتی نیز تیم مذاکره کننده را همراهی می‌کنند؛ آیا این همراهی در خصوص پول‌های بلوکه‌شده است و آیا پرداخت آن در قالب صندوقی برای بازسازی صورت خواهد گرفت؟

برای حضور در این جلسه باید به این نکته توجه کنیم که در حال حاضر مبلغ ۶ میلیارد دلار از دارایی‌های جمهوری اسلامی ایران در قطر موجود است و قطری‌ها در هفته‌های اخیر اعلام کرده‌اند که آماده پرداخت این پول و حتی مبالغی فراتر از آن هستند. اما آمریکایی‌ها پس از توافق اولیه که از جانب میانجی پاکستانی به ایران اعلام شد، اظهار داشتند که این پول در فرآیند توافقات آزاد خواهد شد.

به نظر می‌رسد رئیس بانک مرکزی نیز با توجه به توافق اولیه‌ای که توسط میانجی پاکستانی به ایران ابلاغ شد، برای حل‌وفصل این مسئله و انتقال این دارایی‌ها به بانک مورد تایید جمهوری اسلامی در یکی از کشور‌های دوست، همراه با قالیباف و عراقچی در قالب یک تیم مذاکره‌کننده به قطر سفر کرده‌اند تا بر ماهیت تیمی و هماهنگ این سفر تاکید شود.

*در حالی که برخی منابع خبری از نظارت مشترک ایران و عمان بر تنگه هرمز سخن می‌گویند، طرف آمریکایی آزادی بدون قید و شرط (یعنی بدون دریافت حق بیمه و خدمات) را مد نظر قرار داده است؛ ارزیابی شما در این خصوص چیست؟

واقعیت امر این است که آمریکایی‌ها در ارتباط با مسئله تنگه هرمز هیچ‌گونه مسئولیتی ندارند و هیچ وجهی برای دخالت آنها وجود ندارد. بر این اساس به نظر می‌رسد مسائلی که آمریکا در خصوص موضوع مهم تنگه هرمز بیان می‌کند، بیشتر به دلیل جبران شکست‌هایی است که در مواجهه با ملت ایران متحمل شده و به نوعی به دنبال دخالت در مسائلی است که هیچ ارتباطی به آن کشور ندارد.

*به نظر شما در صورت حاصل شدن تفاهم اولیه، آیا این امر منجر به یک توافق جامع خواهد شد؟

با عنایت به اینکه ما در مذاکرات جدی هستیم و به صورت قاطع شروط خود را اعلام کرده‌ایم و از این شروط نیز عقب‌نشینی نخواهیم کرد، به نظر می‌رسد برای پاسخ به این سوال باید مراحلی از پیشرفت در گام‌های اول نظیر آزادسازی دارایی‌ها و رفع محاصره دریایی محقق شود تا بتوان قضاوت دقیق‌تری داشت.

در شرایط کنونی، ما با عزم و اراده‌ای راسخ برای تامین منافع ملی به سمت احقاق حقوق کشور در حال حرکت هستیم. مذاکرات احتمالی و توافق احتمالی، در راستای همان پایداری در میدان‌هاست که به همت و حمایت مردمی که در خیابان‌ها حضور دارند، شکل گرفته است. با این حال، به دلیل حاکم بودن فضای بی‌اعتمادی، در حال حاضر نمی‌توان آنچه را که رخ خواهد داد به طور قاطع پیش‌بینی کرد.

*ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان به چین سفر کرده است؛ آیا این موضوع به ضمانت این توافق مربوط می‌شود یا بحث انتقال ذخایر اورانیوم به چین مطرح است؟

مقامات کشور پاکستان در حال حاضر نقش میانجی را میان ما و آمریکا ایفا می‌کنند و قطعا مسائل سیاست خارجی آن کشور به ما مربوط نمی‌شود. ما در ارتباط با این مسئله هیچ درخواستی از پاکستان نداشته‌ایم و ممکن است این سفر در ارتباط با اقدامات میانجی‌گرانه خودشان صورت گرفته باشد.

اما اینکه در حال حاضر کشور دیگری جز پاکستان را به عنوان میانجی بدانیم، چنین چیزی مطرح نیست و پاکستان میانجی اصلی ماست؛ حال اگر آنها تمایل دارند مشاوره‌ای از دیگران بگیرند یا گزارشی به کشور‌های دیگر ارائه دهند، مربوط به خودشان است.

قطعاً و به‌یقین، ما در ارتباط با موضوعات مطرح‌شده نظیر انتقال اورانیوم و مسائل مشابه، هیچ ماموریتی به کشور پاکستان نداده‌ایم. مقامات ایران مطالب و موضوعات لازم را مستقیماً با مقامات چین در میان گذاشته‌اند و در حال حاضر نیز پاکستانی‌ها میانجی ما هستند.

آنها نیز ممکن است سفر‌هایی را برای مسائل داخلی و دیپلماتیک خود داشته باشند که ما در آن موضوعات هیچ‌گونه دخل، تصرف و ورودی نداریم.

گفتگو: زینب منوچهری