گردشگری؛ فرصت طلایی ایران در عصر پساجَحریم

در روزگاری که ایران عزیز در حال عبور از پیامد‌های جنگ و تحریم و ورود به عصر «پساجَحریم» (تحریم + جنگ) است، توجه به ظرفیت‌های کم‌نظیر گردشگری می‌تواند به یکی از مهم‌ترین راهبرد‌های توسعه ملی تبدیل شود. در شرایطی که کشور نیازمند افزایش درآمد‌های ارزی، توسعه اشتغال، تقویت تعاملات بین‌المللی و ارائه تصویری واقعی از ایران به جهان است، گردشگری می‌تواند نقشی بی‌بدیل و راهبردی ایفا کند.

ایران سرزمینی است با تمدنی چند هزار ساله، فرهنگی غنی، تاریخی پرافتخار، تنوع اقلیمی شگفت‌انگیز و مردمانی مهمان‌نواز. از سواحل نیلگون خلیج فارس تا جنگل‌های شمال، از کویر‌های چشم‌نواز تا کوهستان‌های سر به فلک کشیده، از شهر‌های تاریخی تا اماکن مذهبی و فرهنگی، مجموعه‌ای از ظرفیت‌های منحصر‌به‌فرد در اختیار کشور قرار دارد که می‌تواند ایران را به یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری منطقه و جهان تبدیل کند.

گردشگری از معدود صنایعی است که با سرعتی بالا و سرمایه‌گذاری هدفمند، آثار خود را در اقتصاد ملی نمایان می‌کند. ورود هر گردشگر خارجی به معنای ورود ارز، ایجاد اشتغال و رونق ده‌ها صنعت وابسته از جمله حمل‌ونقل، هتلداری، صنایع دستی، رستوران‌ها، مراکز خرید، خدمات شهری و تولیدات محلی است. از این رو، گردشگری می‌تواند به یکی از مطمئن‌ترین مسیر‌های ارزآوری و رشد اقتصادی کشور در دوران پساجَحریم تبدیل شود.

اما اهمیت گردشگری تنها در ابعاد اقتصادی خلاصه نمی‌شود. هر گردشگر خارجی که به ایران سفر می‌کند، در حقیقت سفیری است که پس از بازگشت، روایتگر واقعیت‌های ایران برای مردم کشور خود خواهد بود. در جهانی که افکار عمومی بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر روایت‌ها و تصویرسازی‌ها قرار دارد، گردشگری می‌تواند مؤثرترین ابزار دیپلماسی فرهنگی ایران باشد؛ ابزاری برای معرفی فرهنگ والای ایرانی ـ اسلامی، تمدن کهن ایران، سبک زندگی مردم، هنر، ادبیات، مهمان‌نوازی و ارزش‌های انسانی این سرزمین.

با این حال، بهره‌برداری از این فرصت تاریخی نیازمند نگاه ملی و حمایت همه‌جانبه حاکمیت از صنعت گردشگری است. توسعه گردشگری صرفاً وظیفه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیست؛ بلکه موفقیت آن مستلزم همکاری و هماهنگی وزارت امور خارجه، وزارت راه و شهرسازی، شهرداری‌ها، گمرک، نیرو‌های انتظامی، سازمان‌های خدماتی و تمامی دستگاه‌هایی است که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم در تجربه سفر گردشگران نقش دارند.

نخستین گام در این مسیر، تسهیل ورود گردشگران خارجی به کشور است. توسعه ویزای الکترونیک، افزایش کشور‌های مشمول لغو روادید، کاهش بروکراسی‌های اداری و تسریع فرآیند صدور ویزا می‌تواند سهم ایران از بازار جهانی گردشگری را به شکل چشمگیری افزایش دهد. در دنیای رقابتی امروز، سهولت ورود گردشگر یکی از مهم‌ترین معیار‌های انتخاب مقصد سفر است.

همزمان، آموزش فراگیر و حرفه‌ای تمامی افرادی که با گردشگران در ارتباط هستند باید در اولویت قرار گیرد. کارکنان هتل‌ها، راهنمایان گردشگری، رانندگان، فعالان مراکز خرید، رستوران‌ها، فروشندگان، نیرو‌های انتظامی و سایر ارائه‌دهندگان خدمات باید با اصول میزبانی حرفه‌ای، ارتباطات بین‌فرهنگی، زبان‌های خارجی و استاندارد‌های بین‌المللی گردشگری آشنا شوند تا گردشگر از لحظه ورود تا زمان خروج از کشور، امنیت، احترام، نظم و مهمان‌نوازی ایرانی را به بهترین شکل تجربه کند.

در کنار این اقدامات، دولت می‌تواند با ارائه مشوق‌های اقتصادی، مسیر رشد این صنعت را هموار سازد. حذف یا تعلیق مالیات بر ارزش افزوده خدمات گردشگری، اعطای معافیت‌های مالیاتی چندساله، کاهش هزینه‌های بیمه تأمین اجتماعی، ارائه تسهیلات کم‌بهره و حمایت از سرمایه‌گذاران حوزه گردشگری، از جمله اقداماتی است که می‌تواند زمینه جهش این صنعت را فراهم کند.

صنعت هتلداری و حمل‌ونقل هوایی نیز به‌عنوان دو ستون اصلی گردشگری نیازمند حمایت ویژه هستند. نوسازی ناوگان هوایی، توسعه مسیر‌های پروازی داخلی و بین‌المللی، حمایت از ساخت و بازسازی هتل‌ها و مراکز اقامتی و تکمیل زیرساخت‌های گردشگری باید در اولویت برنامه‌های توسعه‌ای کشور قرار گیرد.

از سوی دیگر، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، تولید محتوای چندزبانه، بازاریابی حرفه‌ای در بازار‌های هدف، حضور فعال در نمایشگاه‌های بین‌المللی گردشگری، دعوت از توراپراتورها، سرمایه‌گذاران، خبرنگاران و اینفلوئنسر‌های معتبر جهانی و تدوین یک برنامه ملی توسعه گردشگری، می‌تواند جایگاه ایران را در بازار جهانی گردشگری ارتقا دهد.

امروز گردشگری برای ایران تنها یک صنعت نیست؛ بلکه یک فرصت راهبردی برای ارزآوری، اشتغال‌زایی، توسعه متوازن مناطق مختلف کشور، تقویت دیپلماسی فرهنگی، بهبود تصویر بین‌المللی ایران و شتاب‌بخشی به توسعه ملی است.

در عصر پساجَحریم، گردشگری می‌تواند به موتور محرک اقتصاد کشور تبدیل شود و زمینه لازم را برای رشد و توانمندسازی سایر بخش‌های اقتصادی فراهم آورد.

اکنون زمان آن رسیده است که گردشگری را نه صرفاً یک فعالیت خدماتی، بلکه یک اولویت ملی و سرمایه‌گذاری راهبردی برای آینده ایران بدانیم؛ فرصتی طلایی برای ساختن ایرانی آبادتر، ثروتمندتر، اثرگذارتر و سربلندتر در عرصه جهانی.

تابستان ۱۴۰۵