کلیات
دریای عمان پهنه آبی است که خلیج فارس را به اقیانوس هند متصل میکند. دریای عمان، پیشروی آب اقیانوس هند به داخل خشکی در جنوب غربی آسیا است که کشورهای ایران و پاکستان در شمال آن و کشورهای عمان و امارات در جنوب آن قرار گرفته اند.
وضعیت جغرافیایی
این دریا از سمت غرب توسط تنگه هرمز به خلیج فارس و از سمت شرق و جنوب شرقی به دریای عرب و اقیانوس هند وصل میشود. در جنوب دریای عمان کشور عمان قرار دارد. طول ساحل ایران در امتداد دریای عمان، از خلیج گواتر تا بندر عباس، ۷۸۴ کیلومتر است.
سواحل جنوبی ایران از تنگه هرمز تا بندر گواتر مجاور آن است و این مسافت نیمی از سواحل جنوبی ایران را تشکیل میدهد. همچنین مدار رأسالسرطان از شمال آن عبور میکند و از این رو این دریا در منطقه گرم کره زمین واقع است.
حداکثر درجه حرارت سطح آب در مرداد ماه ۳۳ درجه و در دی ماه دست کم ۱۹.۸ درجه است. طول آن از تنگه هرمز تا دکن حدود ۶۱۰ کیلومتر و عرض آن کمتر از عرض آبهای خلیج فارس است. مساحت آن ۹۰۳ هزار کیلومتر مربع است در مقابل عمق آن از خلیج فارس بیشتر است.
عمق دریای عمان در اطراف چاهبهار حدود ۳۳۹۸ متر است؛ شرایطی که موجب شده است بندر چابهار ایران بتواند ظرفیت پهلو گرفتن کشتیهای اقیانوس پیما را داشته باشد. با این حال هرچه به سوی غرب پیش برویم، عمق آن به سرعت کم میشود تا جایی که در نزدیکی تنگه هرمز به ۷۳ متر میرسد.
بنادر کوچکی، چون جاسک، چاهبهار، گواتر در کنار این دریا دیده میشوند که بیانگر بازرگانی و دریانوردی آن است. شهرهای مهم حاشیه این دریا در ایران چابهار و جاسک و در کشور عمان مسقط (پایتخت عمان) هستند.
حد و مرز
بر اساس تعریف سازمان بین المللی آبنگاری مرز شمال غربی خلیج عمان خطی است که رأس لیمه (۲۵°۵۷' N) در ساحل شبه جزیره عربستان را به رأس الکوه (۲۵°۴۸' N) در ساحل ایران متصل میکند و مرز جنوب غربی آن خطی است که رأسالحد (۲۲° ۳۲' N) در پیشرفتهت رین برآمدگی جنوب شرقی شبه جزیره عربستان، را به جیوانی (۶۱°۴۳' E) در ساحل پاکستان متصل میکند.
اهمیت ترانزیتی
بندر راهبردی چابهار که تنها بندر اقیانوسی ایران است نیز در شمال این دریا قرار دارد و نزدیکترین و آسانترین راه دسترسی کشورهای آسیای میانه (که محصور در خشکی اند) به آبهای آزاد است. خورهای دریای عمان کمتر از خورهای خلیج فارس است. قرار است کریدور شمال-جنوب ایجاد و راهآهنی از بندر چابهار تا زاهدان و از آنجا به افغانستان و همچنین به راهآهن مشهد بافق وصل شود.