در مورد تاریخ در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

برای اطلاع از اوقات شرعی و اطلاعات تقویمی اینجا کیلیک کنید 

 

تعریف کلی


تاریخ مفهومی انتزاعی است که حداقل دو معنا از آن برداشت می شود. گاه ناظر به وقایع گذشته و گاه معطوف به مطالعه و بررسی وقایع است؛ بنابراین، هم به علم تاریخ و هم به موضوع آن، تاریخ گفته می‌شود. برای تفکیک این دو مقوله، اصطلاحاً تاریخ را تاریخ (۱) و علم تاریخ را تاریخ (۲) می‌نامند.

 

موضوع علم تاریخ


موضوع علم تاریخ عبارت است از: «مجموعه پدیده‌ها و واقعه‌ها و روابط و فعل و انفعالات و زاد و مرگ حوادث و تکوین طبقات و طلوع و رشد و افول تمدن‌ها و جامعه‌ها و مجموعه همه رویداد‌ها و پدیده‌های ویژه انسان در رابطه‌اش با «طبیعت» و در رابطه‌اش با «دیگری» در زمان «گذشته»، از بی‌نهایت دور تا حال.»

 

منظور از تاریخ (۱)


 مجموعه حوادث فرهنگی، طبیعی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی و رویداد‌هایی است که در گذشته و در زمان و مکان زندگی انسان‌ها و در رابطه با آن‌ها رخ داده است. این رویداد‌ها شامل اموری می‌شود از قبیل: کردار‌ها و دستاورد‌های مادی و معنوی بشر و هرآنچه که گفته، اندیشیده و عمل کرده‌است.

 

تاریخ (۲)


 معرفتی ناظر به وقایع جزئی و درک پدیده‌های ذکرشده است که در ذهن تاریخ‌نگار شکل می‌گیرد و از نوع معرفت درجه یک است. به عبارت دیگر، رویداد (تاریخ)، موقعیتی هستی‌شناختی دارد و تأویل و فهم از رویداد (علم تاریخ) دارای موقعیتی شناخت‌شناختی است.

 

ویلیام هنری والش تاریخ (۲) را بازگو کردن کلیه اعمال گذشته انسان می‌داند، به‌گونه‌ای که نه ‌تنها در جریان وقایع قرار می‌گیریم، بلکه علت وقوع آن حوادث را نیز بازمی‌شناسیم.

 

به عبارت دیگر، هدف تاریخ علاوه بر اینکه معرفت به افراد انسان است، آگاهی به روابط اجتماعی او در گذشت روزگار را نیز هست. منظور از «اجتماعی» در واقع کل اموری است که در حیات آدمی مؤثر است، نظیر امور اقتصادی، مذهبی، سیاسی، هنری، حقوقی، نظامی و علمی.

 

تعریف علی شریعتی از تاریخ


علی شریعتی در خصوص تعریف تاریخ می‌گوید: «در موضوع «تاریخ» تناقضی در لفظ است، هم در لفظ تاریخ در ادبیات فارسی و عربی و هم در همین لفظ در معادل انگلیسی، فرانسه و آلمانیاش. در هر دو فرهنگ، دو مفهوم مختلف تحت یک کلمه به کار می‌رود. می‌دانیم که یک «علم» وجود دارد و یک «موضوع علم»؛ مثلاً زمین، آسمان، عناصر و روان، موضوع‌های علم است و زمین‌شناسی، هیئت، شیمی، جامعه‌شناسی و روانشناسی، «خود علم». کلمه‌ای طب داریم که نام علم است و موضوعش بدن انسان و بیماری‌های بدن انسان است؛ بنابراین موضوع این علم، لفظی به نام «بیماری‌های بدن» دارد و خود علم لفظ دیگری به نام «طب»، اما در تاریخ، هر دو مفهوم، یعنی «موضوع تاریخ» و «خود علم تاریخ» در یک لفظ مشترک «تاریخ» بیان می‌شود»

 

تعریفی دیگر از تاریخ


به تعریفی دیگر تاریخ دانش واکاوی پیشامد‌های گذشته‌است، علمی که بر مبنای آن بشر این امکان را می‌یابد که بگوید حوادث تاریخی در یک سلسله زمانی رخ داده‌اند. بحث تعریف تاریخ و علم تاریخ در نزد گذشتگان و معاصران ابداعی نیست و در نگاه اجمالی به مفهوم زمان تأکید ویژه‌ای دارد. هر تعریفی که ارائه می‌شود بر منظری است که از آن زاویه مطرح می‌شود، مفهوم تاریخ از مفاهیمی مانند گذشته، طبیعت و هستی متفاوت است. تاریخ مربوط به گذشته‌است، ولی فایده تاریخ برای گذشته نیست بلکه برای زمان حال و آینده تأثیر بسیاری دارد. تاریخ بازسازی گذشته بر اساس مدارک و اسناد است و اینکه مدرک و سند چیست و چه چیزی را سند و مدرک تلقی کنیم بحث مهمی در علم تاریخ به‌شمار می‌آید. نظریه‌ای که یک مورخ دارد بایستی به تأیید مورخان برسد و مورخان دیگر نیز با آن نظریه موافقت کنند، اگر مورخان بر نظریه‌ای که مبتنی بر واقعیت‌هایی که از اسناد و مدارک ذکر می‌شود، توافق کنند آن نظریه باعث می‌شود حقایق به واقعیت‌های تاریخی بدل شوند.

 

تاریخ‌نگاری


تاریخ‌نگاری، به عنوان اصطلاحی خاص، به معنی وصف و ثبت وجوه گوناگون حیات و احوال انسان در عرصه سیاست و اجتماع است. بنا به تعریفی دیگر، تاریخِ تاریخ و نمود تاریخ و نشانه‌شناسی است که چگونگی بدست آمدن یا انتقال دانش گذشته را در نظر می‌گیرد.



فلسفه تاریخ


اصطلاح فلسفه تاریخ، در قرن هیجدهم میلادی، توسط ولتر وضع شد. منظور وی از این اصطلاح، چیزی بیش از تاریخ انتقادی و علمی نبود؛ یعنی نوعی از تفکر تاریخی که در آن، مورخ به جای تکرار داستان‌هایی که در کتب کهن می‌یابد، خود به بازسازی آنچه واقع شده می‌پردازد. این نام توسط هگل و نویسندگانی دیگر، در پایان قرن هیجدهم به کار رفت، ولی آن‌ها معنای کاملاً متفاوتی از این اصطلاح اراده کردند و آن را به معنای تاریخ کلی یا جهانی به کار بردند. سوّمین کاربرد این اصطلاح را در نوشته‌های برخی از پوزیتیویست‌های قرن نوزدهم می‌یابیم. از نظر آن‌ها وظیفه فلسفه تاریخ، کشف قوانین عامی بود که بر روند رویداد‌هایی که مورخ به شرح و نقل آن‌ها می‌پردازد، حاکم است.

 

به عبارت دیگر فلسفه تاریخ یعنی علم به تحولات و تطورات جامعه‌ها از مرحله‌ای به مرحله دیگر و قوانین حاکم بر این تطورات و تحولات؛ به مفهوم دیگر، علم به «شدن» جامعه‌ها نه «بودن» آنها.

 

تقسیم‌بندی شهید مطهری از تاریخ


از نظر شهید مطهری تاریخ را می توان به سه دسته تقسیم کرد.


۱- تاریخ نقلی: تاریخ نقلی، علم به وقایع و حوادث و اوضاع و احوال انسان‌ها در گذشته است، در مقابل اوضاع و احوالی که در زمان حال وجود دارد.

تاریخ نقلی، اولاً، جزئی است؛ یعنی علم به یک سلسله امور شخصی و فردی است، نه علم به کلیات و یک سلسله قواعد، ضوابط و روابط؛ ثانیاً، یک علم نقلی است، نه عقلی؛ ثالثاً، علم به بودن‌هاست، نه علم به شدن‌ها؛ و رابعاً، به گذشته تعلق دارد نه به زمان حاضر.

۲- تعریف و ویژگی‌های تاریخ علمی: تاریخ علمی، علم به قواعد و سنن حاکم بر زندگی‌های گذشته است که از مطالعه و بررسی و تحلیل حوادث و وقایع گذشته به دست می‌آید.

تاریخ علمی مانند نقلی به گذشته تعلق دارد، نه به حال؛ و علم به بودن‌هاست نه علم به شدن‌ها؛ اما، کلی است نه جزئی، عقلی است، نه نقلیِ محض.

۳- تعریف و ویژگی‌های فلسفه تاریخ: فلسفه‌ی تاریخ، علم به تحوّلات و تطوّرات جامعه‌ها از مرحله‌ای به مرحله‌ی دیگر و شناخت قوانین حاکم بر آن تطوّرات و تحوّلات است.

فلسفه تاریخ مانند تاریخ علمی، کلی است نه جزئی؛ و عقلی است، نه نقلی؛ اما برخلاف تاریخ علمی، علم به «شدنِ» جامعه‌هاست، نه علم به «بودن» آن‌ها و نیز برخلاف تاریخ علمی، مقوّم تاریخی بودن فلسفه‌ی تاریخ، این نیست که به زمان گذشته تعلق دارد، بلکه این است که علم به جریانی است که از گذشته آغاز شده و ادامه دارد و تا آینده کشیده می‌شود. زمان «ظرف» این گونه مسائل نیست، بلکه بعدی از ابعاد آنهاست.



تقسیم‌بندی شلینگ از تاریخ


شلینگ یکی از اندیشمندان بزرگ جهان در مورد تاریخ معتقد است که تاریخ را از سه دیدگاه می‌توان مورد مطالعه و بررسی قرار داد:

۱. دیدگاه منطبق با واقع،

۲. دیدگاه منطبق با ایده،

۳. تلفیقی از این دو دیدگاه.

دیدگاه اول به واقعیت‌های عینی توجه دارد؛ دیدگاه دوم به فاعل شناخت، سوژه و ذهن توجه دارد؛ و دیدگاه برتر، از وحدت و ترکیب این دو دیدگاه است. پس دیدگاه رئال یا واقع بر حوادث و وقایع به عنوان متعلّق اعیان توجه دارد و دیدگاه ایده‌آل بر فاعل شناخت و بر ارزیابی «سوبژکتیو» و ذهنی حوادث نظر دارد؛ امام هنگامی که تاریخ‌نگاری به کمال می‌رسد، این دو دیدگاه با هم به کار گرفته می‌شوند. شلینگ تلفیق این دو با هم را «هنر تاریخ» می‌داند.

 

در مورد تاریخ در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی بیستمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی بیستمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۳۱۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۲۰


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی نوزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی نوزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۲۸۷۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۹


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی هجدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی هجدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۲۶۰۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۸


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی هفدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی هفدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۲۲۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۷


های تاریخ برای نوشیدن مشروبات الکلی طالع هفتگی خود را...
کد خبر: ۹۴۲۱۲۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۶


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی شانزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی شانزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۲۰۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۶


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی پانزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی پانزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۱۹۷۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۵


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی چهاردهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی چهاردهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۱۷۷۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۴


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی سیزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی سیزدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۱۵۳۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۳


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی دوازدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی دوازدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۱۳۴۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۲


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی یازدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی یازدهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۱۱۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۱


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی دهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی دهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۰۷۷۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی نهمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی نهمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۰۵۸۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۹


وقایع اتفاقیه؛
کد خبر: ۹۴۰۵۴۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۸


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی هشتمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی هشتمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۰۴۹۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۸


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی هفتمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی هفتمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۴۰۳۸۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۷


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی ششمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی ششمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور... که از این تاریخ امتیازنامه دارسی لغو می شود و...
کد خبر: ۹۴۰۱۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۶


وقایع اتفاقیه؛
هستند این روایت تاریخی را درباره روزنامه نگاری مارکز می...
کد خبر: ۹۳۹۸۸۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۵


مطلب آمده است عبدالمجید معادیخواه دبیرکل بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی...
کد خبر: ۹۳۹۸۱۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۵


اقتصاد در گذر زمان
نوشتار به وقایع تاریخی پنجمین روز آذر ماه اختصاص دارد...
به گزارش تابناک اقتصادی تاریخ اقتصاد ایران و جهان آینه... رخ داده است و بیانگر ریشه های تاریخی بسیاری از... تاریخی پنجمین روز آذر ماه اختصاص دارد که به طور...
کد خبر: ۹۳۹۸۱۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۰۵


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv