کلیات
عکس یا فوتوگراف گونهای تصویر است که بر اثر تابش نور بر یک سطح حساس به نور (معمولاً فیلم عکاسی یا یک تصویرساز الکترونیکی مانند دستگاه جفتکننده بار یا تراشهٔ سیموس) بهدست میآید. بیشتر فرتورها با استفاده از دوربین آنالوگ گرفته میشوند. دوربین آنالوگ از لنز برای واضحسازی طول موجهای مرئیِ نور در بازتولیدی که برای چشمان انسان دیدنی باشد استفاده میکند.
عکاسی
فرایند ساخت فرتور را عکاسی میگویند. نخستین فرتور در سال ۱۸۲۶ یا ۱۸۲۷ م. بهدست ژوزف نیسهفور نیپس ثبت شد. واژه فوتوگراف در سال ۱۸۳۹ توسط سر جان هرشل ابداع شدهاست و برگرفته از یونانی (φῶς (phos به معنای «نور، درخشش، روشنایی» و (γραφή (Graphê به معنی «نگارش، نوشتن» با هم به معنی «نگارش با پرتو» است. نباید عکس (فرتور) را با تصویر (انگاره) اشتباه بگیریم؛ عکس (جز) نام دستهای از تصویرها (کل) است.
تاریخچه
اولین عکس دائمی، یک کپی حکاکی شده در معرض تماس، در سال ۱۸۲۲ با استفاده از فرایند «هلیوگرافی» مبتنی بر قیر ساخته شده توسط ژوزف نیسهفور نیپس ساخته شدهاست. اولین عکسهای یک صحنه در دنیای واقعی، که با استفاده از یک تاریکخانه ساخته شدهاست، چند سال بعد دنبال شد، اما روند Niepp به اندازه کافی حساس نبود که برای آن برنامه کاربردی باشد: قرار گرفتن در معرض دوربین برای ساعتها یا روزها طول میکشد. در سال ۱۸۲۹، نیپس با لوئی داگر مشارکت کرد تا روشی مشابه اما حساستر و بهبود یافته را انجام دهند. پس از مرگ نیپس در سال ۱۸۳۳، داگور روی گزینههای مبتنی بر هالید نقره متمرکز شد. وی یک ورق مس با روکش نقره را در معرض بخار ید قرار داد و لایهای از یدید نقره حساس به نور ایجاد کرد. برای چند دقیقه آن را در دوربین قرار داد. تصویر پنهان نامرئی حاصل را در معرض دید با دود جیوه ایجاد کرد. سپس بشقاب را در یک محلول نمک داغ شست تا یدید نقره باقیمانده از آن خارج شود و این کار را سریع انجام داد. وی، این نخستین روند عملی برای ساختن عکس با دوربین را با بهرهگیری از نام خودش داگرئوتایپ نامگذاری کرد. وجود آن در ۷ ژانویه ۱۸۳۹ به جهانیان اعلام شد، اما جزئیات کار تا ۱۹ اوت علنی نشد. مخترعین دیگر به زودی پیشرفتهایی را انجام دادند که مدت زمان قرار گرفتن در معرض مورد نیاز را از چند دقیقه به چند ثانیه کاهش داد و این امر باعث شد که عکاسی پرتره واقعاً کاربردی و بسیار پرطرفدار باشد.
داگرئوتایپ کاستیهایی داشت، به خصوص شکنندگی سطح تصویر آینه مانند و شرایط خاص مشاهده برای نمایش مناسب تصویر. هر کدام از اینها یک مات منحصر به فرد مثبت بود که تنها با کپی کردن آن با دوربین میتوان آنرا تکثیر کرد. مخترعین در مورد کار با فرآیندهای بهبود یافته عملیتر عمل کردند. در اواخر دهه ۱۸۵۰، داگرئوتایپ جایگزین آمبروتایپ و تینتایپ ارزانتر و راحتتر شد، که باعث میشود از فرایند کالدیون استفاده شود. نگاتیوهای مربوط به جمعآوری صفحه شیشهای که برای ساختن چاپ روی کاغذ آلبومین مورد استفاده قرار میگرفت، به زودی به روش عکاسی ارجح تبدیل شدند و سالها حتی پس از معرفی فرایند مناسبتر ژلاتین در سال ۱۸۷۱، این موقعیت را نگه داشتند. -هر چند فرایند عکاسی تا به امروز، در درجه اول در حساسیت امولسیون و مواد پشتیبانی استفاده شده، که در ابتدا شیشه بود، متفاوت است، سپس انواع فیلمهای پلاستیکی قابل انعطاف، به همراه انواع مختلف کاغذ برای چاپهای نهایی ارائه شدند.
انواع عکس
عکسهای غیر دیجیتالی با یک فرایند شیمیایی دو مرحلهای تولید میشوند. در فرایند دو مرحلهای، فیلم حساس به نور یک تصویر نگاتیو را ضبط میکند (رنگها و نورها / تیرگیها وارونه میشوند). برای تولید یک تصویر کامل، نگاتیو معمولاً ("چاپ شده") روی کاغذ عکاسی منتقل میشود. از چاپ نگاتیو روی فیلم شفاف برای ساخت فیلمهای فیلمبرداری استفاده میشود.
از طرف دیگر، این فیلم برای وارونه کردن تصویر نگاتیو پردازش میشود و دارای شفافیت مثبت است. چنین تصاویری معمولاً در فریمهایی نصب میشوند که اسلاید نامیده میشوند. قبل از پیشرفتهای اخیر در عکاسی دیجیتال، شفافیتها به دلیل وضوح و دقت در ترسیم رنگ، مورد استفاده حرفهای قرار میگرفتند. بیشتر عکسهای منتشرشده در مجلات با فیلم شفافیت رنگی گرفته شدهاند.
در ابتدا، تمام عکسها به صورت تکرنگ یا با رنگ کردن بصورت دستی بودند. اگرچه روشهایی برای تهیه عکسهای رنگی از اوایل سال ۱۸۶۱ در دسترس بودند، اما تا دهه ۱۹۴۰ یا ۱۹۵۰ بهطور گستردهای در دسترس نبودند و حتی به همین ترتیب، تا دهه ۱۹۶۰ بیشتر عکسها به رنگ سیاه و سفید گرفته شد. از آن زمان، عکاسی رنگی در عکاسی محبوب شدهاست، اگرچه هنوز از عکاسی سیاه و سفید استفاده میشود.
آیتالله العظمی سیدموسی شبیری زنجانی، از مراجع تقلید شیعه و از فقهای برجسته حوزه علمیه قم، دار فانی را وداع گفت و به لقاءالله پیوست. او در طول دههها فعالیت علمی، در فقه و اصول و علم رجال جایگاهی برجسته داشت و با تألیفات و خاطرات خود، بخشی از تاریخ شفاهی حوزههای علمیه معاصر را نیز ثبت و روایت کرد.
کد خبر: ۱۳۹۵۳۶۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۳۰
به مناسبت هفته دفاع مقدس
با آغاز جنگ تحمیلی در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹، جمهوری اسلامی ایران در برابر تهاجمی گسترده و همهجانبه روبرو شد؛ اما حضور مستقیم و میدانی آقای شهید ایران آیتالله خامنهای، در جایگاه نماینده امام در شورای عالی دفاع و رئیسجمهور وقت، در کنار فرماندهان و رزمندگان، نقش تعیینکنندهای در مدیریت جنگ، سازماندهی نیروهای مردمی و تقویت روحیه جبههها داشت. از حضور در مناطق عملیاتی و تشکیل ستاد جنگهای نامنظم تا پیگیری امور جبههها و بسیج عمومی. این مجاهدتها در مقاطع مختلف دفاع مقدس نمود یافت. به مناسبت هفته دفاع مقدس، بخش عکس تابناک مجموعهای متفاوت از این لحظات را مرور میکند؛ قابهایی که روایتگر همراهی با رزمندگان و تلاشهای بیوقفه برای پشتیبانی از جبهههای نبرد است.
کد خبر: ۱۳۹۵۳۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۳۰
نخستین مصاحبه مطبوعاتی محسن رضایی پس از آغاز فرماندهی سپاه پاسداران در سال ۱۳۶۰؛ تصویری تاریخی از حضور فرمانده جوان سپاه در جمع خبرنگاران، در سالهای پرالتهاب جنگ ایران و عراق و روزهای شکلگیری ساختارهای جدید فرماندهی جنگ.
کد خبر: ۱۳۹۵۱۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۹
از کوچهها و میدانهای صنعا تا کرانههای دریای سرخ، یمن روایتگر مردمی است که ایمان، عزت و مقاومت را به بخشی از هویت خود تبدیل کردهاند؛ خنجر یمنی بر کمر، نمادی از ریشههای تاریخی و روحیه سلحشوری مردمی است که سالها جنگ و فشار را پشت سر گذاشتهاند. تصاویر این گزارش، از زندگی روزمره و تجمعهای مردمی تا حضور نیروهای انصارالله، چهرهای از یمن را به نمایش میگذارد که خود را بخشی از جبهه مقاومت و امت اسلامی میداند و در تحولات منطقهای نقشی پررنگ یافته است. همزمان با تحولات ساحل غربی و تثبیت موقعیت انصارالله در نزدیکی بابالمندب، یکی از مهمترین آبراههای راهبردی جهان، معادلات امنیتی دریای سرخ وارد مرحلهای تازه شده است؛ وضعیتی که در کنار افزایش فشارهای منطقهای بر آمریکا، دامنه گزینههای واشنگتن و متحدانش برای مداخله مستقیم در یمن را نیز با چالش مواجه کرده و جایگاه انصارالله را در معادلات دریای سرخ بیش از پیش برجسته کرده است.
کد خبر: ۱۳۹۳۹۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۱
موزه سینمای ایران در عمارت تاریخی باغ فردوس تهران، روایتگر بیش از یک قرن تاریخ سینمای ایران است؛ مجموعهای که با نگهداری اسناد، عکسها، پوسترها، تجهیزات و یادگارهای سینمایی، گوشههایی از مسیر شکلگیری و تحول هنر هفتم در ایران را پیش روی بازدیدکنندگان قرار میدهد.
کد خبر: ۱۳۹۳۹۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۱
دکتر مسعود پزشکیان در جریان سفر به دهلینو برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران بریکس، با تأکید بر لزوم گذار از همکاریهای نظری به اقدامات عملیاتی، جایگزینی ارزهای ملی در مبادلات تجاری را راهکاری حیاتی برای مقابله با سلطه مالی جهانی دانست. رئیسجمهور علاوه بر دیدار راهبردی با «نارندرا مودی» نخستوزیر هند، رایزنیهای دیپلماتیک خود را با «انور ابراهیم» نخستوزیر مالزی و جمعی از نخبگان و بازرگانان هند ادامه داد.
کد خبر: ۱۳۹۳۸۴۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۱
۲۵ سال از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ میگذرد؛ روزی که تصاویر دود و آتش، فرار مردم، چهرههای هراسان، امدادگران خسته و خانوادههای چشمانتظار، در حافظه تصویری جهان ماندگار شد. آنچه در میان قابهای ثبتشده از این حادثه بیش از همه به چشم میآید، روایت آدمهایی است که ناگهان خود را در میان یکی از تلخترین رویدادهای تاریخ معاصر یافتند؛ از کسانی که شاهد لحظه حادثه بودند تا امدادگرانی که روزها در میان آوار به جستوجوی بازماندگان پرداختند.
به مناسبت سالگرد ۱۱ سپتامبر، **بخش عکس تابناک** مجموعهای متفاوت از این لحظات را مرور میکند؛ قابهایی که به جای روایت صرفِ حادثه، آدمها، احساسات و واکنشهای آنان را در یکی از ماندگارترین روزهای قرن بیستویکم به تصویر کشیدهاند.
کد خبر: ۱۳۹۳۸۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۲۰
در پی اعتراض بازنشستگان نیروهای نظامی لبنان به پیشنویس بودجه سال ۲۰۲۷، میدان ریاضالصلح در مرکز بیروت به صحنه تجمع و درگیری با نیروهای امنیتی تبدیل شد؛ تنشها در مقابل ساختمانهای دولتی و مجلس لبنان بالا گرفت و معترضان در اعتراض به مفاد بودجه، با نیروهای امنیتی درگیر شدند.
کد خبر: ۱۳۹۳۷۵۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۹
در سکوت جنگلهای هیرکانی، آواز مرالها آغازگر فصل گاوبانگی است؛ روزهایی حساس در چرخه زندگی گوزنهای سرخ ایران که با افزایش تحرک و جابهجایی آنها در زیستگاه همراه میشود. مرال یا گوزن قرمز، بزرگترین گونه گوزن ایران و از شاخصترین جانوران جنگلهای هیرکانی است؛ گونهای که حضورش نشانهای از تنوع زیستی و سلامت این زیستبومهای ارزشمند به شمار میرود.
در فصل گاوبانگی، نرها با بانگهای بلند قلمرو خود را اعلام میکنند و برای جلب مادهها و جفتگیری با یکدیگر رقابت دارند؛ چرخهای طبیعی که به تداوم نسل این گونه کمک میکند. پس از دوره جفتگیری، مادهها در سال بعد گوسالههای خود را به دنیا میآورند و نسل تازه مرالها در زیستگاههای طبیعی شکل میگیرد.همزمان با این فصل حساس، تشدید گشت و پایش محیطبانان، جلوگیری از شکار و ایجاد مزاحمت و حفاظت از زیستگاههای مرال اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ تلاشی برای آنکه بانگ مرالها همچنان در دل جنگلهای ایران طنینانداز بماند.
کد خبر: ۱۳۹۳۷۴۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۹
تهران حدود ۹۰ سال پیش، با گسترش رفتوآمد خودروها آرامآرام چهرهای تازه به خود میگرفت؛ پمپبنزینها در گوشهوکنار شهر پدیدار میشدند و تبلیغات بنزین نیز به بخشی از فضای شهری و زندگی روزمره مردم تبدیل شده بود. عکسهای تاریخی بخش عکس تابناک، گوشههایی از وضعیت جایگاههای سوخت و شیوه تبلیغ بنزین در تهران آن روزگار را روایت میکنند.
کد خبر: ۱۳۹۳۴۳۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۶
با شدت گرفتن اعتراضات مردمی علیه رژیم پهلوی در تابستان ۱۳۵۷، جمشید آموزگار چهارم شهریورماه از نخستوزیری استعفا کرد و محمدرضا شاه، جعفر شریفامامی را مأمور تشکیل دولت کرد. دولت جدید با شعار «آشتی ملی» روی کار آمد، اما نتوانست از شدت اعتراضات بکاهد و پس از راهپیماییهای گسترده سیزدهم و شانزدهم شهریور، تهران در آستانه یکی از خونینترین روزهای تاریخ معاصر خود قرار گرفت.
صبح هفدهم شهریور، میدان ژاله تهران با وجود اعلام حکومت نظامی و ممنوعیت تجمع، شاهد حضور گسترده مردم بود. پس از بیتوجهی به اخطار مأموران، نیروهای مسلح به سوی جمعیت آتش گشودند و میدان و خیابانهای اطراف به صحنه کشته و زخمی شدن شمار زیادی از مردم تبدیل شد؛ واقعهای که بعدها «جمعه سیاه» نام گرفت و به یکی از نقاط عطف در روند پیروزی انقلاب اسلامی تبدیل شد.
عکسهای آن روز، حضور مردم، حرکت جمعیت، استقرار نیروهای نظامی و لحظات پس از تیراندازی را ثبت کردهاند و گوشههایی از فضای ملتهب آن واقعه را به نمایش میگذارند. به مناسبت سالروز قیام ۱۷ شهریور، مجموعهای از عکسهای کمتر دیدهشده در بخش عکس تابناک ویرایش، پیش روی مخاطبان قرار میگیرد؛ عکسهایی که پس از نزدیک به پنج دهه، همچنان بخشی از حافظه تصویری این رویداد تاریخی را حفظ کردهاند.
کد خبر: ۱۳۹۳۴۲۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۷
نشست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با حضور سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، برگزار شد و اعضای کمیسیون به بررسی موضوعات مرتبط با سیاست خارجی و مسائل امنیتی کشور پرداختند.
کد خبر: ۱۳۹۳۴۱۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۷
تیمهای فوتبال پرسپولیس و ذوب آهن در چارچوب هفته ۶ رقابتهای لیگ برتر به مصاف هم رفتند و در نهایت پرسپولیس ۲ بر صفر ذوب آهن را شکست داد.
کد خبر: ۱۳۹۳۴۱۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۷
در جنوب موصل، جایی میان جادههای خاکی و روستاهای پراکنده، چشمههای گوگردی حمامالعلیل از دل زمین میجوشند و به این شهر کوچک چهرهای متفاوت بخشیدهاند. حمامالعلیل، در ۳۰ کیلومتری موصل، محلی است که طبیعت، باورهای درمانی و زندگی روزمره مردم در کنار هم جریان دارد؛ جایی که چشمههای گوگردی، گردشگران و اهالی منطقه را به سوی خود میکشانند.
کد خبر: ۱۳۹۳۲۳۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۶
کاروان نمادین استقبال مردم قم از بانوی کرامت همزمان با ۲۳ ربیعالاول سالروز ورود آن حضرت به این شهر صبح شنبه ۱۴ شهریورماه ۱۴۰۵ از میدان معصومیه تا حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه (س) برگزار شد.
کد خبر: ۱۳۹۳۰۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۴
همزمان با فرارسیدن سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها به شهر مقدس قم، حرم مطهر کریمه اهلبیت سلاماللهعلیها غرق در نور و معنویت شده است؛ سالروز ورود بانوی کرامت به قم، یادآور سفری تاریخی است که پس از اقامتی کوتاه، این شهر را به میعادگاه ارادتمندان خاندان اهلبیت علیهمالسلام تبدیل کرد.
کد خبر: ۱۳۹۲۹۰۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۴
به مناسبت سالگرد شهادت رئیسعلی دلواری در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴
رئیسعلی دلواری از چهرههای برجسته مقاومت مردم جنوب ایران در برابر استعمار انگلیس بود که در سالهای پس از اشغال بوشهر، همراه با دلیران تنگستان در برابر پیشروی و نفوذ نیروهای بیگانه ایستاد. او با تکیه بر همراهی مردم منطقه، مبارزه با نیروهای انگلیسی را تا پای جان ادامه داد و سرانجام در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴، در جریان این مبارزات به شهادت رسید. نام رئیسعلی دلواری از آن پس به عنوان نمادی از مقاومت و مبارزه با استعمار در تاریخ معاصر ایران ماندگار شد. عکسهای تاریخی رئیسعلی دلواری در میان دلیران تنگستان، بخشی از روایت تصویری این مبارزات را به ثبت رسانده است. این عکس از آرشیو «تابناک»، به مناسبت سالگرد شهادت رئیسعلی دلواری بازنشر میشود.
کد خبر: ۱۳۹۲۷۴۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۲
عکس و عکاسی
یوسف امیناوغلو، عکاس مستند، در مجموعه «آیین آبی» با نگاهی شاعرانه و انسانمحور، رابطه عمیق انسان و آب را روایت میکند. او با ثبت لحظههایی ناب از آیینها و زندگی روزمره در بستر آب، مجموعهای از تصاویر تأثیرگذار خلق کرده است که در آن، سنت، فرهنگ و طبیعت در قابهایی چشمنواز به هم پیوند میخورند؛ تصاویری که مخاطب را به تأمل در پیوند دیرینه انسان با این عنصر حیاتی دعوت میکنند.
کد خبر: ۱۳۹۲۷۱۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۱۲
دولت شهید محمدعلی رجایی و نخستوزیری شهید محمدجواد باهنر، در شرایطی آغاز شد که دشمنان انقلاب با هدف ضربه زدن به مسئولان نظام، طرح حذف چهرههای اصلی جمهوری اسلامی را دنبال میکردند؛ اما این دولت کوتاهعمر، با تأکید بر سادهزیستی، خدمت به مردم و پایبندی به ارزشهای انقلاب، به نمادی ماندگار از «دولت مکتبی» تبدیل شد و سرانجام رجایی و باهنر در هشتم شهریور ۱۳۶۰ در انفجار دفتر نخستوزیری به شهادت رسیدند.
کد خبر: ۱۳۹۲۱۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۸
کاخ گلستان، تنها میراث جهانی تهران، در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به پایتخت ایران از موج انفجار و آوارهای ناشی از حملات اطراف آسیب دید؛ خسارتهایی که بخشهایی از شیشهها، ارسیها، درها و تزئینات این مجموعه تاریخی را تحت تأثیر قرار داد. همزمان، آسیب ساختمان دادگستری در مجاورت کاخ، بار دیگر موضوع ساماندهی حریم و آزادسازی منظر این میراث جهانی را مطرح کرده است؛ در حالی که حضور تجهیزات عمرانی در این محدوده، نگرانیهایی درباره بازسازی دوباره ساختمان دادگستری ایجاد کرده است. این مجموعه عکس، شکوه کاخ گلستان و زخمهای برجایمانده از جنگ را روایت میکند.
کد خبر: ۱۳۹۱۶۲۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۴