در سوئیس چه توافقاتی بین ایران و آمریکا صورت گرفت؟/ ایجاد «خط تماس داغ» در مورد تنگه هرمز

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، در نشست روز یکشنبه در بورگن اشتوک سوئیس، آمریکا و ایران با میانجی‌گری قطر و پاکستان، بر سر یک نقشه راه ۶۰ روزه برای رسیدن به توافق نهایی و ایجاد چند مکانیسم جدید توافق کردند.

طرفین بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف مدت ۶۰ روز توافق کردند. مذاکرات فنی برای ادامه کار در هفته جاری در همان مکان آغاز خواهد شد.

تصمیم به ایجاد یک «کمیته عالی» (High Level Committee) گرفته شد که وظیفه نظارت سیاسی بر فرآیند مذاکرات و میانجی‌گری را بر عهده خواهد داشت.

بر اساس بیانیه مشترک دو میانجی یعنی پاکستان و قطر، مذاکره‌کنندگان ارشد به طور منظم به کمیته عالی گزارش خواهند داد و گروه‌های کاری متمرکز بر مسأله هسته‌ای، تحریم‌ها و یک گروه نظارت و حل اختلاف را برای تضمین اجرای مؤثر تفاهم‌نامه و سایر موارد رهبری خواهند کرد.

بر این اساس، کمیته عالی بر سر نقشه راهی برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز توافق کرده است که زمینه را برای شروع فوری مذاکرات فنی بیشتر فراهم می‌کند.

همچنین در این نشست سه کمیته فنی ایجاد شده است و قرار شد گروه‌های کاری تخصصی بر روی سه موضوع اصلی متمرکز شوند: برنامه هسته‌ای ایران، لغو تحریم‌ها، و یک مکانیسم نظارت و حل اختلاف برای اطمینان از اجرای توافق‌ها.

بر اساس گزارش کمیته رسانه هیئت مذاکره‌کننده «میناب ۱۶۸» ایران، «کارگروه‌های سه گانه هسته‌ای، تحریم‌ها و نظارت که براساس این بیانیه تشکیل می‌شوند، کار خود را پس از شروع اجرای بند ۱۳ یادداشت تفاهم یعنی توقف آتش در همه جبهه‌ها به خصوص لبنان، آغاز رفع محاصره دریایی، آغاز آزادسازی اموال بلوکه شده ایران و صدور اسقاطیه (رفع) تحریم‌های نفتی، پتروشیمی و مشتقات آغاز خواهند کرد. در حقیقت پیش از اجرای بند ۱۳، جمهوری اسلامی وارد مذاکره مرحله نهایی نمی‌شود.»

محمد اسحاق دار وزیر خارجه پاکستان در این خصوص گفته است: سه گروه فنی در مذاکرات شرکت کرده و در خصوص پرونده هسته‌ای، اموال بلوکه شده و لبنان رایزنی می‌کنند. اوضاع در تنگه هرمز باید به شرایط قبل از جنگ برگردد. طی دوره ۶۰ روزه هیچ تعرفه‌ای در تنگه هرمز اعمال نخواهد شد و کشتی‌ها می‌توانند از این منطقه عبور کنند.

وی تصریح کرد: معتقدم که موضوع ذخایر اورانیوم را می‌توان در یکی از گروه‌های فنی سه گانه حل و فصل کرد. پاکستان موفق شد برای نخستین بار میان آمریکا و ایران طی ۴۷ سال گذشته نشست برگزار کند. جنگ میان آنها وحشتناک بوده و پیامد‌های منفی بر اقتصاد داشته است.

بر اساس گزارش کمیته رسانه هیئت مذاکره‌کننده ایران، «کارگروه‌های سه گانه هسته‌ای، تحریم‌ها و نظارت که براساس این بیانیه تشکیل می‌شوند، کار خود را پس از شروع اجرای بند ۱۳ یادداشت تفاهم یعنی توقف آتش در همه جبهه‌ها به خصوص لبنان، آغاز رفع محاصره دریایی، آغاز آزادسازی اموال بلوکه شده ایران و صدور اسقاطیه (رفع) تحریم‌های نفتی، پتروشیمی و مشتقات آغاز خواهند کرد. در حقیقت پیش از اجرای بند ۱۳، جمهوری اسلامی وارد مذاکره مرحله نهایی نمی‌شود.»

طرفین بر سر ایجاد یک کانال ارتباطی مستقیم برای جلوگیری از حوادث و سوءتفاهم‌ها و تضمین عبور امن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز توافق کردند.

بر اساس بیانیه مشترک پاکستان و قطر، یک خط ارتباطی بین طرفین برای مدت ذکر شده در بند ۵ تفاهم‌نامه ایجاد شده است تا از حوادث و سوءتفاهم‌ها با هدف عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز جلوگیری شود.

بر اساس گزارش کمیته رسانه هیئت مذاکره‌کننده ایران، «در بحث مدیریت تنگه هرمز برای ضمانت بازگشایی به مرور تنگه، مقرر شده خط تماسی ایجاد شود تا در صورت اشکال در اجرا با ایران تماس بگیرند و مشکل خود را منتقل کنند. این اتفاق به معنای تثبیت سیادت ایران در تنگه هرمز است.»

به گزارش تابناک، این خط ارتباطی مستقیم موسوم به «خط داغ» در مواقع بروز هر گونه مشکل فعال خواهد شد.

موضوع لبنان به یکی از محور‌های اصلی و چالش‌برانگیز این دور از مذاکرات تبدیل شده بود. بر اساس بیانیه مشترک قطر و پاکستان، علاوه بر این، طرفین بر ایجاد یک واحد کاهش تنش، بین طرفین، لبنان و با تسهیل میانجی‌ها، برای اطمینان از پایبندی به پایان عملیات نظامی در لبنان طبق تفاهم‌نامه توافق کردند. مذاکرات فنی تا پایان هفته در تفرجگاه بورگنستاک در مورد همه مسائل ادامه خواهد یافت.

به نوشته نورالدین الدغیر خبرنگار الجزیره در تهران این سازوکار با نام «واحد نظارت بر درگیری» با حضور لبنان، واشنگتن، قطر و ایران تشکیل شده است.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، این مکانیسم لبنان را اولین آزمون واقعی برای درک‌های حاصل شده در سوئیس توصیف کرده است که نشان‌دهنده اهمیت حیاتی این موضوع از دیدگاه تهران است.

این توافقات در حالی حاصل شد که پیش از نشست، تنش‌ها بر سر حملات اسرائیل به لبنان افزایش یافته بود و ایران حتی تهدید به بستن مجدد تنگه هرمز کرده بود.

همچنین در جریان مذاکرات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی خود به ایران هشدار داد در صورت عدم توقف حملات حزب الله لبنان، با حمله مواجه خواهد شد.

به طور خلاصه، نشست بورگن اشتوک با وجود فضای پرتنش، به ایجاد یک ساختار مشخص برای ادامه مذاکرات و تمرکز ویژه بر موضوع لبنان انجامید. 

همچنین بر اساس گزارش ایران، در این دور از گفت و گوها، یادداشت تفاهم اجرای آزادسازی اموال بلوکه شده ایران نیز میان ایران و قطر به امضای دوکشور رسید.

در این خصوص عراقچی پس از پایان مذاکرات سوئیس در صفحه شخصی خود در یکی از شبکه‌های اجتماعی نوشت: میانجی گری خستگی ناپذیر پاکستان و قطر باعث پیشرفت‌های بزرگی برای پایان دادن به جنگ در لبنان شد. همچنین تحریم صادرات نفت و پتروشیمی تعلیق شد، محاصره دریایی برداشته شد، برخی از دارایی‌های مسدود شده آزاد شدند و طرح بزرگ بازسازی و توسعه اقتصادی ایران اجرایی شد.

همچنین بر اساس این گزارش هیات ایران، در جریان گفت‌و‌گو‌های سوئیس همچنین براساس بند ۱۰ یادداشت تفاهم، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی (OFAC) وزارت خزانه داری آمریکا، اسناد رفع تحریم‌های نفتی، پتروشیمی و مشتقات را به مدت ۶۰ روز صادر کرد. این به معنای آن است که ایران می‌تواند به صورت رسمی به مشتریان خود نفت بفروشد و پول آن را در سازوکار‌های رسمی بانک مرکزی دریافت کند.