اعلام زمان بازگشایی بورس/ فولادی‌ها و پتروشیمی‌های آسیب‌دیده در جنگ چه سرنوشتی دارند؟ / تزریق چند میلیارد دلاری در راه است؟

با آغاز حملات خصمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در اسفندماه سال گذشته، بازار سهام ایران به‌منظور جلوگیری از سرایت تبعات جنگ به دارایی سهامداران و حفظ ثبات نسبی بازار‌های مالی، موقتاً تعطیل شد. اکنون، اما خبر‌ها از تصمیم سازمان بورس برای بازگشایی قریب‌الوقوع این بازار حکایت دارد؛ تصمیمی که می‌تواند مسیر تازه‌ای را برای اقتصاد کشور و فعالان بازار سرمایه رقم بزند.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار امروز با اعلام برنامه بازگشایی بازار سهام طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده گفت: در شرایط اضطرار یا بروز بحران‌هایی نظیر جنگ، نخستین و مهم‌ترین اقدام، توقف فعالیت بورس برای حفظ دارایی سهامداران است. اما اکنون با سپری شدن شرایط حاد اولیه، قصد داریم بازار را به‌صورت کنترل‌شده بازگشایی کنیم.

بورس تهران، یکجا باز می شود نه مرحله ای

رئیس سازمان بورس تأکید کرد که بازگشایی بازار سهام، مرحله‌ای نخواهد بود و در یک مقطع مشخص انجام می‌شود، اما همه نماد‌ها به‌طور همزمان فعال نخواهند شد. به گفته او، نماد شرکت‌هایی که به‌طور مستقیم در جریان حملات نظامی دچار خسارت شده‌اند، فعلاً باز نخواهد شد. در عین حال، نماد شرکت‌هایی که هرچند خسارت ندیده‌اند، اما فاقد افشا‌های لازم یا دارای ابهام‌های اساسی در عملکرد هستند نیز تا زمان شفاف‌سازی وضعیت‌شان، مجاز به معامله نخواهند بود. در مقابل، سایر نماد‌هایی که وضعیت عملیاتی و اطلاعاتی آنها شفاف است، همزمان با بازگشایی بازار قابل دادوستد خواهند بود.

صیدی با اشاره به لزوم تعیین‌تکلیف شرکت‌های آسیب‌دیده گفت: از تمام شرکت‌ها خواسته‌ایم تا میزان خسارات وارده را دقیقاً اعلام و مستند کنند. بررسی‌های ما نشان می‌دهد که شرکت‌های بورسی در این بحران در سه دسته اصلی قرار می‌گیرند: گروه نخست شرکت‌هایی هستند که مستقیماً مورد حمله قرار گرفته و خسارت فیزیکی دیده‌اند؛ گروه دوم شرکت‌هایی هستند که در زنجیره تأمین این واحد‌ها قرار داشته یا سهام‌دار آنها بوده‌اند و به‌صورت غیرمستقیم آسیب دیده‌اند؛ و گروه سوم شرکت‌هایی هستند که از فضای کلی ناشی از بحران و اختلال در اقتصاد کشور تأثیر پذیرفته‌اند.

وی افزود: با دو تا سه شرکت بزرگ خسارت‌دیده جلسه برگزار کردیم تا سه موضوع اساسی روشن شود؛ نخست میزان خسارت فیزیکی، دوم برآورد هزینه جایگزینی یا بازسازی تجهیزات و زیرساخت‌ها، و سوم محاسبه میزان عدم‌النفع ناشی از توقف تولید. پس از نهایی شدن این موارد، تصمیم درباره زمان و نحوه بازگشایی نماد هر شرکت اتخاذ خواهد شد.

بر اساس این گزارش؛ در جریان حملات اخیر دشمنان، بخش‌هایی از کارخانه‌های فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، همچنین برخی شرکت‌های پتروشیمی نظیر مبین انرژی خلیج فارس و پتروشیمی تبریز دچار آسیب شده‌اند. این موضوع باعث شده وضعیت این نماد‌ها در روز بازگشایی بورس در هاله‌ای از ابهام قرار گیرد. رئیس سازمان بورس در این باره نیز یادآور شد که شرکت‌های دارای خسارت مستقیم تا زمان تکمیل افشای اطلاعات، مجاز به بازگشایی نخواهند بود، اما سایر بنگاه‌ها که توانسته‌اند خطوط تولید خود را بازیابی یا جایگزین کنند، امکان از سرگیری معاملات را خواهند داشت.

صیدی همچنین درباره شیوه بازگشایی بازار توضیح داد: بازار سهام به‌صورت یکجا باز می‌شود، نه به‌صورت تدریجی. ما روی ایده بازگشایی مرحله‌ای (مثلاً ابتدا مواد غذایی، سپس بانک‌ها و…) هم کار کردیم، اما نتایج نشان داد که این روش در ظاهر قابل اجراست ولی تبعات سنگین‌تری دارد، زیرا ممکن است عدالت و توازن معاملات در کل بازار را بر هم بزند. معاملات بورس باید در فضای منصفانه و یکدست انجام شود.

بازگشایی بورس بدون پشتوانه حمایتی مؤثر، بی فایده است

در همین زمینه، پیام الیاس‌کردی کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی تابناک، با اشاره به پیچیدگی شرایط اقتصادی و سیاسی فعلی گفت: «در خصوص زمان دقیق بازگشایی بورس نمی‌توان پاسخ قطعی داد. باید منتظر مشخص شدن نتایج مذاکرات اسلام‌آباد بود؛ چرا که موفقیت یا عدم‌موفقیت این گفت‌و‌گو‌ها تأثیر مستقیم بر فضای اقتصادی و روانی کشور دارد. تا زمانی که این متغیر‌ها روشن نشود، نمی‌توان با دقت درباره زمان بازگشایی یا روند پس از آن اظهارنظر کرد.»

وی درباره سناریو‌های پیشنهادی برای بازگشایی یادآور شد: «برخی کارشناسان معتقدند باید مانند تجربه پس از جنگ ۱۲ روزه، بازار با چند روز تأخیر بازگشایی می شد تا هیجانات اولیه فروکش کند. گروه دیگری نیز بر این باورند که مانند بورس دوبی باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن فعالیت‌ها از سر گرفته شود تا بازار در حالت تعلیق طولانی‌مدت باقی نماند.»

الیاس‌کردی مهم‌ترین نکته را وجود قوانین روشن در این زمینه دانست و افزود: «در شرایط بحران، نبود دستورالعمل مشخص باعث می‌شود تصمیم‌ها به‌صورت موردی و سلیقه‌ای گرفته شود. لازم است سازمان بورس و دولت دستورالعملی شفاف برای مدیریت بازار در شرایط اضطرار، جنگ یا آتش‌بس تدوین کنند تا سهامداران بدانند در مواجهه با بحران، چه اقداماتی انجام می‌شود.»

او همچنین به مسئله نقدشوندگی اشاره کرد و گفت: تعطیلی طولانی بورس، یکی از ارکان اصلی بازار یعنی نقدشوندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بازار سرمایه براساس جریان مداوم خرید و فروش زنده است و هرچه این جریان متوقف شود، جبران آن دشوارتر خواهد بود.

این کارشناس معتقد است بازگشایی بورس بدون پشتوانه حمایتی مؤثر نمی‌تواند موفق باشد: «همانند کشور‌هایی که درگیر بحران یا جنگ می شوند، دولت باید از بازار سرمایه حمایت عملی کند. تزریق نقدینگی چند میلیارد دلاری نه صرفا چند همتی و اعمال سیاست‌های تثبیت‌کننده از سوی وزارت اقتصاد و سازمان بورس یکی از الزامات بازگشایی بورس تهران است. بازگشایی خشک و بدون پشتوانه باعث می‌شود بازار بلافاصله با صف‌های فروش گسترده مواجه شود.

میزان خسارات به شرکت های بورسی باید شفاف شود

الیاس‌کردی همچنین بر لزوم شفافیت درخصوص نماد‌های آسیب‌دیده تأکید کرد: بورس ایران همواره با شعار تالار شیشه‌ای و شفافیت اطلاعات شناخته شده است. اکنون نیز باید به همین اصل وفادار ماند. تنها راه درست این است که تمام شرکت‌های آسیب‌دیده، جزئیات خسارات و توقف تولید خود را افشا کنند تا بازار بتواند بر اساس واقعیت، قیمت سهامشان را دوباره تعیین کند.

به گزارش تابناک؛ در مجموع، آنچه از اظهارات مسئولان و کارشناسان برمی‌آید، این است که روند بازگشایی بورس نیازمند تلفیق سه اصل کلیدی است: شفافیت اطلاعاتی، سیاست حمایتی فعال و مدیریت دقیق هیجانات بازار. ادامه تعطیلی هرچند با نیت محافظت انجام شده، اما اگر طولانی شود، به نقدشوندگی و اعتماد بازار لطمه می‌زند. از سوی دیگر، بازگشایی عجولانه بدون پشتیبانی نقدینگی نیز خطر سقوط قیمت‌ها و خروج سرمایه را در پی دارد.

به نظر می‌رسد موفقیت این فرآیند در گروی ایجاد تعادل میان این دو رویکرد است؛ یعنی بازگشایی حساب‌شده با اطلاع‌رسانی شفاف، حمایت موقت نقدینگی و ایجاد اطمینان در میان سهامداران. تنها در این صورت می‌توان امیدوار بود که بورس پس از دوران بحران، نه‌تنها به مسیر عادی خود بازگردد، بلکه به نماد بازسازی اعتماد و تاب‌آوری اقتصاد ایران تبدیل شود.