سایه کارتر بر سر ترامپ؛آیا ایران عامل سقوطش میشود؟
روزنامه گاردین با بررسی شباهتهای بحران کنونی دونالد ترامپ در جنگ با ایران با وضعیت جیمی کارتر در اوایل انقلاب اسلامی ایران، نوشت که رئیسجمهوری آمریکا در آستانه انتخابات میاندورهای با جنگی فرسایشی، افزایش قیمت انرژی و کاهش حمایت افکار عمومی مواجه است؛ شرایطی که میتواند خاطره شکست انتخاباتی کارتر را تداعی کرده و به پاشنه آشیل ترامپ در انتخابات پیشرو تبدیل شود.
به گزارش تابناک به نقل از ایرنا، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در حالی تلاش میکند ایالات متحده را از باتلاق جنگ با ایران خارج کند که تهران نیز مصمم است با بهرهگیری از این وضعیت، رویاهای انتخاباتی او در انتخابات میاندورهای را با شکست مواجه کنند.
سرنوشت جیمی کارتر، رئیسجمهوری پیشین آمریکا، در آستانه انتخابات ریاستجمهوری میاندورهای ممکن است بار دیگر ذهن ترامپ را به خود مشغول کرده باشد؛ رئیسجمهوری که طی ماههای آینده باید وارد کارزار انتخاباتی شود، در حالی که همچنان درگیر یک رویارویی نظامی با تهران است.
ترامپ در حالی تلاش میکند جنگی را که تقریباً شش ماه پیش، در ۲۸ فوریه و با همراهی رژیم صهیونیستی آغاز کرد، به پایان برساند که تلاشهای او پس از فروپاشی توافق آتشبس امضا شده در ژوئن با شکست مواجه شده است؛ وضعیتی که در پی آن، ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد؛ آبراهی که پیش از آغاز درگیریها مسیر عبور حدود یکپنجم عرضه نفت جهان بود.
این وضعیت موجب افزایش قیمت نفت، تشدید تورم و بالا رفتن هزینههای زندگی در آمریکا شده و همزمان حزب جمهوریخواه ترامپ با دشواری فزایندهای برای حفظ کنترل کنگره آمریکا در انتخابات میاندورهای نوامبر روبهرو است.
گاردین با اشاره به شباهتهای وضعیت کنونی ترامپ با چالشهایی که جیمی کارتر در جریان بحران در ایران با آن مواجه شد، نوشت: شرایط امروز با آن دوره یکسان نیست، اما شباهتهای تاریخی آن به اندازهای است که هم ترامپ و هم رهبران کنونی ایران آن را احساس میکنند.
لری ساباتو، مدیر مرکز سیاست دانشگاه ویرجینیا، در این زمینه گفت: «کارتر نمیتوانست مسیر خود را تغییر دهد و شاید همین موضوع بیشترین ارتباط را با شرایط امروز دارد، زیرا ترامپ نیز نمیتواند مسیر خود را تغییر دهد.»
به گفته ساباتو، کارتر پس از شکست عملیات نجات «گروگانها» در شرایطی گرفتار شد که «گروگانها» در نقاط مختلف ایران پراکنده شده بودند و امکان بازگرداندن آنها وجود نداشت.
وی درباره ترامپ نیز اظهار کرد: «ترامپ گرفتار شده است، زیرا هیچ توجیه خوبی برای این جنگ نداشت. او فقط یک پیروزی دیگر میخواست.»
رئیس جمهور آمریکا اکنون باید وارد کارزار انتخاباتی شود، در حالی که با جنگی نامحبوب مواجه است که به نظر میرسد در آن در حال شکست خوردن است. ترامپ تاکنون در واکنش به این وضعیت، ترکیبی از تلاشهای نیمبند برای اقناع، انکار واقعیت و تهدیدهای لفظی را در پیش گرفته است.
ترامپ ۱۴ اوت در آکادمی پلیس شهرستان ناسائو در گاردنسیتی نیویورک، تأثیر جنگ بر قیمت سوخت را کماهمیت جلوه داد و گفت افزایش قیمت سوخت برای جلوگیری از دستیابی «یک کشور شرور» به سلاح هستهای ضروری بوده است.
او سپس در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز، عمان را تهدید کرد و گفت اگر این کشور «بر سر راه» تلاشها برای پایان دادن به درگیری با ایران قرار گیرد، آمریکا آن را «بمباران خواهد کرد». ترامپ همچنین در اقدامی که واکنش تمسخرآمیز ایران را در پی داشت، در شبکههای اجتماعی تنگه هرمز را «قلمرو جدید آمریکا» خواند.
رئیسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر همچنین تهدید کرده است که «جنگ اقتصادی و انزوایی در مقیاسی بیسابقه» علیه ایران به راه خواهد انداخت. او جزئیات مشخصی درباره این تهدید ارائه نکرد، اما به طور مبهم هشدار داد کشورهایی که هرگونه «راه تنفسی» در اختیار تهران قرار دهند، با پیامدهایی مواجه خواهند شد.
به نوشته گاردین، این نوسانات در مواضع ترامپ نشاندهنده ناکامی و سرخوردگی او از کمبود گزینههای عملی است؛ وضعیتی که تحلیلگران معتقدند ایران میتواند از آن برای افزایش نارضایتی از ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای بهره بگیرند.
ولی نصر، کارشناس مسائل ایران و استاد روابط بینالملل دانشگاه جانز هاپکینز، گفت: «آنها مصمم هستند ترامپ را در انتخابات میاندورهای وادار کنند تا هزینههای آغاز این جنگ را بپردازد.»
به گفته نصر، رویکرد ایران این است که ترامپ نتواند جنگ را به حاشیه براند یا صرفاً اعلام پیروزی کند. او افزود: «تمام حرف ایران این است که ما اجازه نمیدهیم او درباره فراز و فرود این جنگ تصمیم بگیرد. موضع آنها این است که ما نیز در اینجا حق رأی داریم و قرار نیست شرایط را برای او آسان کنیم.»
نصر مدعی شد که ایران به ترامپ چهار هفته فرصت داده است تا به تفاهمنامه بازگردد و آن را به طور کامل اجرا کند و در غیر این صورت، تهران ممکن است سطح تنش را افزایش دهد؛ اقدامی که به گفته او میتواند شامل حملات گستردهتر به اهدافی در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و حملات بیشتر به پایگاهها و تجهیزات نظامی آمریکا باشد.
گاردین در ادامه به تغییرات اخیر در ساختار سیاسی و امنیتی ایران اشاره کرد و نوشت که این تغییرات میتواند نشانه اتخاذ رویکردی متفاوتتر از سوی تهران باشد. مهرزاد بروجردی، استاد علوم سیاسی گفت: «منصفانه است بگوییم ایرانیها تصمیم گرفتهاند زندگی را برای ترامپ از طرق مختلف دشوارتر کنند. آنها قطعاً هر کاری از دستشان برآید انجام خواهند داد تا به او در انتخابات میاندورهای ضربه بزنند.»
او با اشاره به نظرسنجیهای افکار عمومی آمریکا گفت: «هر نظرسنجی درباره افکار عمومی آمریکا که دیدهام، ارتباط مستقیمی میان جنگ با ایران و وضعیت داخلی آمریکا نشان میدهد.»
بروجردی افزود که همین مسئله در کاخ سفید نیز مورد توجه قرار گرفته و به همین دلیل شاهد تغییر رویکرد ترامپ از تهدید به اقدام نظامی به تمرکز بر فشار اقتصادی و تلاش برای کشاندن ایران به میز مذاکره هستیم.
او تأکید کرد: «اما آنها واقعاً عجلهای ندارند. آنها وضعیت اقتصادی را برای خودشان آنقدر وخیم نمیبینند.»
آلن ایر، کارشناس پیشین ایران در وزارت خارجه آمریکا، معتقد است چشمانداز اقتصادی آمریکا و اقتصاد جهانی ممکن است در آستانه انتخابات میاندورهای به شکل فزایندهای وخیم شود. او این وضعیت را رقابت میان «دو ساعت اقتصادی در حال شمارش معکوس» توصیف کرد که به باور او میتواند به سود ایران تمام شود.
ایر گفت: «با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای، اوضاع بدتر خواهد شد. ما با آزاد کردن نفت از ذخایر راهبردی، اعمال فشار بر بازار و کاهش واردات نفت از سوی چین، تا حدی شرایط را کنترل کردهایم، اما تابآوری این سیستم به شکل قابل توجهی در حال کاهش است و افزایش شدید تورم در راه است.»
او قیمت رو به افزایش گازوئیل را عامل اصلی بحران اقتصادی آینده دانست و گفت گازوئیل برای اقتصاد مدرن و زنجیرههای تأمین حیاتی است. به گفته ایر، قیمت هر گالن گازوئیل اکنون ۵.۴۴ دلار است، در حالی که یک هفته پیش ۵.۳۰ دلار، یک ماه پیش ۵.۰۶ دلار و یک سال پیش ۳.۷۰ دلار بود.
کمهزینهترین گزینه ترامپ؛ بازگشایی تنگه هرمز
ترامپ در برابر مجموعهای از گزینههای نامطلوب قرار گرفته و تنها راه پیش روی او، انتخاب گزینهای است که «کمتر بد» باشد؛ اقدامی که ممکن است عملاً به معنای پذیرش شکست باشد. آلن ایر گفت: «کمبدترین گزینه این است که تلاش شود تنگه هرمز در سریعترین زمان ممکن و تا حد امکان، تحت کنترل ایران بازگشایی شود، زیرا آنها در کوتاهمدت تا میانمدت کنترل تنگه را واگذار نخواهند کرد.»
ایر که نخستین سخنگوی فارسیزبان وزارت خارجه آمریکا در دولت باراک اوباما بود، افزود: ایران در شرایط کنونی هیچ «شاخه زیتونی» به ترامپ پیشنهاد نمیکند.
حتی بازگشایی تنگه هرمز نیز احتمالاً بلافاصله موجب بهبود شرایط اقتصادی نخواهد شد، زیرا شرکتهای بیمه دریایی برای ارزیابی ایمنی آبراه و بازگشت کشتیها به آن، به زمان نیاز دارند.
به نوشته گاردین، ممکن است ترامپ نسبت به سرنوشت اعضای حزب جمهوریخواه در کنگره که با بیاعتنایی با آنها برخورد کرده است، چندان حساس نباشد. ایر گفت: «او برند شخصی خودش را جدا و بهتر از برند جمهوریخواهان میداند. این واقعیت که حزب جمهوریخواه ممکن است در ماه نوامبر به سوی یک شکست انتخاباتی بسیار سنگین حرکت کند، ظاهراً انگیزه چندانی برای او ایجاد نمیکند.»
ترامپ ممکن است از هماکنون خود را برای دورهای آماده کند که کنگره تحت کنترل دموکراتها باشد. ترامپ در ماه جاری ویل شارپ، وکیل راستگرا، را به عنوان مشاور حقوقی جدید کاخ سفید منصوب کرد؛ اقدامی که ظاهراً با هدف مقابله با موج احتمالی درخواستهای دموکراتها برای احضار افراد، دریافت اسناد و آغاز تحقیقات کنگره انجام شده است. رئیسجمهوری آمریکا که پیشتر شکست خود در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰ در برابر جو بایدن را نپذیرفته بود، همچنین زمینه را برای زیر سؤال بردن سلامت انتخابات نوامبر فراهم کرده است.
«شکست انتخاباتی ترامپ»؛ هدفی مطلوب برای تهران
رقم زدن یک شکست سنگین انتخاباتی برای ترامپ همچنان هدفی ارزشمند برای رهبران ایران است؛ نتیجهای که میتواند زمینه را برای افزایش نظارت دموکراتهای کنگره بر نحوه عملکرد آمریکا در جنگ فراهم کند.
ولی نصر گفت نتیجه انتخابات که اکنون کمتر از سه ماه تا برگزاری آن باقی مانده است، «میتواند دو سال پایانی ریاستجمهوری ترامپ را برای او بسیار دشوارتر و او را بسیار کماثرتر کند.»
او افزود: «موضوع فقط انتخابات میاندورهای نیست. روز بعد از انتخابات، تمام تمرکزها به سال ۲۰۲۸ منتقل خواهد شد.»
نصر هشدار داد: «اگر ترامپ راهی برای پایان دادن به این جنگ نداشته باشد یا جنگ به شکلی ناخوشایندتر ادامه پیدا کند و تأثیر بیشتری بر اقتصاد جهانی بگذارد، آنگاه این موضوع به مسئلهای برای انتخابات ریاستجمهوری تبدیل خواهد شد.»
لری ساباتو با اشاره به اینکه رهبران ایران تاریخ را به یاد دارند، گفت: «چرا نباید آنها همین کار را انجام دهند؟ آنها تاریخ را به یاد دارند و آن زمان پیروز شدند.»
او افزود: «آنها میخواهند بار دیگر در برابر دشمنی پیروز شوند که مطمئنم از جیمی کارتر بسیار بیشتر از او نفرت دارند.»
