پشت پرده ۱۰ هزار و ۵۰۰ همت وام بانکی/ پول بانکها دقیقاً کجا رفت؟
عملکرد شبکه بانکی کشور در سال گذشته تصویری قابل توجه از جریان تأمین مالی در اقتصاد ایران ارائه میدهد؛ آماری که نشان میدهد بانکها در مجموع بیش از ۱۰ هزار و ۵۰۰ هزار میلیارد تومان (همت) تسهیلات پرداخت کردهاند. بررسی این ارقام حاکی از آن است که بخش عمده منابع بانکی همچنان به تأمین سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی اختصاص یافته و در مقابل، سهم خانوارها از این منابع حدود یکچهارم کل تسهیلات بوده است.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ بر اساس تازهترین آمارهای رسمی، مجموع تسهیلات پرداختی بانکها در دوازده ماه سال گذشته نسبت به دوره مشابه سال ۱۴۰۳ با رشد ۳۴.۶ درصدی همراه بوده است. این افزایش نشان میدهد شبکه بانکی همچنان مهمترین منبع تأمین مالی برای فعالان اقتصادی و همچنین خانوارها محسوب میشود.
در این میان، توزیع تسهیلات میان دو گروه اصلی دریافتکنندگان نیز قابل توجه است. طبق این آمار، ۷۴.۹ درصد از کل تسهیلات بانکی به صاحبان کسبوکار اعم از اشخاص حقوقی و حقیقی اختصاص یافته و ۲۵.۱ درصد نیز به مصرفکنندگان نهایی یا همان خانوارها تعلق گرفته است. به بیان عددی، در سال گذشته حدود ۷ هزار و ۹۲۶ همت تسهیلات به بخش کسبوکار پرداخت شده و در مقابل بیش از ۲ هزار و ۶۵۱ همت نیز سهم خانوارها بوده است.
سرمایه در گردش؛ مقصد اصلی تسهیلات بانکی
نگاهی دقیقتر به ترکیب تسهیلات پرداختی نشان میدهد که تأمین سرمایه در گردش بنگاهها همچنان بزرگترین بخش از منابع بانکی را به خود اختصاص داده است. در سال گذشته بیش از ۶ هزار و ۴۷۰ همت تسهیلات در قالب سرمایه در گردش پرداخت شده که معادل ۶۱.۲ درصد از کل وامهای شبکه بانکی است.
این آمار نشان میدهد بانکها بیش از هر چیز در تلاش بودهاند تا چرخه فعالیت بنگاهها و واحدهای اقتصادی فعال در کشور را حفظ کنند؛ موضوعی که در شرایط تورمی و افزایش هزینههای تولید اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در میان بخشهای مختلف اقتصادی، صنعت و معدن بیشترین سهم از تسهیلات سرمایه در گردش را دریافت کردهاند. در این بخش بیش از ۲ هزار و ۹۰۰ همت تسهیلات پرداخت شده است. پس از آن، بخش خدمات با بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ همت قرار دارد.
در سایر حوزهها نیز توزیع تسهیلات به این شکل بوده است:
- بخش بازرگانی: بیش از ۸۰۰ همت
- بخش کشاورزی: بیش از ۳۲۲ همت
- بخش مسکن و ساختمان: بیش از ۱۱۹ همت
این توزیع نشان میدهد که تمرکز اصلی منابع بانکی بر حوزههای تولیدی و خدماتی قرار گرفته که سهم بالاتری در گردش اقتصادی کشور دارند.
خرید کالای شخصی؛ دومین مقصد تسهیلات
پس از سرمایه در گردش، خرید کالای شخصی دومین بخش بزرگ دریافتکننده تسهیلات بانکی بوده است. در این بخش بیش از یک هزار و ۲۲۶ همت وام پرداخت شده که معادل ۱۱.۶ درصد از کل تسهیلات شبکه بانکی را شامل میشود.
این نوع تسهیلات عمدتاً برای خرید کالاهای مصرفی، لوازم خانگی و سایر نیازهای خانوار پرداخت میشود و نشاندهنده نقش بانکها در تقویت تقاضای مصرفی در اقتصاد است.
تسهیلات برای ایجاد کسبوکار
در رتبه سوم نیز تسهیلاتی قرار دارد که با عنوان «ایجاد» شناخته میشود؛ تسهیلاتی که با هدف راهاندازی فعالیتهای اقتصادی جدید یا توسعه کسبوکارها پرداخت میشود.
در سال گذشته سهم این بخش ۹.۴ درصد از کل تسهیلات بانکی بوده که از نظر ریالی به حدود ۹۹۱ هزار میلیارد تومان میرسد.
سهم خانوارها از تسهیلات بانکی
بخش مهمی از تسهیلات بانکی نیز به نیازهای مالی خانوارها اختصاص دارد. در سال گذشته انواع وامهای مرتبط با خانوار از جمله وام ازدواج، وام فرزندآوری، تسهیلات خرید کالا، وام ودیعه مسکن و وامهای قرضالحسنه ضروری پرداخت شده است.
در میان این تسهیلات، خرید کالای شخصی بیشترین سهم را داشته و بیش از یک هزار و ۲۲۶ همت از منابع بانکی در این بخش پرداخت شده است.
همچنین وام ازدواج در سال گذشته به بیش از ۲۰۷ هزار میلیارد تومان رسید؛ هرچند گزارشها نشان میدهد همچنان صدها هزار متقاضی در صف دریافت این تسهیلات قرار دارند و بخشی از تقاضا به سال جاری منتقل شده است.
در کنار آن، بانکها بیش از ۹۰۹ همت تسهیلات قرضالحسنه ضروری به مردم پرداخت کردهاند. همچنین در حوزه حمایت از خانواده، تسهیلات قرضالحسنه فرزندآوری نیز به حدود ۴۵ هزار و ۵۸۰ میلیارد تومان رسیده است.
از سوی دیگر، برای حمایت از مستأجران نیز تسهیلات ودیعه مسکن در نظر گرفته شده که در سال گذشته رقمی معادل ۵۶ هزار و ۱۷۲ میلیارد تومان به متقاضیان پرداخت شده است.
تصویر کلی از تأمین مالی در اقتصاد
در مجموع، آمار تسهیلات بانکی در سال گذشته نشان میدهد که شبکه بانکی همچنان ستون اصلی تأمین مالی اقتصاد ایران به شمار میرود. تمرکز بالای تسهیلات بر سرمایه در گردش نیز نشاندهنده تلاش برای حفظ فعالیت بنگاههای اقتصادی و جلوگیری از اختلال در تولید است.
با این حال، در کنار افزایش حجم تسهیلات، چالشهایی همچون صف طولانی برخی وامهای قرضالحسنه، بهویژه وام ازدواج و فرزندآوری و عدم وصول تسیهلات کلان در بسیاری از بانک های کشور همچنان مطرح است؛ موضوعی که نشان میدهد مدیریت منابع و توزیع عادلانه تسهیلات همچنان یکی از مسائل مهم در نظام بانکی کشور باقی مانده است.
