عراقچی در پکن؛ ایران وفادار به دیپلماسی برای پایان جنگ

سایت بخش فارسی رادیو‌ و تلویزیون مرکزی چین در گزارش نوشته است : عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در ادامه سفرها، رایزنی ها و تماس دیپلماتیک پرشمار و فشرده با هدف دستیابی به توافق عزتمندانه برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا، بعد از سفرهای دوره ای هفته گذشته خود به پاکستان، عمان و روسیه، حالا به عنوان یکی از مهم ترین ایستگاه‌های خود برای رایزنی دیپلماتیک و انجام مشورت های موثر، به چین به عنوان شریک راهبردی جمهوری اسلامی ایران سفر کرده است.

به گزارش تابناک؛ سفر جاری عراقچی به چین اگرچه در درجه اول با هدف پیشبرد تلاش های دیپلماتیک و همراه با حسن نیت جمهوری اسلامی ایران برای کاهش تنش های منطقه ای، پایان دادن به جنگ  از طریق دستیابی به یک توافق منطقی و نیز کاهش تنش ها و رفع بحران فعلی تنگه هرمز ناشی از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران انجام می شود ، اما این سفر بنا به دلایل متعدد، از اهمیت فوق العاده برخوردار است.

شب گذشته و همزمان با عزیمت عراقچی به پکن، یک رویداد مهم هم اتفاق افتاد. دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال، ادعا کرد که با هدف تلاش برای دستیابی به توافق پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز «پروژه آزادی» (طرح نظامی آمریکا که از روز دوشنبه همین هفته برای عبور دادن کشتی ها از تنگه هرمز آغاز شده بود) موقتا تعلیق می‌شود. او ادعا کرد: "بنا به درخواست پاکستان و دیگر کشورها، با توجه به موفقیت نظامی چشمگیری که در جریان کارزار علیه کشور ایران داشته‌ایم و همچنین پیشرفت بزرگی در مسیر دستیابی به یک توافق کامل و نهایی با نمایندگان ایران حاصل شده است." تحلیل گران این عقب نشینی ترامپ از موضع جدیدش در قبال تنگه هرمز را ناکامی او در قبال قدرت کنترل ایران بر این تنگه دانسته اند.

سفری که عراقچی هفته گذشته به روسیه داشت و گفت و گوهای مهمی با ولادیمیر پوتین رئیس جههوری روسیه داشته و نیز سفر جاری و فوق مهم او به پکن، بسیار فراتر از سفرهایی در قالب روابط دوجانبه صرف تعبیر می شود و حاوی این پیام مهم است که دهها سال تلاش ایالات متحده برای منزوی نشان دادن ایران در مناسبات بین المللی عملا با شکست مواجه شده و تهران به ویژه در بحبوحه جنگ و شرایط سخت، همچنان از روابط دوستانه و شراکت راهبردی همه جانبه خود با پکن و مسکو به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل و دو بازیگر تعیین کننده درعرصه بین المللی، بهره می برد.

عراقچی در این سفر، در ملاقات با وانگ یی عضو دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست  و وزیر امور خارجه چین، علاوه بر گفت و گو درخصوص موضوع های مربوط به روابط راهبردی دو جانبه، همتای چینی خود را در جریان تازه ترین اقدامات و ابتکارات جمهوری اسلامی ایران در روند مذاکرات با آمریکا به میانجی گری پاکستان قرار داد و مشورت های مهمی بین دیپلمات های ارشد دو کشور در این خصوص انجام شد.

این که چین به عنوان مقصد بعدی عراقچی بعد از سفرهای اخیر به کشورهای پاکستان، عمان و روسیه قرار گرفته است، خود نشان از جایگاه و اهمیت ویژه این سفر برای جمهوری اسلامی ایران با هدف انتقال جمع بندی ها و انجام مشورهات های موثر درخصوص راه های پایان دادن به تنش های جاری محسوب می شود. اگرچه میانجی گری کنونی در روند مذاکرات بین ایران و آمریکا را پاکستان برعهده گرفته است، اما نقش موثر و سازنده چین به عنوان کشوری که با پاکستان شراکت راهبردی و مشورت های دائمی دارد، را نمی توان در این فراینده نادیده گرفت.

چین به یکی اعضای پنج گانه دائم شورای امنیت سازمان ملل که به تازگی ریاست دوره ای شورای امنیت را نیز برعهده گرفته است، همواره پرچمدار تلاش برای ترویج صلح و ثبات در مناطق مختلف جهان از طریق دیپلماسی و گفت و گوهای سازنده، برابر و همراه با احترام متقابل بوده است و ابتکار دیپلماتیک موثر این کشور در سال 2023 که منجر به از سرگیری روابط دیپلماتیک ایران و عربستان بعد از هفت سال قطع روابط شد، شاهدی بر این موضوع است. همچنین اقدام این کشور در وتوی یکی از قطعنامه های ضدایرانی اخیر در شورای امنیت، حکایت از جایگاه بی بدیل پکن در دفاع از صلح وثبات خاورمیانه دارد.

مقامات عالی جمهوری خلق چین از زمان شروع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در سطوح مختلف بارها موضع ثابت خود مبنی بر محکوم کردن حملات آمریکا به اسرائیل به عنوان ریشه اصلی تنش ها و مشکلات جاری در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس و تاکید بر ضرورت کاهش تنش و حل بحران از طریق راه حل های سیاسی و دیپلماتیک تاکید کرده اند. علاوه بر این ، چینی ها بر ضرورت حفظ آتش بس کنونی بین ایران و آمریکا وتبدیل این فرصت به پایان قطعی جنگ تاکید کرده اند؛ آتش بسی که حالا با اقدام ایالات متحده در ایجاد محاصره دریایی در تنگه هرمز و تشدید تنش در این منطقه، عملا مفهوم و کارکرد واقعی خود را از دست داده است.

بسیاری از کارشناسان و تحلیل گران ایرانی و بین المللی، همواره از ضرورت و اهمیت نقشی که چین می تواند در کمک به کاهش تنش ها در خاورمیانه ایفا کند، سخن گفته و بر ضرورت توجه بیشتر به نقش چین، تاکید کرده اند. چین به دلیل شراکت راهبردی خود با کشورهای حوزه خلیج فارس، کشوری اثرگذار در تحولات منطقه ای و نیز به عنوان کشوری که منافع آن کاملا با امنیت منطقه خاورمیانه و خلیج فارس در هم تنیده است، پتانسیل های فراوان و غیرقابل انکار برای کمک به کاهش تنش ها دارد.

بحران کنونی تنگه هرمز که اهمیت حیاتی آن برای چین بر کسی پوشیده نیست، باعث شده تا سفر جاری عراقچی به پکن اهمیت مضاعف داشته باشد. چین به عنوان قدرت برتر صنعت و اقتصاد جهان، بطور طبیعی بزرگترین وارد کننده نفت در جهان است و حدود یک سوم از نفت مورد نیاز این کشور از طریق منطقه خلیج فارس تامین می شود . اگرچه چین با توسعه انرژی های نو از جمله انرژی بادی ، خورشیدی و انرژی هسته ای، بخش قابل توجهی از نیاز خود به انرژی را برطرف کرده است وهمچنین از ذخایر انرژی راهبردی وقابل توجهی برخوردار است، با این وجود، نیاز غیرقابل انکار صنایع عظیم و جمعت بزرگ این کشور به نفت به عنوان یک ماده اولیه حیاتی همچنان اهمیتی فراوان دارد.

برخی تحلیل گران بر این باورند که یکی از اهداف اصلی دولت دونالد ترامپ در به راه انداختن جنگ علیه ایران و ناامن کردن منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز، عملا اعمال فشار اقتصادی و انرژی بر چین است تا شاید بتواند تاحدی از سرعت و شتاب بالای پیشرفت و توسعه اقتصادی، صنعتی و فناوری این کشور بکاهد. تحریم های پی در پی آمریکا علیه شرکت های چینی که با ایران در تعامل و همکاری هستند، نیز نشان دیگری از استفاده ابزاری واشنگتن از مسائل مختلف برای تحت فشار قرار دادن چین است؛ اقدامی که چین آن را همواره محکوم ساخته و اعلام کرده است که قاطعانه از فعالیت های شرکت های چینی حمایت خواهد کرد.

طبق گزارش رسانه ها و گفته مقامات رسمی ایالات متحده، پکن ممکن است در کمتر از دو هفته آینده میزبان یک ملاقات مهم باشد که می تواند نقشی بسیار تعیین کننده در سرنوشت جنگ کنونی بین ایران و آمریکا داشته باشد. ایالات متحده که تصور می کرد می تواند جنگ با ایران را بعد از مدت کوتاهی به پایان برسانه و به راحتی به پیروزی دست یابد، حالا خود را در مخصمه ای بزرگ می بیند که هر روز ابعاد گسترده تری پیدا می کند سخت در تلاش است تا راه فراری برای گریز از این مخمصه بیابد.

ترامپ بعد از ناامید شدن از بسیاری از هم پیمانان اروپایی و ناتوی خود که حاضر نشدند ایالات متحده را در جنگ علیه ایران همراهی کنند، حالا چشم به پکن دوخته تا شاید بتواند از مناسبات راهبردی و اثرگذار چین با کشورهای حوزه خلیج فارس و ایران، راهی برای برون رفت از مخمصه جنگ با ایران پیدا کند. ترامپ و مقامات ارشد آمریکا در گذشته به صراحت از چین درخواست کرده اند که از ظرفیت و قابلیت خود برای ترغیب و متقاعد کردن ایران به پایان دادن جنگ و دستیابی به یک توافق استفاده کند. از این رو، سفر عراقچی به پکن، شاید بیش از آنچه برای ایران، چین و منطقه مهم باشد، برای ایالات متحده حائز اهمیت فراوان است و کاخ سفید بدون تردید این سفر را زیر ذره بین قرار خواهد داد.