استیضاح

 

 

کلیات


استیضاح در لغت به معنای طلب وضوح کردن، طلب پیدایی، آشکار کردن و خواستن و در اصطلاح به معنای مطالبه توضیح از وزیر مسئول توسط اعضای مجالس قانون‌گذاری است.

 

تاریخچه


سابقه تاریخی انجام استیضاح اگرچه به قرون وسطی باز می‌گردد، اما نمونه‌های عینی مشخص آن را می‌توان در عملکرد اوایل قرن نوزدهم نظام سیاسی انگلیس مشاهده کرد. در نظام‌های سیاسی جهان برای جلوگیری از تمرکز قدرت و نیز رعایت جنبه‌های تخصصی اداره امور جامعه، قدرت حکومت به سه شاخه تقنینی، اجرایی و قضایی تقسیم شده‌است.

البته این سه قوه هم در نظام‌های سیاسی پارلمانی و هم در نظام‌های سیاسی ریاستی با یکدیگر در ارتباط بوده و قوانین اساسی کشور‌ها چگونگی روابط آن‌ها با هم و نیز سازوکار‌های کنترل آن‌ها به وسیله یکدیگر را در نظر گرفته‌اند که در عین تفکیک قوا نوعی همکاری یا ارتباط بین قوای سه گانه نیز از طریق تمهیدات حقوقی و سیاسی ایجاد شده تا در عین تمایز قوا کلیت حاکمیت ملی کشور بروز کند.

در نظام سیاسی پارلمانی که ارتباط بیشتری بین دو قوه مقننه و مجریه وجود دارد مجلس و پارلمان که نمایندگان آن از سوی مردم انتخاب می‌شوند حق دارند کلیه اقدامات و عملکرد‌های قوه مجریه را زیر نظر بگیرند و از راه طرح سؤال، استیضاح و ایجاد کمیسیون‌های تحقیق یا نهاد‌های نظارتی، چون دیوان محاسبات این قوه را کنترل کنند.

همچنین قوه مقننه حق دارد با صدور رأی عدم اعتماد هیأت وزیران یا یک وزیر را برکنار کند. البته به منظور ایجاد توازن بین دو قوه در نظام پارلمانی، قوه مجریه نیز از طرق مختلف همچون تنظیم و پیشنهاد لوایح قانونی یا حتی انحلال پارلمان، مجلس را کنترل می‌کند.

در نظام سیاسی ریاستی همچون نظام سیاسی آمریکا نیز قانون اساسی ترتیباتی برای استیضاح مقامات ارشد قوه مجریه از جمله رئیس‌جمهور و معاونش توسط کنگره در نظر گرفته‌است که در نهایت نیز می‌تواند به برکناری آن‌ها از قدرت منجر شود.

 

شرایط استیضاح


استیضاح زمانی است که یک پرونده سیاسی برای وزیر یا وزرا گشوده می‌شود و در آن نمایندگان استیضاح کننده، وزیر یا وزیران را همراه با مؤاخذه به صحنه سیاسی مجلس فرا می‌خوانند تا به ایرادات وارده پاسخ گویند و پس از آن، موضوع اعتماد یا عدم اعتماد در مجلس نسبت به وزیر یا وزیران مورد بررسی قرار می‌گیرد و در خاتمه، با اکثریت آراء نمایندگان، مجلس اتخاذ تصمیم می‌کند.

در همین راستا وزرا و رئیس جمهور، چون مسؤولیت سنگینی در برابر امور اجرایی و سیاسی جامعه و کشور دارند، باید در نارسایی‌ها و کجروی‌ها نیز در مقابل یک قوه ناظر پاسخگو باشند، تا از چهار چوب قانونی خود پا فراتر نبرند. تخطّی وزرا و رییس جمهور از مسئولیت‌های فردی و جمعیشان، موجب طرح سؤال یا استیضاح برای آنان می‌شود.


 فرق سئوال با استیضاح


سئوال معمولاً در قبال ابهاماتی که برای نمایندگان مجلس ایجاد شده، مطرح می‌شود که آنان با دعوت از وزرا یا رئیس جمهور با طرح سؤال ابهامات را از بین می‌برند؛ به دنبال آن، موضوع فیصله پیدا می‌کند. ولی استیضاح در قبال خطا‌ها و تخطّی‌های قانونی وزیران یا رئیس جمهور است که به دنبال آن ممکن است موجبات عزل آن‌ها از مقام خودشان فراهم شود.

 

 استیضاح در قانون اساسی


اصل ۸۹ قانون اساسی در این باره می‌گوید:

الف) نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیأت وزیران یا هر یک از وزرا را استیضاح کنند، استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود.

هیأت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیأت وزیران یا وزیر برای پاسخ، نمایندگان مزبور درباره استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و در صورتی که مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رأی اعتماد نداد؛ هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می‌شود.

در هر صورت وزرای مورد استیضاح نمی‌توانند در هیأت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کنند.

ب) در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرایی کشور مرد استیضاح قرار دهند، رئیس جمهور باید ظرف مدت یکماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و خصوص مسائل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان به عدم کفایت رئیس جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.

اصل ۸۹ قانون اساسی که در بالا ذکر شد حاوی اکثریت مطالب استیضاح است، ولی در اینجا ذکر ۳ نکته حائز اهمیت است:


موضوع استیضاح


قانون اساسی موضوع استیضاح را محدود نکرده و اختیار آن را به نمایندگان واگذاشته است تا هر موردی را که بتوانند به عنوان استیضاح مطرح کنند، ممکن است موضوعات متعدّد و یا فقط یک مورد باعث استیضاح شود.


 اختیاری بودن استیضاح


نمایندگان مجبور و مکلّف نیستند که در هر مورد اشکال و نقض قانون دیدند بلافاصله به طرح استیضاح مبادرت نمایند، ممکن است مصالح مملکت اقتضا کند که با تذکر یا طرح سؤال اشکال را مرتفع سازند و به نقض قانون خاتمه داده شود.


 لزوم حضور وزیر مورد استیضاح


در قانون اساسی آمده است: «وزیر یا هیأت وزیران که استیضاح شده‌اند باید ظرف ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شوند و به آن پاسخ گویند.» 
این یک تکلیف مقرّر از جانب قانون اساسی است و آن‌ها نمی‌توانند پاسخ کتبی تهیه کنند و یا شخص دیگری را به جای خود برای پاسخگویی بفرستند.

 جریان مذاکرات پیرامون استیضاح


در ابتدا بیانات استیضاح شدگان استماع می‌شود که به هر کدام یک زمان معینی اختصاص پیدا می‌کند. پس از آن رأی اعتماد به شور گذاشته می‌شود و اگر مجلس رأی عدم اعتماد به وزیر یا هیأت وزیران مورد استیضاح داد آن‌ها عزل می‌شوند، ولی در مورد رئیس جمهور پس از توضیحات کافی وی، بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس جمهور، نسبت به کفایت یا عدم کفایت وی اخذ رأی می‌شود و اگر اکثریت دوسوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس جمهور رأی دادند، مراتب به رهبری ارجاع شده تا نتیجه قطعی عزل یا ابقاء رئیس جمهور اعلام شود.

 

استیضاح رئیس جمهور
در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس‌جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه  مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسائل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس‌جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس‌جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد. 

استیضاح

برچسب: استیضاح
افزایش ۷ امتیازی حمایت ها از استیضاح دونالد ترامپ رئیس...
مردم آمریکا از استیضاح دونالد ترامپ دارد به گزارش ایسنا... ها از استیضاح دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا نسبت به... ۶ درصد از جمهوری خواهان از استیضاح ترامپ حمایت می...
کد خبر: ۹۳۰۷۱۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۵


مشاور ارشد پیشین وزیر خارجه آمریکا در تحقیقات استیضاح رئیس...
در رابطه با تحقیقات استیضاح « دونالد ترامپ» رئیس جمهوری... رابطه در تحقیقات استیضاح کنگره به آن ها یاری برساند...
کد خبر: ۹۳۰۶۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۵


رئیس کمیته اطلاعات سنا:‌
کد خبر: ۹۳۰۶۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۴


تصمیم برای استیضاح دونالد ترامپ در مجلس نمایندگان آمریکا به... ارتباط با تحقیقات پیرامون استیضاح ترامپ را به حالت تعلیق... تعلیق فعلی جلسه مجلس نمایندگان برای تحقیقات پیرامون استیضاح ترامپ... آمریکا برای تعلیق جلسه تحقیقات پیرامون استیضاح ترامپ در شرایطی...
کد خبر: ۹۳۰۴۵۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۴


کد خبر: ۹۳۰۰۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۲


نماینده مردم نوشهر و چالوس از تقدیم طرح استیضاح وزیر... ارائه طرح استیضاح رضا اردکانیان وزیر نیرو به هیئت رئیسه... مجلس خبر داد به گفته این نماینده استیضاح وزیر نیرو... این استیضاح از نمایندگان استان های شمالی کشور هستند ...
کد خبر: ۹۲۹۹۳۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۲


در پاسخ به بازپرس پرونده استیضاح ترامپ گفت به رغم...
حضور در جلسه بررسی پرونده استیضاح ترامپ در مجلس نمایندگان... که می تواند به پیگیری پرونده استیضاح ترامپ شدت بیشتری... آمریکا برای استیضاح دونالد ترامپ بعد از جنجال های ایجادشده...
کد خبر: ۹۲۹۳۰۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۲۰


دموکرات ها که روند استیضاح دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا... با مداخله یک افشاگر فاش شد کلید استیضاح ترامپ را...
کد خبر: ۹۲۹۰۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۸


اولین بار خواستار استیضاح دونالد ترامپ رئیس جمهوری این کشور...
او باید استیضاح شود » این در حالی است که... باید تاکنون در زمینه استیضاح ترامپ سکوت اختیار کرده بود...
کد خبر: ۹۲۸۹۱۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۷


آمریکا اعلام کرد در فرایند استیضاح رئیس جمهوری آمریکا مشارکت... انتخابات ۲۰۱۶ تحقیقات استیضاح را به راه انداخته اند تا... تحقیقات دموکرات ها برای استیضاح فاقد پایه های مشروعیت قانون...
کد خبر: ۹۲۸۷۲۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۷


اتحادیه اروپا که با تحقیقات استیضاح رئیس جمهوری مرتبط است...
در مورد موضوع استیضاح « دونالد ترامپ» رئیس جمهوری شرکت... تحقیق در مورد استیضاح رئیس جمهوری ارتباط بسیاری دارد قرار... تحقیق در مورد استیضاح وی مداخله کند این مساله به... منزله کارشکنی است اتهامی که مستحق استیضاح است سوندلند درگیر...
کد خبر: ۹۲۸۶۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۶


تحلیلگر بنیاد خاورمیانه:
شمال سوریه را برگ برنده مهم ترامپ علیه استیضاح خود...
از استیضاح تغییر دهد و افکار عمومی را منحرف کند... استیضاح فراهم کند خاوییر با رد این نکته گفت برخی... جمهوریخواهان بوده و آن ها به اردوگاه استیضاح کنندگان بپیوندند...
کد خبر: ۹۲۸۶۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۶


بودجه کاخ سفید را برای تحقیقات استیضاح ترامپ احضار کردند...
پنتاگون و دفتر بودجه کاخ سفید را برای تحقیقات استیضاح...
کد خبر: ۹۲۸۴۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۵


رییس جمهور آمریکا خواستار استیضاح سناتور جمهوری خواه از ایالت... رامنی را استیضاح کنید " وی در پاسخ به توییت... فلیک بسیار بهتر است سناتورها نمی توانند استیضاح شوند اما...
کد خبر: ۹۲۸۰۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۴


مرور روزنامه‌های یکشنبه چهاردهم مهرماه؛
نژادی توصیه به اصلاح طلبان شمشیر دولبه استیضاح ترامپ راز...
نژادی توصیه به اصلاح طلبان شمشیر دولبه استیضاح ترامپ راز... درباره استیضاح ترامپ و ماجرای اوکراین گیت و گزارش هایی... ترامپ نتیجه استیضاح را نپذیرد روزنامه جوان مقاله ای با... عنوان اگر ترامپ نتیجه استیضاح را نپذیرد نوشته مایکل هرش...
کد خبر: ۹۲۸۰۳۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۴


سفید درباره تحقیقات استیضاح ترامپ صادر کرد به گزارش «... آن خواستار مدارک مربوط به تحقیقات استیضاح ترامپ طی دو... استیضاح رئیس جمهور این کشور را به دلیل مسائل مطرح...
کد خبر: ۹۲۷۸۲۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۳


از آراء لازم برای استیضاح او برخوردار است اما اطمینان...
مجلس نمایندگان از آرا لازم برای استیضاح او برخوردار هستند... از استیضاح او حمایت کنند رئیس جمهور آمریکا گفت «... آن ها استیضاح را به سنا می برند و ما... رسماً آغاز تحقیقات برای استیضاح رئیس جمهور این کشور را...
کد خبر: ۹۲۷۸۱۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۳


به تحقیقات استیضاح دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا از سوی... کند آغاز تحقیقات برای استیضاح ترامپ را اعلام کرد پری...
کد خبر: ۹۲۷۷۷۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۲


ترامپ» رئیس جمهور آمریکا که به دلیل آغاز تحقیقات استیضاح...
کد خبر: ۹۲۷۷۵۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۲


برای استیضاح رئیس جمهور این کشور را به دلیل مسائل...
کد خبر: ۹۲۷۳۸۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۷/۱۱


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv