راز چرخش های ترامپ/اگر امریکا پیروز است چرا تنگه هرمز هنوز بسته است؟!

به گزارش تابناک ، آنچه که از نظر می‌گذرانید فهرست اظهارات و موضع گیری‌های اصلی دونالد ترامپ رئیس‌جمهور امریکا درباره «ایران» در بازه زمانی یک ماه گذشته است:

۳ مارس: "ما جنگ را بردیم. "

۷ مارس: "ما ایران را شکست دادیم. "

۹ مارس: "باید به ایران حمله کنیم. "

۹ مارس: "جنگ تقریباً به طور کامل و بسیار زیبا در حال پایان است. "

۱۱ مارس: "هرگز نمی‌خواهید زود بگویید که پیروز شدید. ولی ما پیروز شدیم. در ساعت اول تمام شد. "

۱۲ مارس: "ما پیروز شدیم، اما هنوز کاملاً پیروز نشده‌ایم. "

۱۳ مارس: "ما جنگ را بردیم. "

۱۴ مارس: "لطفاً به ما کمک کنید. "

۱۵ مارس: "اگر به ما کمک نکنید، حتماً آن را به یاد خواهم سپرد. "

۱۶ مارس: "در واقع، ما اصلاً به هیچ کمکی نیاز نداریم. "

۱۶ مارس: "من فقط داشتم آزمایش می‌کردم که ببینم چه کسی به من گوش می‌دهد. "

۱۶ مارس: "اگر ناتو کمک نکند، آنها عواقب بسیار بدی خواهند داشت. "

۱۷ مارس: "ما نه به کمک ناتو نیاز داریم و نه آن را می‌خواهیم. "

۱۷ مارس: "نیازی به تأیید کنگره برای خروج از ناتو ندارم. "

۱۸ مارس: "متحدان ما باید در بازگشایی تنگه هرمز همکاری کنند. "

۱۹ مارس: "متحدان آمریکا باید کنترل خود را به دست بگیرند - جلو بیایند و به باز کردن تنگه هرمز کمک کنند. "

۲۰ مارس: "ناتو بزدل است. "

۲۱ مارس: "تنگه هرمز باید توسط کشور‌هایی که از آن استفاده می‌کنند محافظت شود. ما از آن استفاده نمی‌کنیم، نیازی به باز کردن آن نداریم. "

۲۲ مارس: "این آخرین بار است. به ایران ۴۸ ساعت می‌دهم. تنگه را باز کنید. "

۲۲ مارس: "ایران مرده است. "

۲۳ مارس: "ما مذاکرات بسیار خوب و سازنده‌ای با ایران داشتیم. "

۲۴ مارس: "ما در حال پیشرفت هستیم. "

۲۵ مارس: "آن‌ها به ما یک هدیه دادند و هدیه امروز رسید؛ و آن یک هدیه بسیار بزرگ با ارزش بسیار زیاد بود. نمی‌خواهم بگویم آن هدیه چیست، اما یک جایزه بسیار مهم بود. "

۲۶ مارس: "یک توافق کنید، یا ما فقط آنها را خواهیم زد. "

۲۷ مارس: "ما نیازی به حضور در ناتو نداریم. "

۲۸ مارس: نقل قول مهمی نیست.

۲۹ مارس: ادعا کرد که مذاکرات در حال پیشرفت است.

۳۰ مارس: "تنگه هرمز را فوراً باز کنید، وگرنه با عواقب ویرانگر رو‌به‌رو خواهید شد. "

۳۱ مارس: ادعا کرد که یک توافق "بسیار نزدیک" است و ایران "کار درست را انجام خواهد داد. "

۱ آوریل: "ببینیم چه اتفاقی به زودی می‌افتد. "

۲ آوریل: تکرار کرد که احتمال توافق وجود دارد، در حالی که نسبت به ادامه حملات در صورت عدم توافق هشدار داد.

۳ آوریل: "چیز بزرگی قرار است اتفاق بیفتد. "

۴ آوریل: گفت که ایران باید "فوراً" مطیع باشد یا با عواقب بیشتری رو‌به‌رو شود.

۵ آوریل: "تنگه لعنتی را باز کنید،‌ای دیوانه‌ها، وگرنه در جهنم خواهید بود - فقط تماشا کنید! ستایش مخصوص الله است. "

•••

از این مواضع چه میتوان فهمید؟

روند مواضع ترامپ در این تایم‌لاین، مثل یک نمایش تئاتر تک‌نفره است که خودش هم کارگردان و هم بازیگر اصلی‌اش است. از ۳ مارس که فریاد می‌زند «ما جنگ را بردیم» و «در ساعت اول تمام شد»، تا ۵ آوریل که با فحش‌های صریح توی تروث سوشیال می‌گوید «تنگه لعنتی را باز کنید‌ای دیوانه‌ها، وگرنه در جهنم خواهید بود... ستایش مخصوص الله است»، یک الگوی تکراری و حساب‌شده می‌بینی: پیروزی قاطع اعلام کردن، بعد ناگهان درخواست کمک از ناتو و متحدان، بعد انکار نیاز به کمک، تهدید مستقیم به ایران، و همزمان حرف از «مذاکرات سازنده» و «هدیه بزرگ» زدن.

این گفتمان، دقیقاً همان «نظریه دیوانه» (Madman Theory) است که ترامپ همیشه عاشقش بوده؛ یعنی عمداً غیرقابل پیش‌بینی بودن را به سلاح تبدیل می‌کند تا طرف مقابل گیج شود و فکر کند «این آدم واقعاً ممکن است هر کاری بکند». زبانش ساده، تکراری و اغراق‌آمیز است: «جنگ خیلی زیبا در حال پایان است»، «ایران مرده است»، «هدیه بسیار بزرگ با ارزش بسیار زیاد».

 این کلمات نه برای تحلیل دقیق، که برای ایجاد حس غالب بودن در ذهن مخاطب آمریکایی و ترس در ذهن ایرانی طراحی شده‌اند. همزمان، هر شکست تاکتیکی را به گردن دیگران می‌اندازد: ناتو «بزدل» است، متحدان باید «کنترل خودشان را به دست بگیرند»، و اگر کمک نکنند «به یاد خواهم سپرد». این دقیقاً روانشناسی ترامپ است:

او هرگز ضعف را قبول نمی‌کند، همیشه برنده است، و اگر مشکلی پیش بیاید، تقصیر بقیه است. مثل دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش با کره شمالی یا فشار حداکثری روی ایران در ۲۰۱۸-۲۰۲۰، اینجا هم پیروزی را زود اعلام می‌کند (حتی وقتی تنگه هرمز هنوز بسته است و قیمت نفت سر به فلک کشیده)، بعد تهدید را تشدید می‌کند تا فشار روانی بماند.

حالا با توجه به شخصیت ترامپ – که عاشق معامله است، اما معامله را فقط وقتی می‌بندد که طرف مقابل احساس کند «دیگری راهی ندارد» – و با در نظر گرفتن واقعیت‌های فعلی (جنگ واقعی با ایران از چند هفته پیش شروع شده، ایران تنگه را در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل بسته، ترامپ چند بار ددلاین را تمدید کرده، و حتی خلبان آمریکایی را نجات داده‌اند، اما هنوز به توافق نرسیده‌اند)، سه سناریوی محتمل رفتار آینده‌اش با ایران را می‌گویم:

سناریوی اول: معامله بزرگ و اعلام پیروزی تاریخی.  ترامپ که همیشه خودش را «هنرمند معامله» می‌داند، احتمالاً در ساعات یا روز‌های آینده یک امتیاز کوچک از ایران می‌گیرد – مثلاً اجازه عبور محدود چند نفتکش یا توقف موقت مین‌گذاری در تنگه – و آن را به «هدیه عظیم» تبدیل می‌کند که قبلاً ازش حرف زده بود. بعد مثل همیشه فریاد می‌زند «ما ایران را شکست دادیم، توافق قرن را بستیم» و از جنگ خارج می‌شود. این سناریو با شخصیتش جور درمی‌آید، چون هم پایگاه رأی‌اش را راضی نگه می‌دارد («ترامپ قوی‌ترین رئیس‌جمهور تاریخ است») و هم از هزینه‌های طولانی جنگ (که الان نفت را گران کرده و اقتصاد جهانی را به هم ریخته) فرار می‌کند. او قبلاً هم ددلاین‌ها را تمدید کرده و از «پیشرفت مذاکرات» حرف زده؛ این بار هم ممکن است بگوید «ایران کار درست را کرد».

سناریوی دوم: تشدید نظامی و ضربه اگر ایران تا  فردا (۷ آوریل) حتی یک قدم عقب ننشیند، ترامپ – که در پست‌های اخیرش مستقیماً از نابود کردن نیروگاه‌ها و پل‌ها حرف زده – ممکن است حماقت کند و واقعاً دستور حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی بدهد.

 او این را «روز نیروگاه و پل» می‌نامد و بعد اعلام می‌کند «ایران به عصر سنگ بازگشت». این کار با غرور و impulsivity (تکانش) او همخوانی دارد؛ او عاشق نمایش قدرت است و فکر می‌کند با یک ضربه قاطع، هم ایران را تسلیم می‌کند و هم به دنیا نشان می‌دهد که «آمریکا اول» یعنی همین. اما خطرش این است که جنگ را طولانی‌تر کند، چون ایران گفته اگر به زیرساخت‌هایش بزنند، پاسخ خواهد داد و ممکن است به کشور‌های خلیج هم سرایت کند. ترامپ این را هم به نفع خودش می‌چرخاند: «ما مجبور شدیم، چون ناتو بزدل بود».

سناریوی سوم: عقب‌نشینی هوشمندانه و مقصر جلوه دادن دیگران.  ترامپ ممکن است ناگهان بگوید «ما اصلاً به تنگه هرمز نیاز نداریم، نفت ما را آسیا می‌برد» (دقیقاً مثل حرف ۲۱ مارسش) و جنگ را «پیروزی کامل» اعلام کند بدون اینکه تنگه کامل باز شود. بعد همه تقصیر را می‌اندازد گردن اروپا، ناتو و حتی «دیوانه‌های ایرانی» که «فرصت را از دست دادند». این سناریو با روانشناسی دفاعی او جور است: هرگز قبول نمی‌کند که اشتباه کرده، بلکه می‌گوید «من فقط داشتم آزمایش می‌کردم که ببینم چه کسی به من گوش می‌دهد» (دقیقاً مثل ۱۶ مارس). بعد تمرکز را می‌برد روی مسائل داخلی آمریکا و می‌گوید «ما ایران را ضعیف کردیم، حالا نوبت معامله‌های بزرگ اقتصادی است». این راه، کم‌هزینه‌ترین برای اوست اگر ببیند ادامه جنگ محبوبیتش را در داخل می‌خورد.

در نهایت، هر سه سناریو ممکن است، چون ترامپ هیچ‌وقت خط مستقیم نمی‌رود؛ او مثل باد می‌چرخد، اما همیشه طوری که خودش را قهرمان نشان دهد. فعلاً فردا ددلاین سرنوشت‌ساز است و جهان منتظر است ببیند این نمایش به کدام سو می‌رود. 

نظر شما جیست؟ کدام سناریو را پیش بینی می‌کنید؟