تالاب گاوخونی - صفحه 2

تالاب، منطقه گذرگاهی بین آب و خشکی گفته می شود که دایمی یا موقت دارای آب ساکن یا جاری شیرین، نیمه شور یا شور که عمق آن ها از ۶ متر تجاوز نمی کند. تالاب ها از دیرباز نقش صافی‌های اولیه آب را در طبیعت بر عهده داشته اند. با از دست رفتن تالاب ها نقش مثبت و چندگانه آن ها در زیست بوم؛ تولیدات زیستی، اهمیت زیستگاهی و ژنتیکی، جلوگیری از سیلاب، تخلیه و تامین آب های زیرزمینی، تثبیت اراضی ساحل، مهار فرسایش خاک، افزایش کیفیت آب و غیره، نیز برای همیشه ازبین خواهد رفت. تالاب گاوخونی واقع در فلات مرکزی ایران، ۱۶۷ کیلومتری شرق اصفهان است که منبع تغذیه اصلی آن رودخانه زاینده رود است. مساحتی به وسعت ۴۱۳۷۱ کیلومتر مربع(سه برابر استان گیلان)، قلمرو آب شناختی ۴۳ هزار هکتاری را شامل می شود که در زمانی که آب داشت یکی از عوامل پیدایش، پایداری و استمرار حیات وحش درطول چند هزار سال گذشته در بخش مرکزی ایران بوده است. حق آبه تالاب گاوخونی براساس طومار شیخ بهایی از رودخانه زاینده رود ۱۷۶ میلیون متر مکعب است. آخرین باری که تالاب گاوخونی پر آب شده در سال ۷۲ بوده و بعد از آن تاریخ هیچ وقت پرآب نشده و بخشی از آن که از ۱۰ درصد فراتر نرفته، خیس شده است. و زمان هایی هم که به اسم حق آبه محیط زیستی، ۲۰ میلیون متر مکعب آب به تالاب اختصاص داده شده، با برداشت هایی که در طول مسیر انجام می شود تنها حدود ۵ میلیون مترمکعب آب به تالاب رسیده است. در آخرین گزارش سال جاری از وجود آب در تالاب گاوخونی، فقط ۲ درصد از مساحت تالاب کمی رطوبت داشته است. اکنون تیر ماه سال ۱۴۰۰است و بدنه تالاب به طور کامل خشک است. آبی که از بند شاخ کنار می گذرد که به تالاب برسد کمتر از ۳ دهم مترمکعب بر ثانیه است که این مقدار آب به بدنه تالاب نمی رسد./فاطمه صادق‌زاده

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان گفت: اگر وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست نسبت به وضعیت خشکی تالاب بین‌‎المللی گاوخونی رسیدگی نکنند این معضل به تهدید بالقوه انتقال گرد و غبار از این نقطه به ۶ استان اطراف اصفهان تبدیل می‌شود.

تالاب بین‌المللی گاوخونی یکی از تالاب‌های مشهور جلگه مرتفع مرکزی ایران است. این تالاب حیاتی منطقه‌ای به وسعت ۴۷۶ کیلومترمربع را پوشانده و در ۱۶۷ کیلومتری جنوب شرق اصفهان در ٣۰ کیلومتری شهرستان ورزنه و در مجاورت تپه‌های شنی واقع شده، گاوخونی با داشتن منابع زیستی غنی، در گذشته‌های نه چندان دور پناهگاه پرندگان مهاجر بود، اما به دلیل خشکسالی و نبود مدیریت صحیح در این سال‌ها از حقابه خود محروم ماند.اگرچه مطابق مصوبه شورای عالی آب، نیاز زیست محیطی رودخانه‌ها و تالاب‌ها بعد از آب شرب در اولویت است، اما در سال‌های گذشته با بی‌توجهی به این مصوبه، قانون را زیرپا گذاشته‌ایم و نه تنها زاینده‌رود بلکه تالاب گاوخونی را از حقابه خود محروم کرده ایم و سطح این تالاب به خصوص طی یک سال گذشته چیزی به جز خشکی و تشنگی به خود ندیده است. تالاب گاوخونی به لحاظ شرایط جغرافیایی زیست محیطی و سه فاکتور هیدرولوژیکی، بیولوژیکی و اکولوژیکی از نادرترین و کمیاب ترین تالاب های کره زمین است و علاوه بر آن در محدوده تالاب آثار باستانی فراوانی مانند قلعه خرگوشی، ارگ قورتان، کاروانسراهای عباسی، آسیاب های آبی، مسجد جامع بزرگ شهر ورزنه و مساجد تاریخی دیگر و پلهای تاریخی وجود دارد که حائز اهمیت است./فاطمه نصر

تالاب گاوخونی نام باتلاقی است در فلات مرکزی ایران که بخش بزرگی از آن در استان اصفهان و مابقی در استان یزد قرار دارد که زاینده‌رود به آنجا می‌ریزد. کم آبی‌های چند سال گذشته و قطع جریان زاینده رود از سال ۶۶ در پی کمبود آب، بارش و خشکسالی، احداث سد رودخانه ایزدخواست در سال ۷۷ و رها نکردن حقابه تالاب از این سد، تخریب گیاهی و چرای بی رویه شتر و بز و تردد ماشین آلات و موتور در این منطقه مشکلات زیست محیطی بسیاری را برای این تالاب بوجود آورده است. / باشگاه خبرنگاران

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای اصفهان گفت: پیشنیاز احیا تالاب بین‌المللی گاوخونی، احیای رودخانه زاینده‌رود است که این نهاد همواره برای تحقق این مهم تلاش می کند.

بر اساس بررسی‌های انجام‌شده در ۱۰ ماه گذشته، شهر اصفهان مقام اول آلودگی هوا را به خود اختصاص داده است، این خبر نه‌تنها برای مردم این کهن شهر زیبا هشداردهنده است؛ بلکه برای همه مردم ایران خبر ناگواری است.

تالاب گاوخونی در160 کیلومتری شرق اصفهان قرار دارد و هم اکنون يك و نيم متر مربع آب در ثانیه وارد این تالاب می شود.

در حالی طی روزهای گذشته، از سوی مدیر ملی طرح حفاظت از تالاب های ایران اعلام شد که برنامه های مدیریتی 5 تالاب کشور تدوین گشت که در بین نام این تالاب‌ها، تالاب بین المللی گاوخونی دیده نمی شود.

شرق اصفهان در یک منطقه کویری است که بارش باران در آن، اندک و تبخیر آب بسیار بالاست و حیات آن وابسته به بیلان بارش و بیلان ورودی رودخانه زاینده‌رود است. گاوخونی نیز که در شرق اصفهان واقع شده، با شرایط موجود مستعد بیابان زایی است و اگر حداقل آب رودخانه به آن نرسد، این بیابانزایی تشدید می‌شود.