در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم و دوازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا بودند.

در دولت دوازدهم نیز ترکیب ستاد احیا علی رغم انتصاب عیسی کلانتری به عنوان رئیس سازمان محیط زیست تغییر نکرد.

بررسی ها نشان داد که در پایان دولت های یازدهم و دوازدهم نه تنها دریاچه احیا نشد، بلکه سطح تراز دریاچه از سال آغاز کار ستاد نیز کمتر شد.

 

ادامه فعالیت ستاد احیا در دولت سیزدهم

اعضای هیأت دولت سیزدهم در تیرماه 1401 با اجماع نظر عیسی کلانتری را از دبیری ستاد احیا عزل کردند و به جای او محمد صادق معتمدیان - استاندار آذربایجان غربی عهده دار این مسئولیت شد. 

 

در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

سازمان فضایی ایران جدیدترین تصویر ماهواره ای دریاچه ارومیه را... منتشر کرد تصویر ماهواره ای دریاچه ارومیه ثبت شده در... شد بر مبنای این تصویر مساحت آبی دریاچه ۴۳۸ کیلومترمربع...
کد خبر: ۱۱۵۱۷۶۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۳


نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی گفت زمستان امسال... ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب وارد دریاچه ارومیه می شود ...
مترمکعب آب وارد دریاچه ارومیه می شود وی بااشاره به... اینکه احیای دریاچه ارومیه یک مطالبه ملی است تصریح کرد... تمامی ۱۳ نماینده استان برای احیای دریاچه ارومیه و اتمام... پروژه های انتقال آب به دریاچه ارومیه اتفاق نظر دارند...
کد خبر: ۱۱۵۱۴۵۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۹/۰۱


کد خبر: ۱۱۴۷۰۱۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۰۲


نیز ادامه دارد جانی دوباره به طبیعت جزایر دریاچه ارومیه...
دریاچه ارومیه در سال های گذشته و اینکه بارش پاییزه... در جزایر دریاچه ارومیه زیست می کنند پوشش گیاهی این...
کد خبر: ۱۱۴۶۹۲۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۸/۰۲


مرور روزنامه‌های چهارشنبه ۲۷ مهر
دریاچه ارومیه برای ۱۴ میلیارد مترمکعب آب و سوت پایان... آیا بزرگ ترین دریاچه شور ایران کامل خشک شد بیتا... میرعظیمی در گزارشی با تیتر آیا بزرگترین دریاچه شور ایران... از خشکیدگی دریاچه ارومیه در فضای مجازی به واکنش فعالان...
کد خبر: ۱۱۴۵۹۱۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۲۷


وضعیت خشکی دریاچه ارومیه با بیان اینکه از این حوضه... آب چیزی از آن باقی نمانده و عملا دریاچه ای... مانده است تاکید کرد ما برای دریاچه ارومیه باید از...
بر روی دریاچه ارومیه و روند خشک شدن آن تاکید... خشکسالی عمده دریاچه حدود ۱۳ هزار سال قبل رخ داده... است هر چند که در حاشیه دریاچه در زمان های... کوتاه تر گاه آثاری از پیشروی و پسروی دریاچه دیده...
کد خبر: ۱۱۴۵۷۴۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۲۶


بیان اینکه احیای دریاچه ارومیه به عنوان مطالبه ملی در... دستور کار دولت است گفت احیای این دریاچه به سرنوشت...
با بیان اینکه در ستاد احیاء دریاچه ارومیه دگردیسی صورت... وی افزود مردم اگر ببینند که برای احیای دریاچه اقداماتی... قراردادهای چند میلیاردی با برخی دانشگاه در موضوع احیای دریاچه... ارومیه و یا مسایل محیط زیست در گذشته گفت متاسفانه...
کد خبر: ۱۱۴۴۶۸۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۲۰


سهم عوامل طبیعی در خشک شدن دریاچه ارومیه ۳۱ درصد... زیرزمینی می شود و امروز دریاچه ارومیه با ما سخن... که اگر این دریاچه شور خشک شود جبران خسارات مربوط... آب مورد نیاز دریاچه خواهد بود ...
خوشی دریاچه ارومیه عنوان ششمین دریاچه آب شور جهان بزرگترین... دریاچه آب شور خاورمیانه و بزرگترین دریاچه ایران را با... کشور به شمار می رفت این دریاچه با داشتن بیش... آبریز دریاچه ارومیه ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر است و "زرینه رود" "سیمینه...
کد خبر: ۱۱۴۲۶۹۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۰۷


بر اساس گزارش "فرانس ۲۴"؛
دریاچه ارومیه که روزگاری مکانی دیدنی بود و یک جزیره... اخیرا از این دریاچه منتشر شده است وضعیت نامساعد این... دریاچه و میزان خشک شدن آن پیداست ...
به گزارش « تابناک» به نقل از ایسنا دریاچه ارومیه... که زمانی عنوان ششمین دریاچه آب شور جهان بزرگ ترین... دریاچه آب شور خاورمیانه و ایران را به خود اختصاص... اقدام کرد دریاچه ارومیه که از اواسط دهه ۸۰ شمسی...
کد خبر: ۱۱۴۲۶۶۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۰۷


دریاچه ارومیه یکی از بزرگترین دریاچه های آب شور در...
۲۴ شهریور ۱۴۰۱ بیش از ۹۰ درصد دریاچه بطور کامل... خشک شده است و جزایر جنوب دریاچه که رفت و... متصل شده اند وضعیت فعلی دریاچه نشان میدهد طرحهایی که...
کد خبر: ۱۱۴۲۳۶۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۰۴


کرونا گرفتن فرد را تهدید می کند دریاچه ارومیه عمدی...
کد خبر: ۱۱۴۱۹۳۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۰۱


دریاچه ارومیه گفت کمیته های تخصصی استانی برای احیای دریاچه...
حاشیه دریاچه ارومیه اظهار کرد این کمیته ها با یک... رویکرد تخصصی برنامه های لازم برای احیای دریاچه ارومیه را... دخیل در احیای دریاچه ارومیه به صورت دقیق مشخص و... احیای دریاچه ارومیه در رابطه با اقدامات صورت گرفته برای...
کد خبر: ۱۱۴۱۴۱۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۲۹


نمایی تلخ از دریاچه ارومیه از فراز ایستگاه فضایی بین... المللی که حکایت از خشک شدن این دریاچه زیبا دارد... ایران و دریاچه خشک شده ارومیه است که ساعاتی پیش...
کد خبر: ۱۱۴۱۰۶۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۲۷


نگاهی گذرا به دلایل نابودی دریاچه‌های خوارزم و ارومیه
انحراف جریان آب های ورودی به دریاچه ارومیه به زیر... مفهوم خودکفایی باعث شروع نابودی دریاچه ارومیه و زیست بوم...
به گزارش تابناک فاطمه حیدریفاطمه حیدری در فرارو نوشت دریاچه... های خوارزم و ارومیه دو دریاچه بزرگ جهان که در... به راستی چه اندیشه ای باعث شد این دو دریاچه... انتخاب کرد کاشته شد و ۴۰ سال بعد دریاچه خوارزم...
کد خبر: ۱۱۴۰۱۷۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۲۱


باعث خشکی بسیاری از دریاچه ها تالاب ها و رودخانه... های ایران طی دو دهه گذشته شده است دریاچه ارومیه... در شمال غرب کشور که یکی از شش دریاچه بزرگ...
کد خبر: ۱۱۳۹۸۷۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۲۰


خطیب نماز جمعه تبریز گفت دریاچه ارومیه به طرف خشک...
مردم آذربایجان شرقی و غربی نگران خشک شدن دریاچه ارومیه... هستند اظهار کرد دریاچه ارومیه به طرف خشک شدن کامل... تبریز در مصاحبه پایان سفر اشاره کردید بحث دریاچه ارومیه... شده برای احیای دریاچه ارومیه گفت اقداماتی از جمله انتقال...
کد خبر: ۱۱۳۹۵۳۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۱۸


شروع خوب، اما کم بنیه طرح احیای تالاب انزلی
کرد « اجازه نمی دهیم تالاب انزلی به دریاچه ارومیه...
کد خبر: ۱۱۳۹۰۹۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۱۵


عیسی کلانتری دبیر ستاد و مجری طرح احیای دریاچه ارومیه... احیای دریاچه ارومیه می دانند ...
و مجری طرح احیای دریاچه ارومیه در دولت حسن روحانی... بود بسیاری او را طراح طرح احیای دریاچه ارومیه می... تشخیص مصلحت نظام موضوع دریاچه ارومیه و خطراتش را پیش... برد و احیای دریاچه ارومیه را به مهم ترین شعار...
کد خبر: ۱۱۳۸۷۹۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۱۴


مسئول سابق دفتر نظارت و پایش ستاد احیای دریاچه ارومیه... از خشک شدن دریاچه ارومیه تنها راه جلوگیری از این... توفان را احیای دریاچه دانست و گفت با گفتمان مشترک... دور از رقابت های جناحی و سیاسی می توان دریاچه...
با ایسنا به ترکیبات ریزگردهای توفان های نمکی دریاچه ارومیه... توسط دانشگاه های علوم پزشکی تبریز و ارومیه - که... موجود در ریزگردهای نمکی دریاچه ارومیه حاوی ترکیبات کلسیم آهن... خشکی دریاچه ارومیه طیف گسترده ای از بیماری ها یا...
کد خبر: ۱۱۳۸۵۹۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۱۳


رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور:
وضعیت احیای دریاچه ارومیه سلاجقه در بخش دیگری از صحبت... های خود درباره وضعیت دریاچه ارومیه توضیح داد مدیریت نامتوازن... دریاچه را به این حال انداخته است هزینه کردهای زیادی... برای اجرای طرح احیای دریاچه ارومیه در بعد سخت افزاری...
کد خبر: ۱۱۳۷۵۰۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۰۶


nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ