اما و اگرها درباره واکسن آنفولانزای چینی

به گزارش تابناک؛ ورود یک میلیون دوز واکسن آنفلوآنزای چینی با برند Hualan به شبکه بهداشت و داروخانه‌های کشور، به جای واکسن‌های اروپایی با واکنش‌های مختلفی همراه شده است؛ از پرسش درباره سابقه و میزان شواهد علمی این واکسن گرفته تا وضعیت مجوز‌های نظارتی آن. این موضوع در شرایطی مطرح می‌شود که چند روز پیش، مسعود مردانی، عضو کمیته کشوری آنفلوآنزا هم در گفت‌وگویی درباره کیفیت این واکسن گفته: «مورد تأیید واقع نشده و قرار نیست استفاده شود.» با این حال Hualan با تأیید وزارت بهداشت وارد کشور شده و در حال عرضه و تزریق است.

در چنین شرایطی، متخصصان تأکید می‌کنند، نقد علمی با ایجاد ترس تفاوت دارد و نباید با اظهارنظر‌های غیرعلمی، جامعه را دچار سردرگمی کرد که قطعاً یک آسیب جدی درپی دارد؛ مرگ ده‌ها نفر از افراد در گروه‌های پرخطر به‌دلیل عدم‌تزریق واکسن و ابتلا به آنفلوآنزا.

۲ معیار اصلی برای ارزیابی واکسن

حمید سوری، استاد دانشگاه و اپیدمیولوژیست، درباره انتقاد‌های مطرح‌شده درباره واکسن چینی آنفلوآنزا می‌گوید: ۲ مسئله مهم درباره واکسیناسیون وجود دارد؛ اثربخشی و ایمنی. البته اثربخشی واکسن‌های چینی که امسال وارد کشور شده‌اند، در مقایسه با برخی واکسن‌های استاندارد مورد استفاده در کشور‌های دیگر محل بحث است، اما در شرایطی که گزینه دیگری در دسترس نیست، می‌توان واکسیناسیون گروه‌های پرخطر را مورد توجه قرار داد؛ ازجمله کادر درمان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، به‌ویژه بیماری‌های قلبی و عروقی.

تفاوت اصلی: حجم شواهد و سابقه استفاده

سوری با اشاره به سابقه تولید واکسن در چین عنوان می‌کند: برخی تولیدکنندگان واکسن یا محصولات بیولوژیک، سابقه کمتری نسبت به شرکت‌هایی دارند که محصولات آنها سال‌ها در کشور‌های مختلف استفاده شده است. به‌گفته او، برای ارزیابی یک محصول بیولوژیک، نتایج کارآزمایی‌های بالینی، داده‌های ایمنی و اثربخشی و ارزیابی‌های نظارتی اهمیت زیادی دارد. درباره واکسن Hualan هم اگرچه از سوی سازمان جهانی بهداشت مورد ارزیابی قرار گرفته، اما میزان داده‌ها و تجربه موجود درباره آن را باید در مقایسه با واکسن‌هایی که سابقه استفاده طولانی‌تری دارند، مورد توجه قرار داد. این استاد دانشگاه همچنین تأکید می‌کند که عوارضی مانند سردرد، سرگیجه و واکنش‌های حساسیتی ممکن است پس از تزریق واکسن بروز کند، اما بروز عارضه به‌تنهایی به‌معنای ناایمن بودن یک واکسن نیست و باید میزان و شدت عوارض در مطالعات و پایش‌های ایمنی بررسی شود.

واکسیناسیون برای همه نیست

این اپیدمیولوژیست درباره تبلیغ واکسن برای همه گروه‌های جمعیتی نیز تأکید می‌کند: توصیه عمومی برای تزریق این واکسن به همه افراد جامعه منطقی نیست و باید گروه‌های هدف مشخص باشند. در شرایطی هم که گزینه‌های واکسیناسیون محدود است، باید امکانات موجود و گروه‌هایی که بیشترین منفعت را از واکسیناسیون می‌برند، در نظر گرفته شوند. او با بیان اینکه تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون در سطح جامعه با تصمیم پزشک برای یک بیمار مشخص تفاوت دارد، عنوان می‌کند: پزشکان در محیط بالینی می‌توانند با توجه به شرایط بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای و اندیکاسیون‌های موجود درباره تزریق واکسن تصمیم بگیرند؛ اما در سطح جامعه، باید مجموعه شواهد و امکانات موجود و منافع و زیان‌های احتمالی برای گروه‌های مختلف جمعیتی در نظر گرفته شود.

اظهارنظر‌های پراکنده، سردرگمی مردم

سوری در واکنش به اظهارنظر‌های متفاوت متخصصان درباره واکسن آنفلوآنزا هم بیان می‌کند: نگاه فردی و جمعی به واکسیناسیون با یکدیگر متفاوت است. نمی‌توان تجربه یا عارضه‌ای را که در تعداد محدودی از افراد مشاهده شده، بدون بررسی علمی به کل جامعه تعمیم داد. او به تجربه واکسیناسیون کرونا اشاره می‌کند و می‌گوید: در آن دوره نیز گزارش‌هایی از بروز عوارض پس از واکسیناسیون مطرح می‌شد، اما نباید موارد محدود را به کل جمعیت تعمیم داد و براساس آن توصیه عمومی به عدم‌واکسیناسیون کرد. فایده مهم تزریق میلیونی واکسن کرونا این بود که از مرگ روزانه ۷۰۰ نفر جلوگیری شد و آمار پایین آمد. سوری تأکید می‌کند: در شرایط فعلی هم باید درباره واکسیناسیون با توجه به گروه‌های پرخطر تصمیم‌گیری شود و اظهارنظر‌های کلی که بدون توجه به شرایط افراد، مردم را از واکسیناسیون منصرف می‌کند، می‌تواند پیامد‌های نامطلوبی داشته باشد.

چه کسانی باید واکسن بزنند؟

کادر درمان

سالمندان

افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، به‌ویژه بیماری‌های قلبی و عروقی

Hualan چه تفاوتی با واکسن‌های قدیمی‌تر دارد؟

صرفاً چینی‌بودن یک واکسن نمی‌تواند معیار قضاوت درباره ایمنی یا اثربخشی آن باشد. برای ارزیابی هر واکسن باید مجموعه‌ای از شواهد شامل مطالعات بالینی، کیفیت تولید، مجوز‌های نظارتی، داده‌های ایمنی و تجربه استفاده از محصول مورد بررسی قرار گیرد. مصطفی نوری‌زاده، استاد دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران و دانشیار بیوتکنولوژی دارویی در این‌باره می‌گوید: شرکت Hualan Biological یکی از تولیدکنندگان واکسن در چین است و واکسن آنفلوآنزای این شرکت در سال‌۲۰۱۵ موفق به دریافت پیش‌صلاحیت سازمان جهانی بهداشت شده که البته به این معنا نیست که یک واکسن فاقد عارضه است؛ بلکه محصول و محل تولید آن براساس معیار‌های مشخصی از نظر کیفیت، ایمنی و عملکرد مورد ارزیابی قرار گرفته است. نوری‌زاده درباره تفاوت Hualan با واکسن‌هایی مانند Influvac و Vaxigrip که پیش‌تر در ایران مورد استفاده قرار می‌گرفتند، توضیح می‌دهد: یکی از تفاوت‌های مهم، حجم داده‌های موجود و سابقه استفاده از این واکسن‌هاست. واکسن‌های قبلی، سال‌ها در کشور‌های مختلف استفاده شده‌اند و در نتیجه، داده‌های بالینی و اطلاعات بیشتری از پایش آنها پس از عرضه در دسترس است، اما درباره Hualan میزان مطالعات بالینی و داده‌های منتشرشده درباره پاسخ ایمنی و تجربه استفاده، محدودتر است؛ هرچند این موضوع به‌تنهایی به‌معنای خطرناک بودن واکسن نیست.

منبع: همشهری آنلاین