در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

 
کلیات

محیط زیست عبارت است ترکیبی از دانش‌های متفاوت در علم است که شامل مجموعه‌ای از عوامل زیستی و محیطی در قالب محیط زیست و غیر زیستی (فیزیکی، شیمیایی) است که بر زندگی یک فرد یا گونه تأثیر می‌گذارد و از آن تأثیر می‌پذیرد. امروزه این تعریف غالباً به انسان و فعالیت‌های او مرتبط می‌شود و می‌توان محیط زیست را مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کرهٔ زمین، همچون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و غیره، که انسان را احاطه می‌کنند خلاصه کرد.
 
تفاوت محیط زیست و طبیعت

تفاوت محیط زیست با طبیعت در این است که تعریف طبیعت شامل مجموعه عوامل طبیعی، زیستی و غیر زیستی می‌شود که منحصراً در نظر گرفته می‌شوند، در حالی که عبارت محیط زیست با توجه به برهم‌کنش‌های میان انسان و طبیعت و از دیدگاه بشر توصیف می‌شود.
 
 
عوامل مؤثر در ایجاد محیط زیست

تنوع آب و هوایی و تنوع شرایط اقلیمی، نوع خاک، اختلاف ارتفاع و نا همواری‌ها از جمله عواملی هستند که منجر به ایجاد محیط زیست می شوند.
 

زیستگاه‌های جهان

سطح کرهٔ زمین به‌طور کلی به ۴ بخش تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از سنگ‌کره (لیتوسفر)، آب‌کره (هیدروسفر)، هواکره (اتمسفر) و بیوسفر. بعضی از دانشمندان یخ‌کره را نیز جزء این تقسیم‌بندی می‌دانند. هر کدام این بخش‌ها شامل اکوسیستم‌هایی گوناگون هستند که به‌طور کلی محیط زیست را تشکیل می‌دهند.
 

خاک


مهم‌ترین آثار فعالیت‌های انسان بر خاک عبارت اند از: مسمومیت و فرسایش که موجب تخریب و کاهش توان زمین‌های زراعی می‌شوند. به‌طور کلی فرسایش خاک پدیده‌ای طبیعی است که به وسیلهٔ عواملی، چون باد، رواناب‌های سطحی و تغییرات دما انجام می‌گیرد. با این حال، فعالیت‌های انسان از جمله زراعت مفرط، آبیاری زمین‌های زراعی، محصولات تک‌کشتی، چریدن بیش از حد دام‌ها در مراتع، جنگل‌زدایی و بیابان‌زایی باعث از بین رفتن تعادل موجود میان روند تخریب و ایجاد خاک، و در نهایت آلودگی آن می‌شوند.

مسمومیت خاک می‌تواند در اثر افزایش نمک‌های خاک توسط ماشین‌آلات کشاورزی یا آلودگی مستقیم آن توسط افراد یا کارخانه‌ها به ایجاد شود. در این صورت خاک ناحاصلخیز و حتی سمی برای برخی گیاهان می‌شود.
 

آب

طبق سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، مهم‌ترین تأثیرات فعالیت‌های انسان بر روی آب‌ها در سه مورد خلاصه می‌شود: مصرف بیش از حد آب و از بین رفتن منابع آب و آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی.

امروزه تأمین آب شیرین برای بعضی کشور‌ها یک بحران جدی محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های این سازمان در سال ۲۰۰۱، در صورت عدم اقدامات مناسب، در سال ۲۰۳۰، ۳٫۹ میلیون نفر دچار این بحران خواهند شد. قابل توجه‌است که این بحران خود با روند کنونی افزایش جمعیت اوج نیز خواهد گرفت.

گرم شدن زمین نیز در از بین رفتن منابع آب به خصوص در مناطقی، چون آسیای مرکزی، آفریقای شمالی و دشت‌های بزرگ ایالات متحده نقش می‌دارد.

کیفیت آب‌ها نیز بحران دیگری است که برخی کشور‌ها در پیش رو دارند. میزان آلودگی برخی آب‌ها و روند افزایش آن در بسیاری از نقاط کرهٔ زمین بسیار نگران‌کننده می‌باشد. آب‌های سفره‌های زیرزمینی و رود‌ها و دریاچه‌ها منابع مهم تأمین آب شیرین هستند که مستقیماً در معرض آلودگی توسط فعالیت‌های انسان قرار دارند. آلودگی دریا‌ها نیز علاوه بر دخالت مستقیم انسان، تحت تأثیر آلودگی آب‌های شیرین و چرخهٔ آب می‌باشد.

علل آلودگی آب‌ها ممکن است فیزیکی یا شیمیایی باشند:
آلودگی فیزیکی همچون آلودگی گرمایی (مصرف آب برای خنک کردن دستگاه‌های صنعتی که موجب افزایش دمای آب و در نهایت از بین رفتن برخی گونه‌های گیاهی یا جانوری می‌شود) یا رادیواکتیو (در اثر حوادث هسته‌ای).
آلودگی‌های شیمیایی بسیار گوناگون می‌باشند و می‌توانند در اثر ورود مواد شیمیایی حاصل از کارخانه‌ها، کشاورزی یا فاضلاب‌های شهری به درون آب باشد. مصرف مواد شیمیایی ضد آفت در کشاورزی از علل مهم آلودگی آب‌های زیرزمینی یا سطحی است که مستقیماً موجب مرگ بسیاری از گونه‌ها می‌شود. همچنین، مصرف کود‌های نیتراتدار و فسفاتدار موجب افزایش این عناصر در آب‌ها می‌شود. در نتیجه، باکتری‌ها و جلبک‌های سطح آب که از این مواد تغذیه می‌کنند به سرعت رشد می‌کنند و زیاد می‌شوند و موجب کمبود اکسیژن محلول در آب و در نتیجه مرگ اغلب گونه‌های ساکن زیر آب می‌شوند.
آلودگی توسط فلزات سنگین، چون جیوه، آرسنیک، سرب و روی نیز که حاصل از فعالیت کارخانه‌هاست طی زنجیره‌های غذایی انباشته می‌شود و جان بسیاری از جانوران و نیز انسان را تهدید می‌کند.

آلودگی آب‌ها همچنین موجب بارش‌های اسیدی می‌گردد که برای محیط زیست سمی می‌باشند. آلودگی توسط هیدروکربن‌ها (همچون نفت)، پلی‌کلروبی‌فنیل‌ها (که سمی و سرطان‌زا هستند) و سایر مواد شیمیایی، چون انواع داروها، مواد شوینده… نیز مثال‌های دیگری از آلودگی شیمیایی آب‌ها هستند.


هوا

آلودگی هوا عبارت است از ورود مستقیم یا غیر مستقیم هر عنصری توسط انسان یا عامل طبیعی که احتمال ایجاد اثرات نامطلوب بر سلامتی انسان و محیط زیست را داشته باشد. انواع آلودگی‌های هوا عبارت‌اند از:
گاز‌های شیمیایی سمی که غالباً حاصل واکنش‌های سوختن هستند.
اوزون، که وجودش در لایه‌های پایینی هواکره تأثیرات خطرناکی بر سلامتی جانداران دارد.
گاز‌های حاصل از سوختن، چون دی‌اکسید گوگرد، اکسید‌های ازت، مونوکسید کربن، سولفید هیدروژن و بعضی گاز‌های گلخانه‌ای.
گرد و غبار و ذرات معلق در هوا
گاز‌های گلخانه‌ای همچون دی‌اکسید کربن، متان و فلوئوروکربنها.
فلزات سنگین همچون آرسنیک، سرب، روی، مس، کروم، جیوه و کادمیوم که در اثر فعالیت‌های صنعتی وارد هوا می‌شوند.
 
 
زیست بوم

زیست‌بوم‌ها به لحاظ تاریخی شبیه به مفهوم اکوسیستم‌ها هستند و از مناطق جغرافیایی، عرض جغرافایی، شرایط آب و هوایی مرتبط با محیط زیست بر روی زمین، مانند جمعیت گیاهان، حیوانات و شرایط محیط زندگی شان، اغلب به عنوان اکوسیستم نامیده می‌شوند. زیست بوم‌ها بر مبنای عوامل نظیر ساختار گیاهان (مانند درختان، درختچه‌ها و گیاهان)، انواع برگ‌ها (مانند ورق‌های عرضی و سوزنی)، فاصله گیاه (جنگل، جنگل، ساوانا) و آب و هوا تعریف می‌شوند. بر خلاف اکوژنزها، زیست بوم‌ها به واسطه ژنتیک، طبقه‌بندی یا شباهت‌های تاریخی تعریف نمی‌شوند. زیست بوم‌ها اغلب با الگو‌های خاصی از جانشینی زیست محیطی و پوشش گیاهی اوج شناخته می‌شوند.


توافق پاریس

توافق پاریس (فرانسوی: Accord de Paris)، که با نام پیمان پاریس نیز شناخته می‌شود، ذیل چارچوب پیمان‌نامه سازمان ملل در تغییر اقلیم (UNFCCC) در رابطه با کاستن از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، سازگاری و امور مالی است که از سال ۲۰۲۰ شروع می‌شود. متن توافق از سوی نمایندگان ۱۹۵ کشور در کنفرانس تغییر اقلیم ۲۰۱۵ سازمان ملل متحد در پاریس مذاکره و با اجماع در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. توافق پاریس.
 
 
رشته‌های مرتبط با محیط زیست

رشته‌های مختلفی در ایران دربارهٔ محیط زیست وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان رشته‌های زمین‌شناسی-زیست‌محیطی، مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست، مهندسی عمران-محیط زیست، مهندسی شیمی-محیط زیست، حقوق محیط زیست، آموزش محیط زیست و مهندسی بهداشت محیط را نام برد. رشته علوم محیط زیست (مهندسی منابع طبیعی-محیط زیست) شامل مباحثی نظیر بوم‌شناسی گیاه‌شناسی، جانورشناسی، زیست‌شناسی، سیستماتیک، ژئومورفولوژی، فیزیولوژی، مدیریت، حیات وحش، شیمی آلی، زمین‌شناسی مساحی، ریاضی، فیزیک، برنامه‌ریزی شهری، جغرافیا، اقتصاد، ارزیابی، آلودگی، اپیدمیولوژی، بهداشت، هواشناسی، مدیریت کشاورزی، و ژنتیک می‌باشد. به تازگی در ایران این رشته رونق پیدا کرده‌است و به دلیل حیاتی بودن این رشته افراد با سطح علمی بالا جذب این رشته می‌شوند (در سطح آزمون سراسری)، ولی در کشور ایران بهره‌وری از این رشته آنچنان که باید با توجه به شرایط اکولوژیکی خاص منطقه صورت نمی‌گیرد.
 
 
سازمان محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است. از مهمترین وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره‌مندی درست و مستمر از محیط زیست و همسو با توسعه پایدار.
پیش‌گیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست.
حفاظت از تنوع زیستی کشور.
 

عوامل تخریب زیست‌بوم‌ها

از اصلی‌ترین عوامل از بین رفتن و تخریب زیست‌بوم‌ها می‌توان به: سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم، قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی و گسترش بی‌رویه شهر‌ها و کارخانه‌ها اشاره کرد. افزایش جمعیت و تغییر سبک زندگی از زمان انقلاب صنعتی مهمترین عامل برای دست‌اندازی به طییعت و تخریب محیط زیست بوده است. کاهش کیفیت خاک در ۲۵ سال آتی می‌تواند تولید غذای جهانی را تا حدود ۱۲ درصد کاهش دهد؛ این امر ممکن است باعث رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی غذا شود. از بین رفتن صخره‌های مرجانی به دلیل ورود مواد شیمیایی مضر، دفع فاضلاب‌های خطرناک در دریا، افزایش دمای آب و صید بی‌رویه، تعداد ماهیگیران و قایق‌های ماهیگیری را کاهش خواهد داد. جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌ها بر اکوسیستم جنگل، منابع آب شیرین جنگل، کیفیت آب و معیشت مردمی که در جنگل‌ها زندگی می‌کنند، اثرات منفی می‌گذارد. افزایش آلودگی آب‌ها، دسترسی به آب شیرین را تحت تأثیر قرار داده و منجر به آلودگی منابع غذایی و تخریب اکوسیستم‌ها می‌شود و بدین ترتیب پیامد‌های نامطلوب فراوانی بر سلامت بشر دارد.

در مورد محیط زیست در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به صدور مجوز... ارزیابی زیست محیطی آشوراده گفت خوشبختانه ارزیابی زیست محیطی آشوراده...
های زیست محیطی پر سروصدای دهه های اخیر طرح گردشگری... منشأ ریزگرد شدن آن و از بین رفتن محیط زندگی... زیست محیطی سازمان محیط زیست در دولت سیزدهم شد این... بین المللی میانکاله و سایر زیستگاه ها و تنوع حیات...
کد خبر: ۱۱۵۲۸۷۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۱۱


مدیرکل دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط زیست گفت کیفیت...
سوخت یک محصول است دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط... زیست برای اطمینان از کیفیت و عملکرد سوخت ها عملیات... سوخت نداریم مدیرکل دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط زیست... حفاظت محیط زیست درباره جایگزینی ایستگاه های کیفیت اظهار کرد...
کد خبر: ۱۱۵۲۸۷۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۱۱


معاون دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست ضمن اشاره... به رایزنی ها و نامه نگاری های محیط زیست درباره... ابلاغیه سازمان محیط زیست در زمینه چگونگی طراحی محل های...
به پا کرده بود محیط زیست وجود آن را تایید... - معاون دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست -... با ایسنا ضمن اشاره به رایزنی های محیط زیست درباره... پسماند سازمان حفاظت محیط زیست ضمن تاکید براینکه که مدیریت...
کد خبر: ۱۱۵۲۲۵۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۷


رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در جدیدترین اظهارنظر خود درباره... سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی فعلا از دستور...
حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی و آبخیزداری دهه... منابع طبیعی و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست اظهار... کرد موضوع ادغام سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی... منابع طبیعی و محیط زیست با یکدیگر اشتراکاتی دارند یا...
کد خبر: ۱۱۵۲۱۴۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۶


تاملی بر اظهارنظر‌های متفاوت مسئولان در خصوص یک مساله
ماجرای ادغام دو سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی... و آبخیزداری به سازمان حفاظت محیط زیست و شکل گیری... سازمان محیط زیست و منابع طبیعی در چهارچوب فعلی سازمان... حفاظت محیط زیست بود این ایده را علی سلاجقه معاون...
کد خبر: ۱۱۵۱۹۶۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۵


فعالان محیط زیستی گروه نسل آخر با اشغال باندهای فرودگاه...
آلمان پنجشنبه به دلیل اعتراض فعالان محیط زیست حدود ۲...
کد خبر: ۱۱۵۱۸۸۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۴


مدت هاست که ادغام سازمان های محیط زیست و منابع... نهادهای تخصصی محیط زیست با تشکیل وزارت محیط زیست موافقت... آن هستند رییس سازمان حفاظت محیط زیست می گوید از...
اولین روز آذرماه بار دیگر ادغام سازمان حفاظت محیط زیست... -رییس سازمان حفاظت محیط زیست - در گفت و گو... با ایسنا درباره ادغام دو سازمان حفاظت محیط زیست و... حفاظت محیط زیست نظر خود را درباره این موضوع بیان...
کد خبر: ۱۱۵۱۸۷۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۴


رئیس اداره محیط زیست بجنورد از کوچ پرندگان مهاجر از...
به گزارش تابناک رئیس اداره محیط زیست بجنورد گفت افزایش... محیط زیست بجنورد گفت بیش از ۳۰ گونه انواع پرنده... سرما برای زادآوری به مناطق زیستی خود در نقاط سردسیر...
کد خبر: ۱۱۵۱۷۶۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۳


در بیستمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست صورت گرفت
محیط زیست بازدید کرد ...
با حضور در بیستمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست و... اقدامات و دست آوردهای زیست محیطی این مجموعه قرار گرفت... در جریان این بازدید توضیحاتی پیرامون شعار محیط زیستی شرکت... ملی مس مبنی بر نگاه ما به تولید و محیط...
کد خبر: ۱۱۵۱۶۳۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۲


تامل بر مجادله‌ای که به زودی اوج خواهد گرفت
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان نامه ای به رئیس... آبخیزداری کشور با سازمان محیط زیست شود اما سهوا یا...
و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان در ۲۲ دی... مراتع و آبخیزداری کشور با سازمان محیط زیست سازمانی که... نامه علی سلاجقه به رئیس جمهور رئیس سازمان "حفاظت" محیط... زیست در ادامه پیشنهاد داده که محصول نهایی این ادغام...
کد خبر: ۱۱۵۱۶۱۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۲


معاون سازمان حفاظت محیط زیست کشور با اشاره به ترجیح...
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط... زیست کشور درباره آخرین وضعیت جسمانی پیروز یوزپلنگ ایرانی اظهار... می شود برخی مدیران سازمان محیط زیست معتقدند نگهداری پیروز... نیست و باید در طبیعت و زیستگاه اصلی اش رها...
کد خبر: ۱۱۵۱۳۶۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۳۰


می دهد که غرفه سازمان حفاظت محیط زیست ایران در...
بیستمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست در حالی آغاز شده... محیط زیست است نمایشگاهی که به تاکید معاون رئیس جمهور... تولیدی دوستدار محیط زیست تشکیل شده و وی تاکید کرده... های بزرگ در راستای فرهنگ سازی و حفظ محیط زیست...
کد خبر: ۱۱۵۱۳۳۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۳۰


در ایران و آسیب ها و مخاطراتی که برای محیط... زیست همراه دارد مورد انتقاد واقع شد به گفته یک... فعال محیط زیست معادن در داخل پیکره های ارزشمند طبیعت... اجتماعی و عامل تخریب محیط زیست به جامعه است و...
کد خبر: ۱۱۵۱۲۹۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۳۰


رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه سه کشور...
حفاظت محیط زیست افزود در پاسخ به این سوال که... سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان ناظر است و باید... شد سازمان حفاظت محیط زیست گزارش مبسوطی ارائه داد تکالیف... کاهش گازهای گلخانه ای رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه...
کد خبر: ۱۱۵۱۱۶۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۹


سرپرست دفتر هوا و اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت...
و با خبرنگار محیط زیست ایرنا افزود اینکه برخی ادعا... بازگشته است صحت ندارد و سازمان محیط زیست به طور... دفتر هوا و اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد...
کد خبر: ۱۱۵۰۷۶۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۶


وزیر کشور در آیین واگذاری ۵۰۰ دستگاه اتوبوس ایران خودرو دیزل:
بهبود محیط زیست خواند و گفت امروز با میدان داری...
کد خبر: ۱۱۵۰۴۶۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۴


صدها فعال محیط زیست معترض به عوامل ایجاد و گسترش...
از نظر تاریخی مسئول تخریب محیط زیست ما هستند به... جهت سازگاری با محیط زیست و کاهش رویکرد تخریبی آنها...
کد خبر: ۱۱۵۰۱۰۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۲۲


رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت در حالی که مازوت...
استانی سازمان حفاظت محیط زیست در مشهد افزود طبق تاکید... شد توسعه فرع بر محیط زیست است و محیط زیست... ادامه داد به این ترتیب برای حال ناخوش محیط زیست... باید حفظ محیط زیست به یک مساله درجه یک برای...
کد خبر: ۱۱۴۹۶۵۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۱۹


پلیس هلند صدها نفر از فعالان محیط زیست را که...
پلیس هلند صدها نفر از فعالان محیط زیست را که... محیط زیست شعارهایی را در حمایت از محیط زیست و... مخالفت با آلودگی هوا و اینکه فرودگاه شیپخول محیط زیست... را آلوده می کند سر دادند دستگیری فعالان محیط زیست...
کد خبر: ۱۱۴۹۱۵۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۱۶


گزیده‌ خبرهای «تابناک جوان» را اینجا بخوانید.
روستای محل تولدش+ عکس اقدام جنجالی فعالان محیط زیست در...
کد خبر: ۱۱۴۹۱۴۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۱۶


nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ