En
/
فا
En العربیة
مفید صفحه اصلی نسخه موبایل
ویدئو جدیدترین اخبار یادداشت بالای صفحه
در مورد بانک مرکزی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
 
 
کلیات
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۸ مرداد ماه ۱۳۳۹ تأسیس شد. برخی از وظایف بانک مرکزی عبارتند از: حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکه‌های فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور، تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و...

رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاست‌های پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامه‌های مختلف اعم از برنامه‌های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.

تاریخچه
نخستین بار اروپاییان در ۱۲۸۱/۱۸۶۴، تأسیس بانک را به وسیله ژان ساوالان فرانسوی، به میرزا محمودخان ناصرالملک پیشنهاد کردند. آنان در ۱۳۰۲/۱۸۸۵، برای یک کاسه شدن کلیه وجوهی که بین ایران و اروپا جریان داشت، تصمیم گرفتند با مشارکت سرمایه‌گذاران فرانسوی و بانک عثمانی، بانک ایران و افغانستان را تشکیل دهند، اما، چون فرانسویان به این سرمایه‌گذاری اطمینان نداشتند، این کار عملی نشد. سرانجام، انگلیسی‌ها موفق شدند که در ایران اولین بانک را تأسیس کنند.
 
ارکان بانک
براساس فصل سوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب سال ۱۳۵۱ و آخرین اصلاحات آن، ارکان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بخش هایی، چون مجمع عمومی، شورای پول و اعتبار، هیئت عامل، هیئت نظارت اندوخته اسکناس و هیئت نظار را شامل می‌شود.
 

ریاست بانک
ریاست بانک مرکزی ایران یکی از حساس‌ترین سمت‌های اقتصادی کشور است که در سال‌های گذشته افراد مختلفی را در این مقام دیده ایم. ابراهیم شیبانی در ۱۳۸۲، طهماسب مظاهری در ۱۳۸۶، محمود بهمنی در سال ۱۳۸۷، ولی اله سیف در ساال ۱۳۹۲ و عبدالناصر همتی در سال ۱۳۹۷ به این سمت منصوب شدند. عبدالناصر همتی اکنون رئیس بانک مرکزی است.
 

وظایف
براساس فصل دوم قانون پولی و بانکی کشور مصوب ۱۳۵۱ (و آخرین اصلاحات آن به صورت پانویس)، وظایف و اختیارات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر است:

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان تنظیمکننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر می باشد:

الف- انتشار اسکناس و سکه‌های فلزی رایج کشور، طبق مقررات این قانون.
ب- نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری، طبق مقررات این قانون.
ج- تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و تعهد یا تضمین پرداخت‌های ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار و همچنین نظارت بر معاملات ارزی.
د- نظارت بر معاملات طلا و تنظیم مقررات مربوط به این معاملات با تصویب هیئت وزیران.
ه- نظارت بر صدور و ورود پول رایج ایران و تنظیم مقررات مربوط به آن با تصویب شورای پول و اعتبار (۱).

همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان بانکدار دولت، موظف به انجام وظایف زیر است:

الف- نگاهداری حساب‌های وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها و همچنین مؤسساتی که بیش از نصف سرمایه آن‌ها متعلق به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شرکت‌های دولتی و یا شهرداری‌ها میباشند و انجام تمام عملیات بانکی آن‌ها در داخل و خارج از کشور (۲) و (۳).
ب- فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه به عنوان عامل دولت و واگذاری این عاملیت به افراد و یا مؤسسات دیگر.
ج- نگاهداری تمام ذخائر ارزی و طلای کشور.
د- نگاهداری وجوه ریالی صندوق بینالمللی پول و بانک بینالمللی ترمیم و توسعه و شرکت مالی بینالمللی و مؤسسه بینالمللی توسعه و مؤسسات مشابه یا وابسته به این مؤسسات.
ه- انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قرارداد‌های پولی و مالی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها.

اختیارات
بر اساس ماده ۱۳ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دارای اختیارات زیر است.
۱ -دادن وام و اعتبار به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۲ - تضمین تعهدات دولت و وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی با مجوز قانونی.
۳ - دادن وام و اعتبار و تضمین وام و اعتبارات اعطایی به شرکت‌های دولتی (۵) و شهرداری‌ها و همچنین به مؤسسات وابسته به دولت و شهرداری‌ها با تأمین کافی.
۴ - تنزیل مجدد برات‌ها و اسناد بازرگانی کوتاه مدت بانک‌ها (۶) و دادن اعتبار به بانک‌ها با تأمین کافی.
۵ - خرید و فروش اسناد خزانه و اوراق قرضه دولتی و اوراق قرضه صادر شده از طرف دولت‌های خارجی یا مؤسسات مالی بینالمللی معتبر.
۶ - خرید و فروش طلا و نقره.
۷ - افتتاح و نگاهداری حساب جاری نزد بانک‌های خارج و یا نگاهداری حساب بانک‌های داخل و خارج نزد خود و انجام تمام عملیات مجاز بانکی دیگر و تحصیل اعتبارات در داخل و خارج به حساب خود و یا به حساب بانک‌های داخل.

رسالت اصلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بر آن است که با اجرای سیاست‌های پولی و اعتباری شرایط مساعد برای پیشرفت اقتصادی کشور را فراهم سازد و در اجرای برنامه‌های مختلف اعم از برنامه‌های تثبیت و توسعه اقتصادی پشتیبان دولت باشد.

در این راه حفظ ثبات ارزش پول و تعادل موازنه پرداخت‌ها به همراه رشد مدوام اقتصادی از طریق اجرای سیاست‌های پولی از اهداف مهم آن به شمار میرود.
 
سیاست پولی بعد از انقلاب

مهم‌ترین ابزار‌های سیاست پولی که در دوره بعد از انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفته‌اند عبارت اند از:
نرخ‌های ذخیره قانونی که ابزار مؤثری بوده، اما انعطاف‌پذیری بالایی ندارد.
عملیات بازار باز که از سال ۱۳۷۹ از طریق اوراق مشارکت بانک مرکزی مورد استفاده قرار گرفته‌است.
تعیین نرخ سود سپرد ه‌ها و وام دهی توسط دولت و مجلس که تأکید بیشتر بر نرخ وام دهی بانک‌ها بوده‌است.
سیاست تعیین سقف اعتباری؛ هرچند که این سیاست در طول برنامه سوم کنار گذاشته شد، اما در برنامه چهارم به شدت مورد توجه دولت بوده‌است.
سپرده ویژه بانک‌ها نزد بانک مرکزی که به دلیل نامناسب بودن نرخ بازدهی آن مؤثر نبوده‌است.
تعیین نرخ ارز توسط بانک مرکزی.
 
نشان بانک مرکزی
نشان یا آرم، هویت یک سازمان را نشان مى دهد و براى اینکه مخاطبان بتوانند سازمان و جایگاه آن را به راحتى تشخیص دهند از نشان استفاده مى شود. نشان هر سازمانى براى اینکه با دیگر سازمان‌ها متفاوت باشد داراى ویژگى هاى منحصر به فرد است و از قواعد و روش هاى خاصى تبعیت مى کند. کتابچه نشان بانک مرکزى با هدف رعایت ویژگى هاى مختلف نشان این بانک منتشر مى شود تا با استفاده از قواعد این کتاب، استفاده سلیقه اى از عناصر نشان به حداقل رسد و یک شکلى آن رعایت شود.

در مورد بانک مرکزی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

بخشایش در گفت‌و‌گو با تابناک:
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با انتقاد از ممنوعیت فروش آنلاین طلا از سوی بانک‌ها، معتقد است در شرایط جنگی باید به‌جای رها کردن بازار در اختیار پلتفرم‌های مختلف، زمینه خرید مطمئن طلا از مسیر‌های رسمی فراهم شود.
کد خبر: ۱۳۹۸۸۵۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۴

اینکه ارز به نرخ نزدیک به بازار آزاد و با کدملی توزیع می‌شود هم جای شکر دارد؛ اما آقای همتی می‌دانند که تفاوت نرخ مبادله با بازار آزاد که بر خلاف تصور، چندان هم نرخ تصنعی و غیرواقعی نیست، چقدر مهم است.
کد خبر: ۱۳۹۸۸۵۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۳

محدودیت برداشت ریالی ۳ صرافی رمزارزی، پس از تمکین این پلتفرم‌ها و انجام اصلاحات موردنظر، از سوی بانک مرکزی برداشته شد.
کد خبر: ۱۳۹۸۶۲۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۱

قیمت دلار امروز سه شنبه ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ به کانال ۲۵۰ هزار تومان کاهش یافته است. در این گزارش، آخرین تغییرات قیمت انواع دلار در بازار آزاد و مرکز مبادله را تحلیل کرده‌ایم.
کد خبر: ۱۳۹۸۵۴۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۱

دسترسی پنج صرافی ارز دیجیتال در ایران به خدمات بانکی و برداشت غیرحضوری از ساعت ۱۶ امروز، دوشنبه ۲۰ مهرماه، به مدت سه روز محدود می‌شود.
کد خبر: ۱۳۹۸۴۸۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۰

تأمین پایدار اقلام حیاتی و تقویت ذخایر استراتژیک در شرایط پس از تنش‌های نظامی، سیاست‌گذار پولی را به فعال‌سازی ابزارهای اعتباری و گشایش خطوط ویژه ارزی سوق داده است.
کد خبر: ۱۳۹۸۴۵۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۰

محدودیت معاملات و تسویه‌های ریالی، ضرورت انتشار ارزیابی سیاست‌های اخیر ارزی را برجسته کرده است
کد خبر: ۱۳۹۸۴۳۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۰

نرخ دلار، یورو و درهم امروز در بازار تهران در حالی با کاهش همراه شده که مرکز مبادله شاهد روند صعودی قیمت حواله‌های ارزی هستیم.
کد خبر: ۱۳۹۸۴۰۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۰

مداخله ارزی می‌تواند نوسانات کوتاه‌مدت را کاهش دهد؛ اما ثبات پایدار به وضعیت منابع ارزی، تورم داخلی و چشم‌انداز روابط خارجی وابسته است.
کد خبر: ۱۳۹۸۳۵۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۲۰

رئیس بانک مرکزی کشورمان به اظهارت امروز وزیر خزانه‌داری آمریکا که از «چاپ پول» و تکرار ادعای فروپاشی اقتصاد ایران سخن گفته است، واکنش نشان داد.
کد خبر: ۱۳۹۸۳۱۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۹

وعده فروپاشی دو هفته ای اقتصاد ایران، حالا به لیستِ بلندِ پیش‌بینی‌های ناکامِ واشنگتن اضافه شد. در حالی که اسکات بسنت تلاش داشت با دلار ۳۰۰ هزار تومانی، بازار را به هراس بیندازد، رفتارِ قیمت‌ها در روزهای اخیر نشان داد که بازار ارز با تکیه بر ابزارهای مداخله‌ای، مسیر خود را از فشارهای روانی جدا کرده است.
کد خبر: ۱۳۹۸۲۷۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۹

قیمت دلار امروز یکشنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵ با روند کاهشی به کانال ۲۶۲ هزار تومان رسیده است. در این گزارش، آخرین تغییرات قیمت انواع دلار، یورو و درهم در بازار آزاد و مرکز مبادله را تحلیل کرده‌ایم.
کد خبر: ۱۳۹۸۲۱۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۹

توقف خرید طلا در اپلیکیشن بلو طبق دستور بانک مرکزی برای تمای بانک‌ها؛ موجودی کاربران محفوظ است
کد خبر: ۱۳۹۸۱۵۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۸

بخشنامه مهم به شبکه بانکی کشور
توقف فوری خرید و فروش آنلاین طلا در بانک‌ها؛ بانک مرکزی با صدور بخشنامه‌ای، ارائه این خدمات را توسط بانک‌ها مطلقاً ممنوع اعلام کرد.
کد خبر: ۱۳۹۸۱۳۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۸

بانک مرکزی اعلام کرده است تا سقف 2 میلیارد دلار اسکناس در اختیار مردم قرار می‌دهد؛ در مرحله نخست، یک میلیارد دلار و برای هر فرد بالای ۱۸ سال تا سقف ۱۰ هزار دلار.
کد خبر: ۱۳۹۸۰۴۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۸

بازار ارز امروز شاهد عقب‌نشینی دلار بود؛ قیمت دلار با افت ۵ هزار تومانی نسبت به ابتدای روز به کانال ۲۶۲ هزار تومان بازگشت.
کد خبر: ۱۳۹۷۷۱۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۵

رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به کنترل نقدینگی و جلوگیری از افزایش ارز گفت: اگر نیاز باشد بیش از دو میلیارد دلار هم به بازار ارز تزریق خواهیم کرد.
کد خبر: ۱۳۹۷۶۰۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۴

دبیر کمیسیون حقوقی کانون بانک‌های خصوصی درباره حذف چک‌های رمزدار گفت: این اقدام در راستای اصلاحات قانون چک در سال ۱۳۹۷ و با هدف انتقال عملیات بانکی به سامانه‌های الکترونیک برای افزایش امنیت مالی مشتریان صورت می‌گیرد.
کد خبر: ۱۳۹۷۴۹۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۴

با وجود بحران در منابع ارزی و کاهش درآمدهای ریالی، دولت در میان نگرانی از ماجرای تراستی‌ها و عدم بازگشت ارزهای تجاری، اعلام کرد که دو میلیارد دلار از ذخایر ارزی بانک مرکزی را به افراد می‌فروشد.
کد خبر: ۱۳۹۷۴۸۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۴

احتمال تکرار سناریوی ۹۷ و ۹۹ در بازار ارز
مقایسه نرخ حقیقی ارز با تجربه سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ نشان می‌دهد قیمت دلار در شرایط فعلی بیش از حد افزایش یافته است؛ موضوعی که احتمال اصلاح و کاهش نرخ دلار را در آینده نزدیک بیشتر کرده است.
کد خبر: ۱۳۹۷۴۱۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۷/۱۳