بلینکن: ایران دست از غنیسازی برنمیدارد
به گزارش تابناک به نقل از ایسنا؛ آنتونی بلینکن وزیر خارجه دولت جو بایدن، درباره برنامه هستهای ایران و مذاکرات اخیر در اسلامآباد، گفت که مشخص نیست تیم مذاکرهکننده فعلی آمریکا به طور کامل خواسته طرف ایرانی را درک کرده باشند.
بلینکن که در دولت بایدن مسئولیت مذاکرات احیای برجام را بر عهده داشت، توانایی تیم مذاکرهکننده دونالد ترامپ (به رهبری جیدی ونس، معاون رئیسجمهور) را زیر سوال برد.
وزیر خارجه پیشین آمریکا گفت: اگر به ۴۷ سال گذشته نگاه کنیم، ایران فقط دو بار به یک توافق اساسی رسیده؛ یکی پایان جنگ با عراق و دیگری توافق هستهای. آن توافق حدود دو سال و نیم زمان برد. رسیدن به توافق با ایران بسیار زمانبر و پیچیده است.
بلینکن تصریح کرد: از نظر تئوری امکان ازسرگیری جنگ وجود دارد، اما در عمل موانعی وجود دارد. مهمترین آنها محدودیت در ذخایر تسلیحاتی و حساسیت بازارهاست. برخی از مهمات به شدت کاهش یافتهاند و این موضوع حتی بازدارندگی آمریکا در برابر کشورهایی مانند چین را تضعیف کرده است. ممکن است از نظر تاکتیکی موفقیتهای جنگی حاصل شده باشد، اما از نظر راهبردی وضعیت پیچیدهتر است. ایران همچنان نظام سیاسی خود را حفظ کرده، توان موشکی و ظرفیت تولید آن را دارد و زیرساخت هستهایاش نیز بهطور کامل از بین نرفته است.
او گفت: ایران با وجود آسیبها، همچنان تواناییهای مهمی دارد و حتی در برخی حوزهها اهرم فشار بیشتری پیدا کرده است. بهویژه در موضوع تنگه هرمز، شرایط وارد مرحلهای حساستر از گذشته شده است. اگر در کوتاهمدت توافق پایداری حاصل نشود، آمریکا باید بین تشدید جنگ یا ورود به مذاکرات جدید تصمیم بگیرد. مذاکرات جدید هم احتمالاً نیازمند دادن امتیازاتی مانند کاهش تحریمها خواهد بود.
وزیر خارجه بایدن افزود: دستاوردهای نظامی آمریکا کوتاهمدت بوده، اما در بلندمدت موقعیت ایران تضعیف نشده و حتی در برخی موارد تقویت شده است. امکان مصالحه در موضوع غنیسازی وجود دارد. تجربه توافق ۲۰۱۵ نشان داد که میتوان به یک راهحل میانه رسید. در آن توافق، ایران بخشی از برنامه غنیسازی خود را محدود کرد، اما بهطور کامل آن را کنار نگذاشت. ایران بهصورت کامل از غنیسازی دست نمیکشد، اما ممکن است مدلی شکل بگیرد که ایران بهصورت نظری این حق را حفظ کند، ولی در عمل سطح و ظرفیت غنیسازی بهشدت محدود شود؛ مشابه آنچه در توافق هستهای قبلی رخ داد.
بلینکن درباره آغاز جنگ آمریکایی- صهیونی علیه ایران گفت: نتانیاهو تقریباً به همه دولتهای آمریکا فشار آورده تا رویکرد سختتری علیه ایران اتخاذ کنند و در نهایت این سیاست در دوره ترامپ اجرایی شد. ما تلاش کردیم از تشدید تنش جلوگیری کنیم. در برخی موارد از اسرائیل حمایت کردیم، اما بهگونهای عمل کردیم که ایران احساس تهدید وجودی نکند، چون در آن صورت واکنشها میتواند بسیار شدید و غیرقابل کنترل شود.
این دیپلمات سابق آمریکا افزود: اگر تنشها از کنترل خارج شود، ایران با سرسختی زیادی وارد یک «نبرد بقا» میشود و مدیریت بحران بسیار دشوارتر خواهد شد. بازگشت به جنگ گزینه مناسبی نیست و ریسکهای زیادی دارد. بهتر است فشار بر ایران از روشهای دیگر ادامه یابد، همکاری با سایر کشورها تقویت شود و مسیر دیپلماسی، حتی اگر طولانی باشد ادامه پیدا کند. رسیدن به توافق ممکن است، اما نیازمند صبر استراتژیک و پذیرش برخی مصالحههاست. تجربه توافق هستهای ۲۰۱۵ نشان داد که این کار شدنی است، اما باید با نگاه بلندمدت پیش رفت.
او گفت: ما تلاش کردیم به توافق ۲۰۱۵ برگردیم، اما دو مشکل اساسی وجود داشت. اول اینکه پس از خروج ترامپ از توافق، ایران سطح غنیسازی و فعالیتهای هستهای خود را افزایش داد و زمان گریز هستهای از حدود یک سال به چند ماه کاهش یافت. باید تصمیم میگرفتیم آیا بازگشت به همان شرایط کافی است یا نه. دوم اینکه ایران خواهان تضمین بود که دولتهای بعدی آمریکا دوباره از توافق خارج نشوند، که ارائه چنین تضمینی در نظام سیاسی آمریکا بسیار دشوار است. پیشرفتهایی حاصل شد، اما انتخابات میاندورهای آمریکا روند را پیچیده کرد. سپس به سمت یک توافق محدودتر موسوم به «کمتر در برابر کمتر» رفتیم؛ یعنی فریز کردن برنامه هستهای ایران در برابر توقف برخی فشارها، بهعنوان مقدمهای برای توافقی قویتر در آینده.
بلینکن گفت: یکی از بزرگترین اشتباهات این است که ایران را ساده تصور کنیم. اینطور نیست بلکه دیدگاههای مختلف و رقابتهای سیاسی کار مذاکره را پیچیده میکند. ایرانیها استاد مذاکره هستند. ایران یک تمدن بزرگ است و طرف بسیار سختی برای گفتوگو.
دور اول مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا روز جمعه (۱۰ آوریل) در اسلامآباد پاکستان با میانجیگری پاکستان برگزار شد. پس از این مذاکرات، جیدی ونس اعلام کرد که دو طرف به توافق کلی دست نیافتهاند.
