نوجوانان موتورسوار، مجوز ورود به خیابان گرفتند/ بیم‌ها و امید‌های گواهینامه برای ۱۶ ساله‌ها

نوجوانان ۱۶ ساله صاحب گواهینامه موتورسیکلت می‌شوند. این اتفاق خوبی در پاسخ به هیجانات نوجوانانی و ندبیر برای تبعات و هز ینه های تصادفات احتمالی آنها در شرایط رانندگی بدون گواهینامه است؛ اما این سئوال پیش می آید که چه مقدار فضا، امکانات و کوچه و خیابانها را برای این کار مهیا کرده ایم؟

 

به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، در اقدامی که می‌تواند تحولی مهم در مدیریت ترافیک و ایمنی جاده‌های کشور باشد، پلیس راه راهور فراجا از اجرای طرح پایلوت صدور گواهینامه موتورسیکلت برای نوجوانان ۱۶ ساله در تهران خبر داده است. بر اساس اعلام سردار احمد کرمی‌اسد، رئیس پلیس راه راهور فراجا، تاکنون بیش از ۱۱۲ هزار گواهینامه برای متقاضیان ۱۶ ساله صادر شده است. این طرح در راستای مصوبه قانونی کاهش سن دریافت گواهینامه از ۱۸ به ۱۶ سال اجرا می‌شود.

 

هدف اصلی این طرح، همانطور که مقامات انتظامی تأکید کرده‌اند، قانونمند کردن حضور نوجوانان در عرصه استفاده از موتورسیکلت است. سردار کرمی‌اسد با اشاره به علاقه گسترده نوجوانان به این وسیله نقلیه، مدیریت این موضوع را در چارچوب قانون و آموزش‌های لازم، ضروری دانسته است. او از خانواده‌ها خواسته تا پیش از دریافت رسمی گواهینامه، هرگز اجازه رانندگی بدون گواهینامه را به فرزندان خود ندهند و تأکید کرده است که نقش خانواده در کنترل، هدایت و نظارت بر رفتار فرزندان، نقشی تعیین‌کننده است.

 

اما این اقدام در شرایطی انجام می‌شود که آمار‌های رسمی از وضعیت نگران‌کننده تصادفات موتورسیکلت در ایران حکایت دارد. خود سردار کرمی‌اسد اذعان کرده که موتورسواران حدود ۱۵ درصد از متوفیان حوادث جاده‌ای را تشکیل می‌دهند و نزدیک به ۳۵ درصد از تصادفات فوتی داخل شهر مربوط به آنهاست. این آمار‌ها در پژوهش‌های مستقل حتی بالاتر هم برآورد شده‌اند؛ برخی مطالعات سهم موتورسواران از کل تلفات جاده‌ای را بین ۲۳ تا ۴۰ درصد و در راه‌های درون‌شهری حدود ۴۰ درصد گزارش کرده‌اند. در تهران این رقم در برخی بازه‌ها به ۴۸ درصد نیز رسیده است.

 

واقعیت تلخ این است که بیش از ۹۵ درصد جانباختگان تصادفات موتورسیکلت در ایران مرد هستند و حدود نیمی از آنها زیر ۳۰ سال سن دارند. رده سنی ۱۸ تا ۳۵ سال به عنوان پرخطرترین گروه شناخته می‌شود. حال با کاهش سن دریافت گواهینامه به ۱۶ سال، نوجوانانی وارد این عرصه می‌شوند که به گفته رئیس پلیس راه، هیجانات دوره نوجوانی و جوانی و رفتار‌های پرخطر، احتمال وقوع حوادث را در میان آنها افزایش می‌دهد. این نگرانی زمانی عمیق‌تر می‌شود که بدانیم مهم‌ترین علت مرگ موتورسواران در ایران، آسیب به سر است و حدود ۶۳ درصد از قربانیان هنگام تصادف کلاه ایمنی بر سر نداشته‌اند. سازمان بهداشت جهانی نیز فقدان آموزش کافی، وجود کلاه‌های ایمنی نامرغوب و قیمت بالای کلاه‌های استاندارد را از چالش‌های اصلی ایران برشمرده است.

 

مقایسه با سایر کشور‌ها نیز تصویر روشنی از فاصله ایمنی را نشان می‌دهد. در بسیاری از کشور‌های اروپایی، نوجوانان ۱۶ ساله فقط اجازه رانندگی با موتور‌های بسیار سبک (رده AM یا A۱) را دارند و برای موتور‌های قوی‌تر باید سن بالاتری داشته باشند و دوره‌های تخصصی بگذرانند. در کشور‌هایی مثل ژاپن، سن ۱۶ سال فقط برای موتور‌های زیر ۴۰۰ سی‌سی مجاز است و برای موتور‌های سنگین‌تر سن ۱۸ سال الزامی است. در ایران، اما گواهینامه پایه برای موتور‌های حداکثر ۲۵۰ سی‌سی صادر می‌شود و پس از ۳ سال سابقه و رسیدن به ۲۳ سالگی، امکان استفاده از موتور‌های قوی‌تر فراهم می‌شود.

 

اکنون باید پرسید: آیا صدور بیش از ۱۱۲ هزار گواهینامه برای نوجوانان ۱۶ ساله بدون تقویت همزمان زیرساخت‌های آموزشی، نظارتی و ایمنی، به کاهش آمار تصادفات کمک خواهد کرد یا برعکس، جمعیت آسیب‌پذیر را افزایش خواهد داد؟ به نظر می‌رسد آنچه این طرح را به موفقیت نزدیک می‌کند، نه مجوز قانونی، بلکه فرهنگ سازی، تدارک کسیرهای استانداردتر، همراهی خانواده‌ها، اجرای دقیق دوره‌های آموزشی، استانداردسازی کلاه‌های ایمنی و برخورد جدی با تخلفات است. در غیر این صورت، شاید تنها کاری که انجام شده، قانونی کردن رفتاری بوده که پیش از این به صورت غیرقانونی انجام می‌شده است.