در مورد تاریخ در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

برای اطلاع از اوقات شرعی و اطلاعات تقویمی اینجا کیلیک کنید 

 

تعریف کلی


تاریخ مفهومی انتزاعی است که حداقل دو معنا از آن برداشت می شود. گاه ناظر به وقایع گذشته و گاه معطوف به مطالعه و بررسی وقایع است؛ بنابراین، هم به علم تاریخ و هم به موضوع آن، تاریخ گفته می‌شود. برای تفکیک این دو مقوله، اصطلاحاً تاریخ را تاریخ (۱) و علم تاریخ را تاریخ (۲) می‌نامند.

 

موضوع علم تاریخ


موضوع علم تاریخ عبارت است از: «مجموعه پدیده‌ها و واقعه‌ها و روابط و فعل و انفعالات و زاد و مرگ حوادث و تکوین طبقات و طلوع و رشد و افول تمدن‌ها و جامعه‌ها و مجموعه همه رویداد‌ها و پدیده‌های ویژه انسان در رابطه‌اش با «طبیعت» و در رابطه‌اش با «دیگری» در زمان «گذشته»، از بی‌نهایت دور تا حال.»

 

منظور از تاریخ (۱)


 مجموعه حوادث فرهنگی، طبیعی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و رویداد‌هایی است که در گذشته و در زمان و مکان زندگی انسان‌ها و در رابطه با آن‌ها رخ داده است. این رویداد‌ها شامل اموری می‌شود از قبیل: کردار‌ها و دستاورد‌های مادی و معنوی بشر و هرآنچه که گفته، اندیشیده و عمل کرده‌است.

 

تاریخ (۲)


 معرفتی ناظر به وقایع جزئی و درک پدیده‌های ذکرشده است که در ذهن تاریخ‌نگار شکل می‌گیرد و از نوع معرفت درجه یک است. به عبارت دیگر، رویداد (تاریخ)، موقعیتی هستی‌شناختی دارد و تأویل و فهم از رویداد (علم تاریخ) دارای موقعیتی شناخت‌شناختی است.

 

ویلیام هنری والش تاریخ (۲) را بازگو کردن کلیه اعمال گذشته انسان می‌داند، به‌گونه‌ای که نه ‌تنها در جریان وقایع قرار می‌گیریم، بلکه علت وقوع آن حوادث را نیز بازمی‌شناسیم.

 

به عبارت دیگر، هدف تاریخ علاوه بر اینکه معرفت به افراد انسان است، آگاهی به روابط اجتماعی او در گذشت روزگار را نیز هست. منظور از «اجتماعی» در واقع کل اموری است که در حیات آدمی مؤثر است، نظیر امور اقتصادی، مذهبی، سیاسی، هنری، حقوقی، نظامی و علمی.

 

تعریف علی شریعتی از تاریخ


علی شریعتی در خصوص تعریف تاریخ می‌گوید: «در موضوع «تاریخ» تناقضی در لفظ است، هم در لفظ تاریخ در ادبیات فارسی و عربی و هم در همین لفظ در معادل انگلیسی، فرانسه و آلمانیاش. در هر دو فرهنگ، دو مفهوم مختلف تحت یک کلمه به کار می‌رود. می‌دانیم که یک «علم» وجود دارد و یک «موضوع علم»؛ مثلاً زمین، آسمان، عناصر و روان، موضوع‌های علم است و زمین‌شناسی، هیئت، شیمی، جامعه‌شناسی و روانشناسی، «خود علم». کلمه‌ای طب داریم که نام علم است و موضوعش بدن انسان و بیماری‌های بدن انسان است؛ بنابراین موضوع این علم، لفظی به نام «بیماری‌های بدن» دارد و خود علم لفظ دیگری به نام «طب»، اما در تاریخ، هر دو مفهوم، یعنی «موضوع تاریخ» و «خود علم تاریخ» در یک لفظ مشترک «تاریخ» بیان می‌شود»

 

تعریفی دیگر از تاریخ


به تعریفی دیگر تاریخ دانش واکاوی پیشامد‌های گذشته‌است، علمی که بر مبنای آن بشر این امکان را می‌یابد که بگوید حوادث تاریخی در یک سلسله زمانی رخ داده‌اند. بحث تعریف تاریخ و علم تاریخ در نزد گذشتگان و معاصران ابداعی نیست و در نگاه اجمالی به مفهوم زمان تأکید ویژه‌ای دارد. هر تعریفی که ارائه می‌شود بر منظری است که از آن زاویه مطرح می‌شود، مفهوم تاریخ از مفاهیمی مانند گذشته، طبیعت و هستی متفاوت است. تاریخ مربوط به گذشته‌است، ولی فایده تاریخ برای گذشته نیست بلکه برای زمان حال و آینده تأثیر بسیاری دارد. تاریخ بازسازی گذشته بر اساس مدارک و اسناد است و اینکه مدرک و سند چیست و چه چیزی را سند و مدرک تلقی کنیم بحث مهمی در علم تاریخ به‌شمار می‌آید. نظریه‌ای که یک مورخ دارد بایستی به تأیید مورخان برسد و مورخان دیگر نیز با آن نظریه موافقت کنند، اگر مورخان بر نظریه‌ای که مبتنی بر واقعیت‌هایی که از اسناد و مدارک ذکر می‌شود، توافق کنند آن نظریه باعث می‌شود حقایق به واقعیت‌های تاریخی بدل شوند.

 

تاریخ‌نگاری


تاریخ‌نگاری، به عنوان اصطلاحی خاص، به معنی وصف و ثبت وجوه گوناگون حیات و احوال انسان در عرصه سیاست و اجتماع است. بنا به تعریفی دیگر، تاریخِ تاریخ و نمود تاریخ و نشانه‌شناسی است که چگونگی بدست آمدن یا انتقال دانش گذشته را در نظر می‌گیرد.



فلسفه تاریخ


اصطلاح فلسفه تاریخ، در قرن هیجدهم میلادی، توسط ولتر وضع شد. منظور وی از این اصطلاح، چیزی بیش از تاریخ انتقادی و علمی نبود؛ یعنی نوعی از تفکر تاریخی که در آن، مورخ به جای تکرار داستان‌هایی که در کتب کهن می‌یابد، خود به بازسازی آنچه واقع شده می‌پردازد. این نام توسط هگل و نویسندگانی دیگر، در پایان قرن هیجدهم به کار رفت، ولی آن‌ها معنای کاملاً متفاوتی از این اصطلاح اراده کردند و آن را به معنای تاریخ کلی یا جهانی به کار بردند. سوّمین کاربرد این اصطلاح را در نوشته‌های برخی از پوزیتیویست‌های قرن نوزدهم می‌یابیم. از نظر آن‌ها وظیفه فلسفه تاریخ، کشف قوانین عامی بود که بر روند رویداد‌هایی که مورخ به شرح و نقل آن‌ها می‌پردازد، حاکم است.

 

به عبارت دیگر فلسفه تاریخ یعنی علم به تحولات و تطورات جامعه‌ها از مرحله‌ای به مرحله دیگر و قوانین حاکم بر این تطورات و تحولات؛ به مفهوم دیگر، علم به «شدن» جامعه‌ها نه «بودن» آنها.

 

تقسیم‌بندی شهید مطهری از تاریخ


از نظر شهید مطهری تاریخ را می توان به سه دسته تقسیم کرد.


۱- تاریخ نقلی: تاریخ نقلی، علم به وقایع و حوادث و اوضاع و احوال انسان‌ها در گذشته است، در مقابل اوضاع و احوالی که در زمان حال وجود دارد.

تاریخ نقلی، اولاً، جزئی است؛ یعنی علم به یک سلسله امور شخصی و فردی است، نه علم به کلیات و یک سلسله قواعد، ضوابط و روابط؛ ثانیاً، یک علم نقلی است، نه عقلی؛ ثالثاً، علم به بودن‌هاست، نه علم به شدن‌ها؛ و رابعاً، به گذشته تعلق دارد نه به زمان حاضر.

۲- تعریف و ویژگی‌های تاریخ علمی: تاریخ علمی، علم به قواعد و سنن حاکم بر زندگی‌های گذشته است که از مطالعه و بررسی و تحلیل حوادث و وقایع گذشته به دست می‌آید.

تاریخ علمی مانند نقلی به گذشته تعلق دارد، نه به حال؛ و علم به بودن‌هاست نه علم به شدن‌ها؛ اما، کلی است نه جزئی، عقلی است، نه نقلیِ محض.

۳- تعریف و ویژگی‌های فلسفه تاریخ: فلسفه‌ی تاریخ، علم به تحوّلات و تطوّرات جامعه‌ها از مرحله‌ای به مرحله‌ی دیگر و شناخت قوانین حاکم بر آن تطوّرات و تحوّلات است.

فلسفه تاریخ مانند تاریخ علمی، کلی است نه جزئی؛ و عقلی است، نه نقلی؛ اما برخلاف تاریخ علمی، علم به «شدنِ» جامعه‌هاست، نه علم به «بودن» آن‌ها و نیز برخلاف تاریخ علمی، مقوّم تاریخی بودن فلسفه‌ی تاریخ، این نیست که به زمان گذشته تعلق دارد، بلکه این است که علم به جریانی است که از گذشته آغاز شده و ادامه دارد و تا آینده کشیده می‌شود. زمان «ظرف» این گونه مسائل نیست، بلکه بعدی از ابعاد آنهاست.



تقسیم‌بندی شلینگ از تاریخ


شلینگ یکی از اندیشمندان بزرگ جهان در مورد تاریخ معتقد است که تاریخ را از سه دیدگاه می‌توان مورد مطالعه و بررسی قرار داد:

۱. دیدگاه منطبق با واقع،

۲. دیدگاه منطبق با ایده،

۳. تلفیقی از این دو دیدگاه.

دیدگاه اول به واقعیت‌های عینی توجه دارد؛ دیدگاه دوم به فاعل شناخت، سوژه و ذهن توجه دارد؛ و دیدگاه برتر، از وحدت و ترکیب این دو دیدگاه است. پس دیدگاه رئال یا واقع بر حوادث و وقایع به عنوان متعلّق اعیان توجه دارد و دیدگاه ایده‌آل بر فاعل شناخت و بر ارزیابی «سوبژکتیو» و ذهنی حوادث نظر دارد؛ امام هنگامی که تاریخ‌نگاری به کمال می‌رسد، این دو دیدگاه با هم به کار گرفته می‌شوند. شلینگ تلفیق این دو با هم را «هنر تاریخ» می‌داند.

 

در مورد تاریخ در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی سومین روز بهمن ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی سومین روز بهمن ماه اختصاص دارد که به طور... تاریخ ایران یک انقلاب اداری به شمار آورده شده است...
کد خبر: ۹۵۳۸۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۳


ملی ایران عنوان کرد موفق ترین خارجی و سرمربی تاریخ...
سرمربی کروات در ادامه گفت من موفق ترین مربی تاریخ...
کد خبر: ۹۵۳۸۰۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۲


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی دومین روز بهمن ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی دومین روز بهمن ماه اختصاص دارد که به طور... اعلامیه تاریخی دستور تاسیس فوری سازمان بیمه های اجتماعی کارگران...
کد خبر: ۹۵۳۵۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۲


تاریخ گذشته به ارزش تقریبی ۲۵ میلیارد ریال در آنجا...
۲ ۵ میلیارد تومان داروی قاچاق و تاریخ گذشته در... تاریخ گذشته به ارزش تقریبی ۲۵ میلیارد ریال در آنجا...
کد خبر: ۹۵۳۳۱۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۱


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی اولین روز بهمن ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی اولین روز بهمن ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۵۳۳۱۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۱


تاریخ جایگزین امتحانات واحد علوم و تحقیقات که در روزهای...
کد خبر: ۹۵۳۱۷۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۳۰


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی سی امین روز دی ماه اختصاص...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی سی امین روز دی ماه اختصاص دارد که به...
کد خبر: ۹۵۲۹۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۳۰


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و نهمین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و نهمین روز دی ماه اختصاص دارد که...
کد خبر: ۹۵۲۶۹۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۹


خوشبختانه در سیل اخیر کمترین آسیب به محوطه های تاریخی...
دو تا پنج درصد آسیب نیز متوجه خانه تاریخی «... تلاش شده تا با کشیدن روکش روی این آثار تاریخی... به این دو اثر تاریخی بیشتر متعلق به سیل سال... های تاریخی تا چند روز بعد از سیل جلال زایی...
کد خبر: ۹۵۲۶۱۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۸


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و هشتمین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و هشتمین روز دی ماه اختصاص دارد که...
کد خبر: ۹۵۲۴۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۸


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و هفتمین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و هفتمین روز دی ماه اختصاص دارد که... کارگروه تنظیم بازار بدین وسیله از تاریخ صدور این نامه...
کد خبر: ۹۵۲۳۲۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۷


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و پنجمین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و پنجمین روز دی ماه اختصاص دارد که... وارد گمرکات کشور شده اند یعنی تاریخی که ثبت سفارش...
کد خبر: ۹۵۱۸۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۵


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و چهارمین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و چهارمین روز دی ماه اختصاص دارد که... محکوم خواهند شد 24 دی 1392 کمیسیون اروپا در تاریخ...
کد خبر: ۹۵۱۵۵۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۴


خانم‌ها و آقایان؛
امروزی خود را پیدا کرد در این ویدیو به تاریخچه...
کد خبر: ۹۵۱۳۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۴


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و سومین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و سومین روز دی ماه اختصاص دارد که...
کد خبر: ۹۵۱۲۳۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۳


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و دومین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و دومین روز دی ماه اختصاص دارد که... اجرای توافق نامه ژنو به توافق رسیدند و تاریخ ۳۰...
کد خبر: ۹۵۰۹۸۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۲


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیست و یکمین روز دی ماه...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیست و یکمین روز دی ماه اختصاص دارد که...
کد خبر: ۹۵۰۷۲۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۱


جمعه و مؤلف مترجم و گردآورنده آثاری در حوزه تاریخ...
رسولی محلاتی مولف آثاری چون تاریخ اسلام کیفر گناه و... آثار و عواقب خطرناک آن قصص قرآن یا تاریخ انبیا... درس هایی از تاریخ تحلیلی اسلام راهنمای بهشت یا بهشتیان...
کد خبر: ۹۵۰۴۵۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۰


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی نوزدهمین روز دی ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی نوزدهمین روز دی ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۵۰۲۵۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۱۹


سلیمانی یادآور شد امتحانات لغو شده به ترتیب در تاریخهای... ۱۵ دی ماه در تاریخ ۲۵ دی ماه امتحانات ۱۶... دی ماه در تاریخ ۲۸ دی ماه امتحانات مربوط به... روز ۱۷ دی ماه در تاریخ ۲۹ دی ماه و...
کد خبر: ۹۵۰۱۱۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۱۸


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv