۳ رویکرد بذرپاش بعنوان گزینه ریاست دیوان محاسبات

شعار ما برای دوره جدید دیوان محاسبات، دیوان داری فناورانه مردم پایه است / دیوان بازوی نظارتی مجلس در مبارزه با مفاسد اقتصادی خواهد شد / حیف و میل بیت المال همزمان با فشار اقتصادی بر مردم قابل پذیرش نیست / مچ گیری خیر؛ اما حسابرسی جدی و قاطعانه آری / جوان سازی، کارآمدسازی و اجتماعی سازی دیوان، ۳ ضلع رویکرد ما خواهد بود

کد خبر: ۹۹۱۹۸۳

تاریخ: ۳۱ تير ۱۳۹۹ - ۱۹:۰۴

به گزارش تابناک، مصاحبه اختصاصی با دکتر مهرداد بذرپاش؛ گزینه پیشنهادی ریاست دیوان محاسبات را در زیر میخوانید:

**سوال: لطفا خود را به صورت کامل معرفی نمایید؛ از مشخصات شخصی و خانوادگی، سوابق تحصیلی و کاری خود برای مخاطبان بگویید.
- بذرپاش: بسم الله الرحمن الرحیم؛ مهرداد بذرپاش هستم؛ متولد ۲۰ مرداد ۱۳۵۹؛ فرزند شهید منصور بذرپاش و پدر ۳ فرزند. در دانشگاه صنعتی شریف و در گرایش تولید صنعتی، مدرک کارشناسی صنایع را دریافت کردم؛ در دانشگاه علامه طباطبایی و در گرایش برنامه ریزی استراتژیک، کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی را اخذ نمودم و نهایتا دکترای مدیریت تکنولوژی از دانشگاه علامه شدم.
طی سال‌های گذشته مقالات علمی مختلفی که اکثرا حول محور تکنولوژی و استفاده از فناوری برای شکستن سد تحریم‌ها بود، منتشر نموده‌ام.

عضو هیات علمی دانشگاه صداوسیما هستم و در حوزه اجرایی نیز طی ۲۰ سال گذشته مسئولیت‌های مختلفی را در خدمت به مردم و انقلاب اسلامی تجربه کرده‌ام که معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان ملی جوانان، عضو هیات رئیسه مجلس، معاون اجتماعی و امور استان‌های ستاد اجرایی فرمان حضرت امام (ره)، موسس و رئیس هیات مدیره بنیاد احسان، مدیرعامل پارس خودرو و گروه خودروسازی سایپا بخشی از آنهاست.

همینجا با افتخار یادآوری می‌کنم که از نوجوانی و جوانی تلاش کرده‌ام بسیجی باشم و در همین مسلک و مرام بمانم؛ در دوره دانشجویی، مسئول حوزه بسیج دانشجویی بوده‌ام و همچنان خود را به عنوان یک بسیجی در خدمت منافع مردم و کشورم می‌دانم.

**سوال: این روز‌ها از شما به عنوان جدی‌ترین گزینه دیوان محاسبات نام برده می‌شود. در این باره کمی توضیح دهید.
- بذرپاش: از زمانی که وارد دانشگاه شدم، با خود عهد کردم که کار و تلاش و مجاهدت را به عنوان یک فریضه در نظر بگیرم و طی همه‌ی سال‌های گذشته کوشیده‌ام لحظه‌ای را برای خدمت به مردم از دست ندهم. در ماجرای دیوان محاسبات هم برخی دوستان در داخل و بیرون مجلس طی جلسات و تماس‌هایی که داشتنند، به حقیر ابراز لطف نمودند و دعوت کردند برنامه‌هایمان را درباره مدل مدیریت یکی از مهمترین مراکز نظارت مالی در کشور ارائه کنیم. به همراه جمعی از دوستان متخصص و البته جوان، برنامه جامعی تنظیم و تقدیم شد که ظاهرا مورد استقبال و لطف اعضای محترم کمیسیون برنامه و بودجه قرار گرفت. الباقی ماجرا هم به تصمیم کمیسیون و نمایندگان محترم در صحن باز می‌گردد؛ تابع نظر وکلای ملت هستیم.

**سرفصل‌های برنامه‌ای که برای مدیریت دیوان محاسبات کشور به کمیسیون برنامه و بودجه ارسال کرده‌اید، را می‌توانید بیان کنید؟
- بذرپاش: بله حتما؛ اصولا مهمترین استراتژی و خط مشی طی همه‌ی سال‌های اخیر شفافیت اصولی با مردم کشورمان است و معتقدیم مردم نه تنها باید در جریان تفکرات، برنامه ریزی‌ها و اقدامات مسئولان قرار گیرند، بلکه در همه‌ی امور امکان نظارت، راهبری و دخالت در تصمیم گیری‌ها را داشته باشند.
برنامه‌ای که برای دیوان پیشنهاد داده‌ایم، مفصل، چندوجهی و دارای لایه‌های متنوع و به هم تنیده‌ای است که رئوس آن عبارتند از: اصلاحات ساختاری، کمک به کارآمد سازی دولت، شفافیت، مبارزه با فساد و ارتقای رفاه مردم.

این برنامه بر دو پایه تئوری و عملیاتی تنظیم شده است که در بخش تئوری، پیگیری گفتمان امامین انقلاب و تئوریسین‌های جمهوری اسلامی همچون شهید آیت الله بهشتی مورد توجه قرار دارد و جالب اینجاست که حتی در مباحث تئوریک و گفتمانی نیز، راهبری اقتصاد کشور به سمت "بودجه عملیاتی" مورد توجه قرار گرفته است.

در بخش عملیاتی، مهمترین مواردی که به عنوان نقشه راه مدیریت دیوان در برنامه ارائه شده، عبارتند از: تحول بر مبنای بیانیه گام دوم انقلاب، نفوذناپذیری بر مبنای روحیه انقلابی، حکمرانی نوین در بودجه کشور بر پایه مدیریت استراتژیک، بی طرفی سیاسی در مبارزه تمام عیار با فساد، اجتماعی سازی اداره دیوان با مردمی کردن اقتصاد و استفاده از ظرفیت‌های مختلف انقلاب در مبارزه با فساد، استقرار انضباط مالی در دستگاه‌های مختلفی که از بیت المال و بودجه کشور استفاده می‌کنند، و جوان سازی نحوه‌ی اداره‌ی دیوان محاسبات.

**سوال: می‌خواهیم یک سوال صریح و شفاف از شما بپرسیم و آن اینکه با وضعیت فعلی دیوان محاسبات، اگر این سازمان امروز تعطیل شود، آیا در وضعیت مردم اتفاقی خواهد افتاد؟
- بذرپاش: یکی از نکاتی که در پایان ۴۰ ساله‌ی اول انقلاب اسلامی به عنوان نقطه ضعف مشهود است، عدم حضور ملموس دستگاه‌های مختلف در زندگی مردم است به نحوی که بود و نبود بسیاری از آن‌ها برای اکثریت جامعه کمترین تاثیری نخواهد داشت و عملا از محل فعالیت آن‌ها مردم انتفاعی نمی‌برند. همین موضوع، موجب کاهش سرمایه اجتماعی برای چنین سازمان‌هایی شده است و آنچه که طی سال‌های اخیر برای گفتمان سازی درباره‌ی آن‌ها طرح بحث کرده ایم یعنی ۳ راهبرد جوان سازی، اجتماعی سازی و کارآمدسازی باید مورد توجه قرار گیرد. در واقع معتقدیم سازمان و نهاد و مجموعه‌ای که از این ۳ فاکتور تهی باشد، نه تنها آورده‌ای برای مردم و کشور ندارد، بلکه نوع فعالیت آن، در خدمت به جامعه ایجاد اختلال می‌کند؛ بنابراین اگر دیوان محاسبات که مدیران، کارشناسان و پرسنل متخصص، دلسوز و سخت کوشی دارد، می‌خواهد در زندگی مردم آثار مثبتی به جای بگذارد و به عنوان یک سازمان موثر در حوزه‌های کلان اقتصادی و به ویژه در معیشت خانواده‌ها تاثیرگذار باشد، باید این ۳ عامل را در مدل رفتاری خود فرض کند.

**سوال: آقای بذرپاش! در سوابق شما نمایندگی مجلس و حضور در هیات رئیسه به چشم می‌خورد. با توجه به این که شما هم اکنون کاندیدای ریاست دیوان محاسبات هستید، لطفا به این ۲ سوال پاسخ دهید که اولا آیا مجلس امروز در راس امور هست؟ ثانیا آیا دیوان محاسبات در این باره نقشی دارد؟
- بذرپاش: شخصا به مجلس یازدهم امید بسیار دارم و رهبر معظم انقلاب نیز اخیرا فرمودند که این مجلس از قویترین و انقلابی‌ترین مجالس پس از انقلاب است. ان شاءالله با تلاش شبانه روزی عموم نمایندگان مجلس، به ویژه جوانان باانگیزه و دارای راه حل برای مشکلات، مجلس به زودی به راس امور باز گردد.
از جمله ابزار‌های بسیار مهم برای راس امور بودن مجلس، دیوان محاسبات است؛ در واقع دیوان به عنوان بازوی نظارتی مجلس در مهمترین مساله کشور که اقتصاد و بودجه و مدل خرجکرد در سازمان هاست، شناخته می‌شود. اگر عملکرد دیوان، سرعت و دقت آن، اقدامات بدون حاشیه، اما جدی و قاطع، تعامل سازنده و در عین حال قانونی با سازمان‌های مختلف شکل بگیرد و گزارش رسیدگی‌ها به سرعت و شفاف در اختیار نمایندگان و مردم قرار داده شود، حتما می‌تواند اشراف مجلس نسبت به امور را افزایش داده و به وکلای ملت جهت اخذ تصمیمات صحیح و تصویب قوانین راهگشا، کمک شایانی کند.

**سوال: آیا شما با این روش بودجه ریزی در شرایط فعلی که از آن به جنگ اقتصادی تعبیر می‌شود، موافق هستید و آیا معتقدید این روش، منجر به افزایش کارایی اقتصادی خواهد شد؟

- بذرپاش: تحول، امری اجتناب ناپذیر در روند آتی حکمرانی کشور است و با توجه به تغییرات بنیادین در سبک زندگی جامعه و روند فزاینده و نوآورانه‌ی فناوری‌های نوین در اجتماع و فرصت و تهدید‌هایی جدیدی که به وجود آمده، دیگر نمیتوان با قوانین چند دهه قبل که متناسب با ابزار آن روز بود، اعمال مدیریت نمود. امروز کشور ما در تمامی ابعاد به حکمرانی نوین نیازمند است که رهبران تغییر در خط مشی‌های نوین، همین نسل جوانان و متخصصی است که انگیزه‌های جدی برای بهبود امور و رفع مشکلات دارد.

در همین دیوان محاسبات که محور گفت و گوی امروز ما قرار دارد، دیگر نمیتوان با لایحه‌ای که در سال ۱۳۳۰ به قانون تبدیل شده، به نیاز‌های امروز پاسخ گفت و حتما باید دگردیسی‌های جدی اتفاق بیفتد.
البته مبانی، همان مبانی ناب و انقلابی قبلی است، اما ابزار‌های تخصصی حتما تغییر کرده و به تناسب آن، باید برای فردای بهتر کشور برنامه ریزی نوین داشت.

به عنوان نمونه، اگر در یک دستگاهی که از بودجه عمومی کشور ارتزاق می‌کند، تخلف مالی رخ داده؛ مدت زمان رسیدگی و اعلام آن چه میزان باید باشد؟ هم اکنون در دیوان محاسبات، گزارش تفریغ بودجه‌های سالانه با ۲ سال تاخیر و طی چند هزار صفحه صرفا اطلاع رسانی کلی و در صحن مجلس انجام می‌شود و در نهایتا رونوشتی از آن به اطلاع مسئولان مختلف می‌رسد. به نظر شما، آیا این روش منسوخ نشده است و آیا نباید فکر جدیدی برای آن ارائه نمود؟

حتما این مدل قدیمی و فرسوده باید تغییر کند و تحول یعنی همین.
ما عنوان کلی برنامه خود برای مدیریت دوره جدید دیوان محاسبات را "دیوان داری فناورانه مردم پایه" نامگذاری کردیم. فناورانه یعنی استفاده از علم و تکنولوژی جدید که بر محور کارآمدسازی استوار است؛ و مردم پایه نیز به معنای اجتماعی سازی امور در دیوان است. تحقق این ۲ ضلع پیش شرط جوانسازی در ساختار را می‌طلبد و جوانسازی لزوما به معنای تغییر نسلی در مدیران نیست؛ جوان سازی یعنی ایجاد تحول در روند مدیریت یک دستگاه.

بنابراین، بجد معتقدم نه فقط در دیوان محاسبات، بلکه در سایر ساختار‌های رسمی کشور باید تحول ایجاد شود و این تحول خواهی، در پیام تمدنی گام دوم انقلاب که ۲ سال قبل صادر شد، مورد توجه و تاکید قرار گرفته است.

**سوال: چگونه می‌توان بین عملکرد دیوان محاسبات و زندگی مردم، ارتباط مستقیمی ایجاد کرد؟ آیا مردم می‌توانند تغییر رویه و تحول در دیوان محاسبات را در سفره‌های خود احساس کنند؟

- بذرپاش: قطعا باید این اتفاق بیفتد؛ به شرط آن که دیوان محاسبات به وظیفه ذاتی و تکلیف قانونی خود عمل کند. اگر دیوان، البته به دور از روحیه مچ گیری و رویکرد سیاسی، با نظارت بر خرج کرد منابع کشور به مجلس کمک کند، منجر به عدم اسراف و ریخت و پاش اضافی در دستگاه‌ها و صرف بودجه آن‌ها در محل قانونی می‌شود که همین موضوع کمک شایانی به اقتصاد کشور خواهد کرد.
شما می‌دانید که بودجه کشور عددی حدود ۲ هزارهزار میلیارد تومان است؛ اگر با نظارت دقیق بر نحوه مصرف پول، مثلا بتوان ۱۰% صرفه جویی نمود، آیا با این مبلغ نمیتوان بسیاری از معضلات اقتصادی را سامان داد؟
نکته بعدی که باید به آن توجه شود، سرعت عمل در عملکرد دیوان است؛ طی سال‌های اخیر گزارش تفریغ بعضا پس از ۲ سال به مجلس ارائه شده که قطعا هیچ اثری نخواهد داشت، اما اگر ساختار دیوان چابک شده و علاوه بر دقت و جدیت در نظارت ها، سرعت گزارش شفاف به مجلس و مردم نیز در دستور کار قرار گیرد، آیا روند فعلی حیف و میل بیت المال متوقف نخواهد شد و آیا این موضوع به اقتصاد ملی کمک نمی‌کند؟ آیا کم به اقتصاد کشور، بر معیشت خانواده‌ها موثر نیست؟

**سوال: آقای بذرپاش: اگر بخواهید به زبان ساده، روش خود برای استفاده صحیح از ابزاری که دیوان محاسبات در اختیار دارد، را برای مخاطبان تشریح کنید، چه خواهید گفت؟

- بذرپاش: ببینید، بالاخره امروز همه قبول کرده اند که در شرایط جنگ اقتصادی به سر می‌بریم؛ پس باید کنش‌های ما در عرصه‌های مختلف نیز متناسب با این شرایط جنگی باشد. اگر وضعیت را اینگونه مورد رصد قرار دهیم، دیگر نمی‌توانیم به صورت منفعلانه و با تاخیر فراوان بحث نظارت مالی را ادامه دهیم.
ما باید در امر پیشگیری از اسراف مالی ورود کنیم، لازم است با شناسایی گریزگاه‌های قانونی مبارزه با فساد مالی را از سر منشاء آن آغاز نماییم. مگر میتوان پذیرفت که درآمد سرانه مردم هر روز کاهش یابد و همزمان با آن، با ناکارآمدی و سوءمدیریت، بودجه مملکت با اسراف و ولنگاری مالی هدر برود؟ علت اصلی پدیدآمدن سازمانی همچون دیوان محاسبات وتوجه ویژه به آن در قانون اساسی، تلاش برای جلوگیری از این اسراف هاست. در واقع، دیوان محاسبات پاسدار بیت المال مسلمین است و باید در این زمینه با جدیت بکوشد و دست از انفعال و سستی بردارد.

اجازه بدهید در اینجا به یک نمونه اشاره کنم. آیا می‌دانید شرکت‌های دولتی ۲ برابر بودجه دولت به کشور بار مالی تحمیل می‌کنند؟ مثالی دیگر؛ آیا شهرداری‌ها از بودجه عمومی مصرف نمی‌کنند؟ چرا دیوان از نظارت به آن‌ها منع نشده و در این حوزه ورود ندارد؟ آیا اگر دیوان در همین ۲ مثالی که عرض کردم، ورود جدی و دقیق داشته باشد، جلوی بسیاری از ریخت و پاش‌های زائد گرفته نمی‌شود و شاهد اتفاقات بسیار مثبتی در عرصه اقتصادی کشور نخواهیم بود؟

**سوال: دیوان محاسبات صرفا یک کارکرد داخلی دارد یا در عرصه بین المللی نیز می‌تواند ایفای نقش کند؟

- بذرپاش: سوال خوبی مطرح شد؛ بله، دیوان در عرصه بین المللی نیز فعالیت دارد. دیوان یکی از ۱۹۱ عضو پیوسته سازمان بین‌المللی موسسات حسابرسی عالی معروف به اینتوسای است؛ سازمانی جهانی، غیردولتی و مستقل که با شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد همکاری دارد و اعضای آن را سازمان‌های عالی حسابرسی کشور‌های مختلف تشکیل می‌دهند. استفاده از تجربیات بین المللی، انتقال تجربیات داخلی و نیز ایجاد ارتباطات با دیوان‌های محاسبات کشور‌ها و یا مشابه آن می‌تواند برای کشورمان اثرات موثری داشته باشد. برای این مقوله نیز برنامه‌هایی تنظیم کرده ایم که به تناوب به اطلاع هموطنان عزیز خواهیم رساند.
-
** آقای بذرپاش! ضمن تشکر از شما به دلیل فراهم کردن شرایط جهت انجام این مصاحبه، اگر در پایان نکته‌ای می‌دانید که لازم است بیان کنید، لطفا مطرح نمایید.

- بذرپاش: بنده هم از شما به دلیل توجهی که به اهمیت موضوع دیوان محاسبات به عنوان مهمترین نهاد نظارت مالی در کشور داشتید، سپاسگزارم و امیدوارم نمایندگان مجلس که عصاره فضایل ملت بزرگ ایران هستند، بهترین تصمیمی که منجر به خدمت بهتر به مردم شود را اتخاذ نمایند و بنده نیز مانند همیشه، تابع رای و نظر مردم و وکلای قانونی آن‌ها در خانه ملت هستم.

عرض پایانی بنده خطاب به مردم عزیزمان، این است که تعهد می‌دهم در صورت انتخاب به عنوان خادم آنان و چشم آن‌ها در دیوان محاسبات، شبانه روز خود را وقف خدمت به کشور و انقلاب و ملت نمایم و تلاش کنم با همراهی متخصصان متعهد، مجربان باانگیزه، جوانان مشکل گشا و تعامل همراه با نظارت جدی با دستگاه‌های مختلف کشور، تمام همت خود را به کار گیریم تا به تکالیف قانونی خود عمل کرده و تا جایی که در توان داریم، برای جلوگیری از حیف و میل بیت المال و توجه به مصرف بودجه دستگاه‌ها در محل قانونی آن‌ها اقدام نماییم. تلاش ما، تشکیل دیوانی شفاف و شیشه‌ای و صداقت با مردم و نمایندگان مجلس است و خواهیم کوشید بازوی توانمندی برای مجلس جهت نظارت بر عملکرد دولت و سایر دستگاه‌ها باشیم و نهایتا خروجی این تلاش، در تصمیم گیری صحیح برای تصویب بودجه‌ای هدفمند و متناسب با شرایط فعلی کشور خود را نشان دهد؛ ان شاءالله