متن کامل نامه ظریف به رییس دوره‌ای شورای امنیت

اقدام آمریکا برای سوء‌استفاده از برجام غیرقانونی و مردود است/ آمریکا هیچ حقی برای تلاش در جهت احیای تحریم‌ها ندارد

محمدجواد ظریف: توجیهات آمریکا از حقِ خودخوانده اش برای «وضع مجدد مفاد قطعنامه ‌های خاتمه یافته» علیه ایران، از هیچگونه وجاهت و مشروعیتی برخوردار نیست و باید توسط شورا رد شود. برای جامعه بین المللی ضروری است که در مقابل چنین سوءاستفاده‌ای از رویه‌های شورای امنیت هشیار باشد...

کد خبر: ۹۹۸۰۷۶

تاریخ: ۳۱ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۳:۴۲

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در نامه خود خطاب به رئیس دوره ای شورای امنیت سازمان ملل،‌ اقدام غیرقانونی ایالات متحده آمریکا برای سوء استفاده از ساز و کارهای مندرج در توافق هسته‌ای برای احیای تحریم‌های ایران را مردود دانسته و تأکید کرد، آمریکا هیچ حقی برای تلاش در جهت احیای تحریم‌ها ندارد و از همین روی، این اقدام آمریکا باید از سوی شورا و جامعه بین‌المللی رد شود.

به گزارش «تابناک»؛ نامه محمد جواد ظریف روز گذشته از سوی مجید تخت روانچی سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد به رییس اندونزیایی این شورا تسلیم شد.

متن کامل این نامه به شرح زیر است؛

بسم الله الرحمن الرحیم

عالیجناب، آقای سفیر "دیان تریانسیا دجانی"

رئیس شورای امنیت سازمان ملل متحد

با اشاره به ثبت احتمالی و غیرقابل پذیرش «اطلاعیه» توسط ایالات متحده در رابطه با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد و پیرو نامههای اینجانب در ۱۰ می ۲۰۱۸ (سند شماره A/۷۲/۸۶۹ و S/۲۰۱۸/۴۵۳) و ۸ مه ۲۰۲۰ (سند شماره A/۷۴/۸۵۰ و S/۲۰۲۰/۳۸۰) مایلم توجه شما را به برخی نکات، درباره تلاش غیرقانونی ایالات متحده آمریکا جهت سوءاستفاده از شورای امنیت ملل متحد با ارسال اطلاعیه مذکور به شورا، جلب نمایم.

موضع غیرمسئولانه و غیرقانونی آمریکا، قواعد قوام یافته و رویه‌های حقوق بین الملل که طی قرن ها برای حفظ جهان از هرج و مرج شکل گرفته است، نادیده می‌گیرد.

توجیهات آمریکا از حقِ خودخوانده اش برای «وضع مجدد مفاد قطعنامه‌های خاتمه یافته» [۱] علیه ایران، از هیچگونه وجاهت و مشروعیتی برخوردار نیست و می بایست توسط شورا رد شود. برای جامعه بین المللی ضروری است که که در مقابل چنین سوءاستفاده‌ای از رویه‌های شورای امنیت هوشیار باشد. ایران از شورا می خواهد که این سوءاستفاده از رویه را متوقف نماید، سو استفاده‌ای که تبعات جدی برای صلح و امنیت بین المللی دارد.

بر مبنای استدلالات قانع کننده و شفاف که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهد شد، جمهوری اسلامی ایران قاطعانه بر این عقیده است که آمریکا هیچ حقی برای توسل به وضع مجدد مفاد قعطنامه‌های خاتمه یافته ندارد. در این راستا، مجموعه ملاحظات عینی و حقوقی به استحضار می رسد.

۱. خاتمه عضویت آمریکا در برجام

رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، در نقض فاحش قطعنامه ۲۲۳۱، که برجام را که ضمیمه آن است تایید می‌نماید، رسماً خروج یکجانبه خود از برجام را اعلام کرد. [۲]بر آن اساس دولت آمریکا اقدامات غیر قانونی گسترده‌ای را برای خاتمه عضویتش در برجام به عمل آورد و تمامی تحریمهایی که وفق آن رفع شده بودند را مجدداٌ وضع کرد و بر این اساس به کرات مرتکب «ناپایبندی اساسی» برجام و نقض آشکار قطعنامه ۲۲۳۱ شده است.

مقامات دولت ایالات متحده خود مکررا اذعان کردند که عضویتشان در برجام را خاتمه داده اند. رئیس جمهور آمریکا، در فرمان اجرایی اش جهت وضع مجدد تحریم های مرتبط با هسته‌ای علیه ایران بیان داشت: «من، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، در پرتو تصمیمم در ۸ مه ۲۰۱۸ جهت توقف عضویت در برجام...». [۳]وزیر امور خارجه، مایک پمپئو، اعلام کرد: «رئیس جمهور ترامپ عضویت ایالات متحده در برجام را خاتمه داد». [۴]در تاریخ ۱۱ مه ۲۰۱۸، نماینده رسمی دولت ایالات متحده در مکاتبه رسمی به اطلاع سایر اعضای برجام رساند که آمریکا دیگر در فعالیت‌ها و نشست‌های مرتبط با برجام شرکت نخواهد کرد و بیان داشت «در ۸ مه ۲۰۱۸، رئیس جمهور ترامپ اعلام کرد که آمریکا به عضویت خود در برجام خاتمه داده است. این شامل تمامی فعالیتها می شود. از هم اکنون، آمریکا دیگر [در فعالیت‌های مرتبط با برجام]شرکت نخواهد کرد». یک نمونه از چنین عدم مشارکتی این است که شورای امنیت همچنان مبادرت به تایید پیشنهاد‌های کمیسیون مشترک در ارتباط با فعالیت‌های مرتبط هسته‌ای ارایه شده توسط کانال خرید می‌نماید. اما طی دو سال گذشته، آمریکا در هیچ یک از جلسات کارگروه خرید شرکت نکرده و در نشست‌های کمیسیون مشترک برجام حضور نداشته است.

از منظر حقوقی، مفهوم «عضو» یک عنوان ساده افتخاری نیست، بلکه مستلزم مشارکت در فعالیت یا رویداد در پایبندی به توافق انجام شده و علی الخصوص وظایف، حقوق و تعهدات مشخص شده است. در مورد قطعنامه ۲۲۳۱، «عضو برجام» بودن به معنای مشارکت در فعالیتها و رویداد‌های مرتبط با برجام و همچنین پایبندی به تعهدات و مسئولیت‌های مربوطه است. آمریکا، پس از تصمیم رسمی اش برای «توقف عضویت در برجام»، حتی در یک جلسه کمیسیون مشترک یا سایر ارکان برجام شرکت نکرده است. این واقعیت توسط اعضای باقیمانده برجام و از جمله اتحادیه اروپا بعنوان هماهنگ کننده کمیسیون مشترک برجام هم مورد تاکید قرار گرفته است. نماینده اتحادیه اروپا در ملل متحد اعلام کرد که از زمان اعلام خروج از برجام، «آمریکا در هیچ یک از نشست‌ها و فعالیت‌ها در چارچوب توافق شرکت نکرده است». [۵]۲. ایالات متحده بطور رسمی هرگونه حق خود ذیل سازوکار حل اختلاف را منتفی نموده است.

در موارد متعدد، مقامات آمریکایی اذعان داشته‌اند که دیگر هیچ حقی برای استفاده از سازوکار حل اختلاف مصرح در بند‌های ۱۰ تا ۱۳ قطعنامه ۲۲۳۱ ندارند. در ۸ مه ۲۰۱۸، مشاور وقت امنیت ملی آمریکا، جان بولتون، در توجیه خبرنگاران کاخ سفید در مورد تصمیم رییس جمهور آمریکا به وضع مجدد تحریمها، به وضوح بیان داشت که آمریکا وضع مجدد مفاد قطعنامه‌های خاتمه یافته را دنبال نخواهد کرد [۶]و بیان داشت: «توسل به مفاد قعطنامه ۲۲۳۱ را دیگر دنبال نخواهیم کرد، زیرا ما از توافق خارج شدیم». [۷]همچنین در ۱۶ آگوست ۲۰۲۰، بولتون در مقاله‌ای در وال استریت ژورنال بیان داشت: «موافقان توافق (برجام) بیان می‌کنند که واشنگتن با خروج از آن، جایگاهی برای استفاده از مفاد آن را ندارند. آن‌ها راست می گویند». [۸]برایان هوک، نماینده ویژه در امور ایران و مشاور ارشد وزیر امور خارجه آمریکا به روشنی بیان داشت: «ما دیگر در توافق نیستیم و بنابراین طرف‌هایی که همچنان در توافق هستند باید تصمیم خود را درباره استفاده یا عدم استفاده از سازوکار حل اختلاف اتخاذ نمایند». [۹]بنابراین، پرواضح است که تمامی مقامات آمریکایی بدون استثناء فرض را بر این گذاشتند _ و برخی همچون معمار خروج آمریکا از برجام، جان بولتون، صراحتا بیان داشتند_ که آمریکا دیگر هیچ حقی برای وضع مجدد مفاد قطعنامه‌های خاتمه یافته بواسطه مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ ندارد.

حقیقت این است که دولت ترامپ امیدوار بود که خروج غیر قانونی آمریکا از برجام به همراه سیاست غیرقانونی فشار حداکثری سبب فروپاشی دولت ایران و یا به زانو درآوردن ملت ایران و یا موجب تحریک ایران به خروج متقابل از برجام خواهد شد. از آنجایی که ثابت شد تمامی مفروضات آن‌ها اشتباه بوده است، اکنون آن‌ها شرمسارانه تلاش دارند مسیر را تغییر داده و در نهایت سوءنیت، به روشی متوسل شوند که خودشان برای همیشه خود را از آن محروم کردند.

وانگ ئی، مستشار دولتی و وزیر امور خارجه جمهوری خلق چین، طی نامه خود به دبیرکل ملل متحد (سند شماره S/۲۰۲۰/۵۱۷) نیز این موضع را اتخاذ نمود که «ایالات متحده دیگر پس از خروج از توافق، عضو آن نیست و هیچ حقی برای درخواست از شورای امنیت جهت استناد به اسنپ بک را نخواهد داشت». [۱۰]در جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۰، اعضای شورا بر این نکته تأکید کردند که آمریکا هیچ حقی برای سوءاستفاده از سازوکار حل اختلاف ندارد. جمهوری خلق چین اینطور موضع گرفت که «با خروج از برجام، آمریکا دیگر بعنوان یک عضو نیست و هیچ حقی برای فعال‌سازی اسنپ بک در شورای امنیت ندارد». [۱۱]نماینده دائم آلمان در ملل متحد هم ضمن تائید نظر چین در مورد رد وضع مجدد مفاد قطعنامه‌های خاتمه یافته بوسیله قطعنامه ۲۲۳۱، در همان جلسه بیان داشت «من نیز همراهی خود را با آنچه همکار چینی درباره سازوکار اسنپ بک بیان داشت، اعلام می نمایم». [۱۲]نماینده اتحادیه اروپایی در ملل متحد با قصد آمریکا جهت سوءاستفاده از روند قطعنامه ۲۲۳۱ و برجام مخالفت کرده و بیان داشت «مایلم درباره احتمال اسنپ بک تحریم‌های این شورا و شایعاتی که اخیرا مطرح می شود نظر خود را بیان کنم. همانطور که نماینده عالی اتحادیه اخیرا بیان داشت، در مه ۲۰۱۸ آمریکا خاتمه عضویت خود در برجام را اعلام کرد. این اعلام بواسطه یک یادداشت ریاست جمهوری آمریکا تائید شد». [۱۳]اخیرا نیز نماینده عالی همین حقیقت را تائید و تاکید کرد که «بنابراین ما بر این نظر هستیم که آمریکا در جایگاهی نیست که به سازوکاری متوسل شود که برای اعضای برجام در نظر گرفته شده است (از جمله به اصطلاح اسنپ بک)». [۱۴]وزیر امور خارجه روسیه، لاوروف، نیز در نامه خود به دبیرکل (سند شماره S/۲۰۲۰/۴۵۱) این نکته را مورد تأکید قرار داده است که «با نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت و امتناع از اجرای برجام، آمریکا از امکان استفاده از سازوکار مصرح در بند‌های ۱۱ تا ۱۳ قطعنامه را از دست داد». [۱۵]

پروفسور لری دی جانسون، دستیار پیشین دبیرکل در امور حقوقی، که از سال ۱۳۹۷ تا ۲۰۱۰ در دفتر حقوقی ملل متحد مشغول بکار بوده، تحلیلی را از تلاش آمریکا برای توسل به سازوکار ارائه داده است: «از تاریخ ۸ مه ۲۰۱۸، ایالات متحده - طبق اسناد و بیانیه‌های رسمی خود - دیگر "عضو برجام" نیست. بنابراین، براساس چه مبنایی اکنون ایالات متحده ادعا می‌کند که دولت عضو ذیل قطعنامه‌ای است که محق به استناد به اسنپ‌بک است؟ شاید این استدلال بر اساس بندی از قطعنامه ۲۲۳۱ باشد که در آن ایالات متحده به عنوان "عضو برجام" توصیف شده است و مستقل از متن توافق می‌باشد. به نظر می‌رسد استدلال این باشد از آنجا که این بند قطعنامه الزام‌آور "فصل هفتمی" بوده، ایالات متحده "عضو" آن است مگر اینکه - بدون در نظر گرفتن موضع داخلی ایالات متحده در خارج از توافق- شورا تصمیم دیگری بگیرد. اگر این مبنای قانونی باشد، بسیار ناقص است. نخست، بند مورد نظر صرفاً توصیفی است؛ این بند صرفا به عنوان بیان واقعیت بیرونی، اعضا در زمان تصویب قطعنامه در سال ۲۰۱۵ را فهرست می‌کند. شورا "وضعیت مشارکت" را برای هیچ کس تحمیل یا اعلام نکرد. دوم، اسنپ‌بک تحت بند الزام آور قطعنامه فقط توسط "دولت عضو" قابل راه‌اندازی است. ایالات متحده در حال حاضر و با توجه به اقداماتش، همان موقعیتی را داراست که سایر دولت‌های غیرعضو (برجام) در شورا دارند.» [۱۶]با توجه به مطالب فوق و با تکیه بر زمینه، هدف و مقصود قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، اذعان صریح کاخ سفید در روزی که ترامپ دستور خاتمه «مشارکت ایالات متحده» را صادر کرد، رویه عملی ایالات متحده متعاقب خروج، بیانیه‌های نمایندگان همه اعضای باقی‌مانده برجام، و دیدگاه‌های معتبر نخبگان و دست‌اندرکاران حقوقی، آمریکا به هیچ وجه نمی‌تواند حتی در نهایت تخیل، توهم یا سوءتفسیر، به عنوان یک عضو برجام طبق اهداف مندرج در قطعنامه ۲۲۳۱ به حساب آید.

۳. نقض ماهوی قطعنامه ۲۲۳۱ توسط آمریکا و فقدان حُسن نیت

مطابق با بند ۲ قطعنامه ۲۲۳۱، شورای امنیت؛

از همه دولت‌های عضو، سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی می‌خواهد آن دسته اقداماتی که برای حمایت از اجرای برجام مناسب باشد را اتخاذ نمایند، از جمله با انجام اقداماتی که همسو با برنامه اجرایی برجام و این قطعنامه هستند، و نیز از اقداماتی که اجرای تعهدات وفق برجام را با مشکل روبرو می‌نماید خودداری کنند.

ایالات متحده با خروج غیرقانونی از برجام، بازگرداندن یکجانبه تحریم‌ها از ۸ مه ۲۰۱۸ به این سو و تا این لحظه، مرتکب نقض فاحش قطعنامه ۲۲۳۱ و برجام شده و دولت‌های متعهد به قانون و سایر نهاد‌ها را برای پایبندی به این تعهد مجازات می‌نماید.

یکی از قواعد قوام‌یافته در ایجاد و اجرای تعهدات قانونی، حسن نیت است. حسن نیت بخشی جدایی‌ناپذیر از همکاری‌های بین‌المللی است، به ویژه هنگامی که این همکاری مبنایی برای اجرای برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ باشد. اقدامات و مواضع ایالات متحده ثابت کرده است که هرگز با حسن نیت عمل نکرده است.

نه تنها ایالات متحده تعهدات خود را ذیل برجام رعایت نمی‌کند، بلکه مانع از اجرای تعهدات اعضای باقیمانده در برجام و سایر دولت‌های عضو ملل متحد نیز می‌شود که مطابق قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت ملزم به اجرای آن شده‌اند.

دولت ترامپ از زمان روی کارآمدنش بیش از ۱۴۵ بار تحریم علیه ایران وضع کرده است. [۱۷]دبیر کل ملل متحد بر اهمیت رفع تحریم‌ها براساس مفاد مربوط به برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ - که ایالات متحده آن‌ها را نادیده گرفته- تأکید کرده است. دبیر کل در هفتمین گزارش خود درباره اجرای قطعنامه ۲۲۳۱، اظهار داشت: «لغو تحریم‌ها برای عادی‌سازی تجارت و روابط اقتصادی بخش اساسی برجام را تشکیل می‌دهد.» [۱۸]نقض قطعنامه ۲۲۳۱ توسط ایالات متحده به تعهدات رفع تحریمی آن محدود نشده است. همانطور که در گزارش دبیر کل منعکس شده، تصمیم ایالات متحده مبنی بر عدم تمدید اسقاطیه‌های مرتبط با پروژه‌های هسته‌ای در چارچوب برجام همچنان «بر خلاف اهداف مندرج در برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) بوده و همچنین ممکن است مانع از توان جمهوری اسلامی ایران برای اجرای برخی از مقررات برنامه و قطعنامه شود.» [۱۹]اعمال تحریم‌ها نشان آشکاری از «سوءنیت» آمریکا در نقض برجام، قطعنامه ۲۲۳۱، دستور موقت دیوان بین‌المللی دادگستری [۲۰]و همچنین قطعنامه‌های متعدد مجمع عمومی ملل متحد و شورای حقوق بشر در مورد اقدامات قهرآمیز اقتصادی یکجانبه است.

بنابراین، همانطور که دیوان بین‌المللی دادگستری به وضوح در نظر مشورتی خود در ۱۹۷۱ در مورد نامیبیا تأکید کرده است: «یک اصل اساسی حاکم بر روابط بین‌الملل که تثبیت شده، این است که دولتی که به تعهدات خود عمل نمی‌کند، نمی‌تواند مدعی حفظ حقوقی شود که منبعث از آن روابط است.» [۲۱]اطلاعیه ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ صرفاً یک اقدام خودسرانه و تشریفاتی نیست بلکه بخشی محتوایی از فرایند حل اختلاف است که تعمداً منوط به الزامات و شروط بسیاری شده است. هر عضو واجد شرایط برجام - که ایالات متحده یکی از این اعضا نیست - مکلف است هرگونه اطلاعیه‌ای را ذیل بند ۱۱ قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت به همراه «توضیحی از تلاش‌های توام با حسن نیت آن طرف برای طی فرایند حل و فصل اختلاف پیش‌بینی شده در برجام» همانگونه که در بند ۳۷ برجام، که به قطعنامه ۲۲۳۱ پیوست شده، تصریح شده است، ارائه کند. ایالات متحده آمریکا هیچ تلاشی در این خصوص نکرده است - چه رسد به تلاش توأم با حسن نیت- تا «فرایند حل اختلاف» را طی کند.

براساس اصل بنیادین حقوقی که در سراسر جهان پذیرفته شده است، ایالات متحده نمی‌تواند از «ثمرات اقدام غیر قانونی خود» در خروج از برجام، بهره‌مند شده و ادعا کند که هیچ تعهدی برای ارائه توضیحی از اقدامات با حسن نیت به همراه اطلاعیه خود ندارد. [۲۲]شورای امنیت باید مفاد مربوطه برجام را که طی پیوست الف به قطعنامه ضمیمه شده است، در نظر گیرد.

تاریخ مذاکره برجام — و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت - به وضوح گواه این واقعیت است که روند حل و فصل اختلافات - در کمیسیون مشترک و همچنین در شورای امنیت - عمداً یک فرآیند چند مرحله‌ای و زمان‌بر برای حفظ این دستاورد منحصر به فرد جامعه جهانی و برای جلوگیری از اقدام خودسرانه هر یک از اعضای واقعی برجام بوده است - چه رسد به ایالات متحده، که صریحاً و در بالاترین سطح وضعیت عضویت خود در برجام را منتفی کرده است.

در این زمینه، لازم به ذکر است که شرط «حسن نیت» در مورد تفسیر قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت نیز صدق می‌کند، و با ماده ۲ (۲) منشور تقویت می‌شود: «کلیه اعضاء به منظور تضمین حقوق و مزایای ناشی از عضویت، تعهداتی را که به موجب این منشور بر عهده گرفته‌اند با حسن نیت انجام خواهند داد.»

سابقه ایالات متحده در مورد اقدامات و رویه‌های غیرقانونی در این مورد، همراه با «سوء استفاده از فرایند»، تحرکات فریبکارانه و شبه‌قانونی برای فعالسازی اِعمال مجدد مفاد قطعنامه‌های خاتمه‌یافته علیه ایران مغایر با الزام به عمل با حسن نیت است.

۴. تلاش‌های همراه با حسن نیت ایران در اجرای کامل برجام

پیش از تصمیم رئیس جمهور ایالات متحده جهت توقف عضویت آمریکا در برجام، حتی یک مورد از ناپایندی ایران از تعهداتش ذیل برجام بیان نشد. برعکس، پاییندی کامل ایران در ۱۵ گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تاریخ انعقاد برجام تا حتی یکسال پس از خروج آمریکا از برجام، مورد راستی آزمایی قرار گرفته است. [۲۳]در پی خروج ایالات متحده از برجام و وضع (مجدد) تحریم هایی که وفق برجام رفع شده بود، ایران از انتفاع نظام رفع تحریمی برجام، محروم شد. پس از خروج آمریکا از برجام، دبیرکل ملل متحد، [۲۴]سایر طرف‌های برجام [۲۵]و بسیاری دیگر از اعضای جامعه بین‌المللی، از ایران خواستند تا نگرانیهای خود را از طریق سازوکار‌های مندرج در برجام پیگیری کرده تا به طرف‌های باقیمانده برجام اجازه دهد خروج غیرقانونی آمریکا را جبران کنند.

از ابتدا روشن بود که «بازگرداندن یا تحمیل مجدد تحریم‌ها و اقدامات محدودیت ساز از جمله از طریق تمدید، به مثابه عدم پایبندی اساسی خواهند بود که ایران را از تعهداتش به طور جزئی یا کلی معاف خواهد ساخت» [۲۶]و این موضوع در بند ۲۶ برجام نیز تصریح شده بود. [۲۷]ایران، ضمن تصریح به محفوظ نگاه داشتن حق مسلم خود [۲۸]طبق بند ۲۶، سازوکار حل اختلاف ذیل بند ۳۶ برجام را در ۱۰ مه ۲۰۱۸ فعال نمود. [۲۹]، اما ایران با عملکرد مبتنی بر حسن نیت، از اعمال اقدامات جبرانی خودداری نموده تا طرف‌های باقیمانده برجام قادر باشند به وعده‌های خود عمل کنند. به مدت یک سال تمام، ایران اجرای کامل برجام را ادامه داد. ۱۵ گزارش متوالی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پایبندی کامل ایران از تعهدات برجامی را تأیید می‌کند. [۳۰]پس از چند دور طی تمامی سازوکار پیش بینی شده در بند ۳۶ برجام بی‌هیچ ثمری، دولت متبوع اینجانب تصمیم گرفت با هدف حفظ توافق و در پاینبدی کامل به مفاد برجام، حقوق خود ذیل بند‌های ۲۶ و ۳۶ برجام جهت انجام اقدامات جبرانی و توقف اجرای تعهداتش را در تاریخ ۸ مه ۲۰۱۹ اِعمال نماید.

با وجود تمام این مسائل، اقدامات جبرانی ما تا امروز هیچ تاثیری در نظارت و راستی‌آزمایی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای مان نداشته‌است. از این رو ادعای هرگونه خطر اشاعه‌ای بی پایه می باشد. قطعا برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، تحت «سخت‌گیرانه‌ترین» نظام بازرسی در تاریخ قرار دارد. در واقع، از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹، بیش از ۹۲ درصد از تمام بازرسی‌های آژانس در مقیاس جهانی در ایران انجام شده‌است. [۳۱]۵. جمع‌بندی: اطلاعیه محتمل ایالات متحده غیرمسموع است.

نادیده گرفتن حاکمیت قانون و سوءاستفاده از سازمان ملل متحد از سوی ایالات متحده برای پیشبرد منافع یکجانبه‌اش و نابودی بنیان‌های چندجانبه‌گرایی و حقوق بین الملل، تهدیدی جدی علیه جهان متمدن و نیز صلح و امنیت بین المللی ایجاد می‌نماید. سوءاستفاده و نقض مفاد بند‌های ۱۰ و ۱۱ قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت از طریق ثبت یک اطلاعیه شکلی – در حالی که پیش از این، ایالات متحده با تحمیل مجدد تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی خود تعهداتش به موجب قطعنامه ۲۲۳۱ و ماده ۲۵ منشور ملل متحد را نقض کرده است - رویه بسیار خطرناکی را برجای می‌گذارد که باید قاطعانه و آشکارا از سوی شورای امنیت و اعضای آن رد شود.

همانطور که در سطر آغازین بند ۱۰ قطعنامه ۲۲۳۱ مشخص شده است، سازوکار حل و فصل اختلافات صرفاً در دسترس اعضای واقعی برجام است، و نه یک عضو «اولیه» متواری، که به طور صریح و تعمدی تصمیم به «توقف مشارکت» گرفت، و به طور جدی در صدد نابودی این توافق بود و متعاقباً تمام حقوق و مزایای خود را رها کرد.

این سازوکار، خود-اجرا نبوده و منوط به شرایط مندرج در بند‌های ۳۶ و ۳۷ برجام که به قطعنامه ۲۲۳۱ ضمیمه و تایید شده، و بند‌های ۱۰ الی ۱۳ قطعنامه ۲۲۳۱ می‌باشد. تلاش غیرقانونی ایالات متحده برای سوءاستفاده از سازوکار حل اختلاف به منظور از بین بردن قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت باید به عنوان یک «سوءاستفاده از فرایند» تلقی شود که تأثیر منفی بر اعتبار بنیادین و تمامیت شورای امنیت ملل متحد خواهد گذاشت.

همان طور که «سوءاستفاده از فرآیند» در حقوق بین‌الملل منع شده، در سازوکار دقیق مندرج در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت نیز از آن پیشگیری شده است. با توجه به سابقه اقدامات غیرقانونی علیه ایران، در زمان تصویب برجام این قطعنامه با دقت و وسواس تمام تدوین شد تا از سوءاستفاده یک جانبه از روند حل اختلاف جلوگیری شود. برای این منظور، در بند‌های ۱۰ و ۱۱ قطعنامه به الزامات حل اختلاف مصرح در بند‌های ۳۶ و ۳۷ برجام اشاره دارد. شورای امنیت در بند ۱۱ قطعنامه همچنین لزوم تأسیس «هیأت مشورتی» را برای اطمینان از جلوگیری از توسل خودسرانه به سازوکار حل اختلاف ابراز می‌دارد.

جمهوری اسلامی ایران تاکنون به روشنی حسن نیت و مسئولیت‌پذیری کامل خود را نشان داده است. اکنون نوبت جامعه جهانی است. بر این اساس، من از شورای امنیت قویاً می‌خواهم که هر اقدام مناسبی را برای ممانعت آمریکا –یک ناقض سریالی، غیرقانونی و جدی قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت- از سو استفاده یک‌جانبه و غیر قانونی از سازوکار حل اختلاف، با هدف اعلام شده تخریب برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، به عمل آورد، و از پذیرش اطلاعیه و شناسایی هرگونه آثار ناشی از آن خودداری نماید. مردم ایران به درستی انتظار دارند که شورا حقوق آنان را ذیل این قطعنامه تضمین و ایالات متحده را مجبور به پاسخگویی در مورد آسیب‌های جبران‌ناپذیری که به ملت ایران وارد کرده است نماید؛ اقداماتی که صرفاً برای تمایلات تفرعن شخصی یا مصلحت سیاسی داخلی اتخاذ شده اند.

با توجه به مطالب فوق، امیدوارم که رئیس شورای امنیت از دریافت و توزیع اطلاعیه غیر قابل پذیرش آمریکا خودداری کند، و شورا به ایالات متحده اجازه ندهد که از قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سوءاستفاده کند تا به هدف اعلام شده خود یعنی از بین بردن خود این قطعنامه، و همراه با آن اقتدار شورا و سازمان ملل متحد، دست یابد.

موجب امتنان خواهد بود اگر این نامه را به عنوان سند شورای امنیت منتشر نمایید.

عالیجناب، لطفاً احترامات فائقه اینجانب را پذیرا باشید.

محمد جواد ظریف

[۱]واژه «اسنپ بک» هرگز در برجام یا قطعنامه ۲۲۳۱ ذکر نشده است. ایالات متحده از این واژه استفاده می کند که به طور تلویحی به سرعت و خودکار بودن فرآیند استناد نماید، در حالی که هرگز چنین مقصودی در روند آن در برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ وجود نداشته است. درعوض، هر دو [سند]یک روند زمانبر را باهدف حفظ و نه نابودی برجام، تأسیس کردهاند. عبارت پردازی بند ۳۷ برجام می‌گوید، «وضع مجدد مفاد قطعنامه‌های پیشین» و عبارت پردازی مفاد ۱۱-۱۳ قطعنامه ۲۲۳۱ به این صورت است: «اعمال مجدد مفاد قطعنامههای خاتمه یافته ۱۶۹۶ (۲۰۰۶)، ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)، ۱۷۴۷ (۲۰۰۷)، ۱۸۰۳ (۲۰۰۸)، ۱۸۳۵ (۲۰۰۸) و ۱۹۲۹ (۲۰۱۰).»

[۲]The Whitehouse, Presidential Actions, “Ceasing U.S. Participation in the JCPOA”, ۸ May ۲۰۱۸. Available at: https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/ceasing-u-s-participation-jcpoa-taking-additional-action-counter-irans-malign-influence-deny-iran-paths-nuclear-weapon/

[۳]Federal Register, Presidential Document, “Reimposing Certain Sanctions With Respect to Iran”, ۶ August ۲۰۱۸. Available at: https://www.federalregister.gov/documents/۲۰۱۸/۰۸/۰۷/۲۰۱۸-۱۷۰۶۸/reimposing-certain-sanctions-with-respect-to-iran

[۴]Remarks of Secretary of State Mike Pompeo at Heritage Foundation, ۲۱ May ۲۰۱۸. Available at: https://www.heritage.org/defense/event/after-the-deal-new-iran-strategy

[۵]Remarks by the European Union Representative to the United Nations, Ambassador Olof Skoog, ۳۰ June ۲۰۲۰.

[۶]https://www.theguardian.com/world/۲۰۱۸/may/۰۸/iran-deal-trump-withdraw-us-latest-news-nuclear-agreement

Also see https://carnegieendowment.org/۲۰۲۰/۰۵/۰۹/can-pompeo-trap-future-president-biden-in-trump-s-self-imposed-iran-crisis-pub-۸۱۷۶۰

[۷]“Q In terms of the hundred — what happens in ۱۸۰ days, what ultimately is going to happen with the European companies that have begun to trade with Iran? Are we for certain going to be sanctioning those companies? Or is there ۱۸۰-day period where that can be potentially negotiated away?

AMBASSADOR BOLTON: Well, the decision that the President signed today puts sanctions back in place that existed at the time of the deal; it puts them in place immediately. Now, what that means is that within the zone of economics covered by the sanctions, no new contracts are permitted. Treasury will be announcing, in the next few hours, what they call winddown provisions that will deal with existing contracts. And there will be varying periods within these contracts to be wound down. Some will extend up to six months; some might be ۹۰ days.

There might be other provisions as well.

This contingency has been posted on the Treasury Department website since ۲۰۱۵ because of the potential for the use of the provisions of Resolution ۲۲۳۱, which we’re not using because we’re out of the deal. But in other words, the concept that there would be a wind-down period has been there for a long time. And that’s basically the pattern we’ll follow — we are following. But the fact پ of the sanctions coming back in is effective right now.

Q But that won’t be negotiated away during that — for those existing —

AMBASSADOR BOLTON: We’re out of the deal.

Q We’re out.

AMBASSADOR BOLTON: We’re out of the deal. We’re out of the deal.

Q Are we out of the deal?

AMBASSADOR BOLTON: You got it. ”

https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/press-briefing-national-security-advisor-john-bolton-iran/

[۸]John Bolton, “Iran ‘Snapback’ Isn’t Worth the Risk”, the Wall Street Journal, ۱۶ August ۲۰۲۰. Available at: https://www.wsj.com/articles/iran-snapback-isnt-worth-the-risk-۱۱۵۹۷۵۹۵۰۶۰

[۹]Remarks of Brian H. Hook, Special Representative for Iran and Senior Policy Advisor to the Secretary of State. Available at: https://www.state.gov/middle-east-peace-and-security

[۱۰]Letter dated ۸ June ۲۰۲۰ from the Permanent Representative of China to the United Nations addressed to the Secretary-General and the President of the Security Council, S/۲۰۲۰/۵۱۷.

[۱۱]Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China, “Statement by Ambassador Zhang Jun at Security Council Open VTC on Iranian Nuclear Issue”,۳۰ June ۲۰۲۰. Available at: https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/wjb_۶۶۳۳۰۴/zwjg_۶۶۵۳۴۲/zwbd_۶۶۵۳۷۸/t۱۷۹۳۶۶۸.shtml

[۱۲]Permanent Mission of the Federal Republic of Germany to the United Nations, “Remarks by Ambassador Christoph Heusgen in the Security Council VTC Meeting on Non-proliferation”, ۳۰ June ۲۰۲۰. Available at: https://new-york-un.diplo.de/un-en/news-corner/۲۰۰۶۳۰-heusgen-jcpoa/۲۳۶۱۰۴۲

[۱۳]Remarks by the European Union Representative to the United Nations, Ambassador Olof Skoog, ۳۰ June ۲۰۲۰.

[۱۴]Available at: https://www.aljazeera.com/news/۲۰۲۰/۰۸/trigger-snapback-sanctions-iran-eu-official-۲۰۰۸۱۶۱۰۵۳۱۱۲۰۰.html

[۱۵]Remarks of Foreign Minister Sergey Lavrov’s statement and answers to media questions at a joint news conference following talks with Minister of Foreign Affairs of Iran Mohammad Javad Zarif, Moscow, ۱۶ June ۲۰۲۰. Available at: https://www.mid.ru/en/diverse/-/asset_publisher/zwI۲FuDbhJx۹/content/vystuplenie-i-otvety-na-voprosy-smi-ministra-inostrannyh-del-rossijskoj-federacii-s-v-lavrova-v-hode-sovmestnoj-press-konferencii-po-itogam-peregov-۱۷?_۱۰۱_INSTANCE_zwI۲FuDbhJx۹_redirect=https%۳A%۲F%۲Fwww.mid.ru%۲Fen%۲Fdiverse%۳Fp_p_id%۳D۱۰۱_INSTANCE_zwI۲FuDbhJx۹%۲۶p_p_lifecycle%۳D۰%۲۶p_p_state%۳Dnormal%۲۶p_p_mode%۳Dview%۲۶p_p_col_id%۳Dcolumn-۱%۲۶p_p_col_pos%۳D۲%۲۶p_p_col_count%۳D۶

[۱۶]https://twitter.com/MarkTFitz/status/۱۲۹۶۲۲۱۰۳۷۶۸۴۸۳۸۴۰۲?s=۰۹

[۱۷]فهرستی از تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران در پیوست این نامه درج شده است.

[۱۸]UN Security Council, Secretary General ۷th Report on Implementation of UNSCR ۲۲۳۱, S/۲۰۱۹/۴۹۲

[۱۹]UN Security Council, Secretary General ۸th Report on Implementation of UNSCR ۲۲۳۱, S/۲۰۲۰/۵۳۱

[۲۰]Alleged Violations of The ۱۹۵۵ Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Islamic Republic of Iran V. United States of America) , Provisional Measures, ICJ Reports, ۳ October ۲۰۱۸, Available at; https://www.icj-cij.org/files/case-related/۱۷۵/۱۷۵-۲۰۱۸۱۰۰۳-ORD-۰۱-۰۰-EN.pdf

[۲۱]Legal Consequences for States of the Continued Presence of South Africa in Namibia (South West Africa) notwithstanding Security Council Resolution ۲۷۶ (۱۹۷۰) , Advisory Opinion, I.C.J. Reports ۱۹۷۱, Para. ۹۱.

[۲۲]Ex Injuria Sua Nemo Habere Debet هیچکس نباید از عمل غیرقانونی خود منتفع شود.

[۲۳]گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای امنیت شامل:

S/۲۰۱۶/۵۷ (۱۹ January ۲۰۱۶) , S/۲۰۱۶/۲۵۰ (۱۵ March ۲۰۱۶) , S/۲۰۱۶/۵۳۵ (۱۳ June ۲۰۱۶) , S/۲۰۱۶/۸۰۸ (۲۲ September ۲۰۱۶) , S/۲۰۱۶/۹۸۳ (۲۱ November ۲۰۱۶) , S/۲۰۱۷/۲۳۴ (۲۰ March ۲۰۱۷) , S/۲۰۱۷/۵۰۲ (۱۴ June ۲۰۱۷) , S/۲۰۱۷/۷۷۷ (۱۳ September ۲۰۱۷) , S/۲۰۱۷/۹۹۴ (۲۸ November ۲۰۱۷) , S/۲۰۱۸/۲۰۵ (۸ March ۲۰۱۸) , S/۲۰۱۸/۵۴۰ (۶ June ۲۰۱۸) , S/۲۰۱۸/۸۳۵ (۱۲ September ۲۰۱۸) , S/۲۰۱۸/۱۰۴۸ (۲۶ November ۲۰۱۸) , S/۲۰۱۹/۲۱۲ (۶ March ۲۰۱۹) , S/۲۰۱۹/۴۹۶ (۱۴ June ۲۰۱۹).

[۲۴]بیانیه دبیرکل در مورد برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، ۹ مه ۲۰۱۸، دسترسی در تارنمای:

https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/۲۰۱۸-۰۵-۰۸/statement-secretary-general-joint-comprehensive-plan-action-jcpoa

[۲۵]«اظهارات نماینده عالی اتحادیه اروپا خانم فدریکا موگرینی در مورد بیانیه رئیس جمهور ایالات متحده در مورد توافق هسته‌ای ایران (برجام)»، رم، ۸ مه ۲۰۱۸.

[۲۶]بیانیه جمهوری اسلامی ایران پس از تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد در تایید برجام در تاریخ ۲۳ تیر ۱۳۹۴

[۲۷]بند ۲۶ برجام: «ایران اعلام کرده است که تحمیل یا بازگرداندن تحریم‌های مشخص‌شده در پیوست دو یا وضع تحریم‌های جدید هسته‌ای را به منزله مبنایی برای توقف کلی یا جزیی اجرای تعهدات خود وفق این برجام، تلقی خواهد نمود.»

[۲۸]در نامه وزیر امور خارجه ایران به تاریخ ۱۰ مه ۲۰۱۸ خطاب به هماهنگکننده کمسیون مشترک برجام آمده است که: «این حق غیرقابل انکار ایران است که اقدامات مناسبی در پاسخ به اقدامات غیرقانونی متعدد و مداوم آمریکا، به ویژه خروج از برجام و اعمال مجدد همه تحریم‌ها انجام دهد؛ این حق همچنین ذیل برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شناسایی شده است». با این حال، همان طور که رئیس جمهور روحانی در پاسخ تلویزیونی خود در تاریخ ۸ مه اعلام کرد و در بیانیه دولت در تاریخ ۱۰ مه ۲۰۱۸ با جزئیات بیشتری توضیح داد، جمهوری اسلامی ایران با طرفهای باقیمانده برجام رایزنیهای خود را ادامه خواهد داد تا ببیند که آیا تعهداتی که به صورت جمعی توسط EU/E۳+۳ در قبال ایران وجود دارد، میتواند در غیاب یک طرفِ عهدشکن، توسط EU/E۳+۲ انجام شود و اگر پاسخ مثبت است، چگونه این کار را خواهند کرد؛ سپس ایران در مورد گام بعدی خود ظرف چند هفته تصمیم خواهد گرفت. در این دوره زمانی هیچ چیز نمیتواند بر حق ایران مبنی بر واکنش و محافظت مناسب از منافع ملی، تأثیر بگذارد؛ این حق، آشکارا در برجام و قطعنامه (۲۰۱۵) ۲۲۳۱ شورای امنیت ملل متحد به رسمیت شناخته شده است.

[۲۹]نامه وزیرخارجه ایران مورخ ۱۰ مه ۲۰۱۸ به هماهنگکننده کمیسیون مشترک برجام.

[۳۰]گزارش‌های آژانس که در پاورقی شماره ۲۳ مورد اشاره قرار گرفت

[۳۱]آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، «گزارش اجرایی پادمان ۲۰۱۹»، GOV/۲۰۲۰/۹