تصویب موادی از پروتکل جدید تنگه هرمز در کمیسیون امنیت ملی مجلس؛ «کنترل هوشمند تنگه هرمز» قانون می‌شود

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، ابراهیم رضایی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به جلسه امروز کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گفت: در جلسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی طرح «اقدام راهبردی تأمین امنیت تنگه هرمز و خلیج فارس» بررسی و بخش‌هایی از آن تصویب شد.

رضایی ادامه داد: این طرح به منظور اعمال حاکمیت جمهوری اسلامی ایران و همین‌طور تنظیم ترتیبات و رژیم جدید برای تنگه هرمز تدوین شده و ان‌شاءالله بعد از اتمام بررسی در جلسه کمیسیون، به صحن مجلس ارسال خواهد شد.

وی اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران مصمم است مدیریت تنگه هرمز را بر عهده داشته باشد و به صورت هوشمند آن را کنترل کند و ما در حال قانون‌گذاری برای این موضوع و تنظیم یک چارچوب برای تعیین رژیم جدید حاکم بر تنگه هرمز هستیم.

سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس مجددا تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران مصمم به حفظ و ادامه مدیریت تنگه هرمز است.

وی اضافه کرد: همچنین در این جلسه آخرین وضعیت جبهه‌های نبرد نیز مورد بررسی قرار گرفت و اعضای کمیسیون و نمایندگان مجلس از نیرو‌های مسلح بابت پیروزی‌های شگرفی که به‌ویژه طی روز‌های اخیر در برتری هوایی نسبت به دشمن داشته‌اند و ضربات کوبنده‌ای که در داخل و خارج به دشمن وارد کردند، تقدیر و تشکر کردند.

رضایی در پایان گفت: عملیات نیرو‌های مسلح در روز‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت و دشمنان منتظر پاسخ قاطع نیرو‌های مسلح ایران باشند.

در این راستا، «کاظم جلالی» سفیر ایران در روسیه روز دوشنبه 17 فروردین به خبرگزاری «ریانووستی» گفت که مجلس ایران درحال کار بر روی تدوین یک نظام حقوقی جدید در تنگه هرمز است.

سفیر ایران گفت: «گام نخست این است که در سطح بین‌المللی این اصل تثبیت شود که تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز باید تحت کنترل انحصاری کشور‌های ساحلی باشد.»

جلالی افزود: ایران، همانند سایر کشور‌های ساحلی باید حق داشته باشد آزادانه نفت خود را از طریق تنگه هرمز صادر کند؛ در غیر این صورت، هیچ‌کس از این مسیر برای صادرات استفاده نخواهد کرد.

وی همچنین با تاکید بر این که کشتی‌ها برای عبور از تنگه هرمز باید از نام جغرافیایی «خلیج فارس» استفاده کنند و افزود که هزینه عبور از این تنگه می‌تواند شامل تضمین خرید محصولات ایرانی و انجام پرداخت‌ها خارج از چارچوب تحریم‌ها باشد.

سفیر ایران در روسیه در پایان گفت که مجلس ایران در حال کار بر روی تدوین یک نظام حقوقی جدید برای تنگه هرمز است.

پیش از این نیز سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران در گفت‌و‌گو با شبکه الجزیره (که روز سه شنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ منتشر شده)، گفته بود: تنگه هرمز یک آبراه است که در کنار ایران قرار دارد و طبیعتاً ما اجازه نخواهیم داد دشمنان ما از این آبراه استفاده کنند.

وی با اشاره به وضعیت ناامنی در اطراف این آبراه، افزود: در حال حاضر جنگ در اطراف این آبراه در جریان است و طبیعی است که بسیاری از کشتی‌ها و کشور‌ها به دلیل ناامنی تمایل به استفاده از این مسیر نداشته باشند.

عراقچی همچنین بر لزوم طراحی ساز و کار‌های جدید برای تنگه هرمز پس از پایان جنگ تأکید کرد و گفت: ما باید به گونه‌ای اقدام کنیم که عبور و مرور صلح‌آمیز در این آبراه به صورت دائمی تحت مقررات مشخص و با در نظر گرفتن منافع ایران و منطقه تضمین شود.

وی در ادامه افزود: من معتقدم بعد از جنگ نخستین گام باید تکوین یک پروتکل جدید برای تنگه هرمز باشد؛ طبیعتاً این کار باید میان کشور‌هایی انجام شود که در دو سوی تنگه قرار دارند، زیرا آنها طرف‌های اصلی موضوع هستند و این پروتکل باید تضمین کند که عبور امن از تنگه تحت شرایط مشخصی انجام شود.

در این راستا، محمد‌باقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی نیز در خصوص آینده تنگه هرمز اعلام کرده بود: از این به بعد نیز با دخالت‌هایی که صورت‌گرفته است، تنگه نمی‌تواند از جهت حقوقی و رفت و آمد‌ها مثل گذشته باشد چرا که امنیت گذشته را ندارد. وضعیت تنگه به حالت قبل برنمی‌گردد.

به نوشته غلامرضا تاجگردون، رئیس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات در مجلس شورای اسلامی، تداوم بسته ماندن تنگه هرمز موازنه قوای منطقه‌ای را به نفع ایران تغییر خواهد داد و از سوی دیگر کشور‌هایی که وابستگی بالایی به انرژی خلیج فارس دارند ناگزیر خواهند شد ملاحظات ژئوپلیتیکی خود را در قبال ایران بازتنظیم کنند.

بر این اساس، تداوم جنگ و افزایش نااطمینانی امنیتی در منطقه می‌تواند به تقویت نقش ژئوپلیتیکی ایران منجر شود. زیرا در شرایط بحران، اهمیت کنترل گلوگاه‌های راهبردی و توان بازدارندگی منطقه‌ای بیش از پیش برجسته می‌شود. در نتیجه، ایران می‌تواند از موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های راهبردی خود برای افزایش قدرت چانه‌زنی در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی بهره‌برداری کند.

از دید ایران، اگر روند بی‌ثباتی منطقه‌ای ادامه یابد و سناریوی محدود شدن یا تهدید به محدودیت در تنگه هرمز جدی‌تر شود، احتمال شکل‌گیری نوعی موازنه قدرت جدید وجود دارد که در آن وزن ژئوپلیتیکی ایران نسبت به گذشته افزایش پیدا می‌کند. این امر می‌تواند بر رفتار بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نیز تأثیر گذاشته و آنها را به سمت تعاملات محتاطانه‌تر با تهران سوق دهد.

تنگه هرمز به عنوان مهم‌ترین گذرگاه انرژی در جهان شناخته می‌شود و بر اساس آمار، حدود یک پنجم از نفت مصرفی دنیا معادل ۲۰ میلیون بشکه در روز از این مسیر عبور می‌کند.

این آبراه که در باریک‌ترین نقطه خود تنها ۳۳ کیلومتر عرض دارد، مسیر انتقال نفت و گاز کشور‌های عربستان، کویت، امارات، قطر، عراق و ایران به بازار‌های جهانی به ویژه آسیا است. به گفته کارشناسان، برای بخش عمده این محموله‌ها هیچ مسیر جایگزینی وجود ندارد و هرگونه اختلال در آن می‌تواند به شوک بزرگی در بازار‌های انرژی منجر شود.

به دنبال حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، این آبراهه راهبردی با اختلال جدی در تردد کشتی‌ها روبه‌رو شده است.